Τη συνολική εικόνα για το προφίλ, την επαγγελματική πορεία, αλλά και τη διείσδυση των τεχνολογιών αιχμής στη διδακτορική έρευνα της χώρας αποτυπώνει η νέα ετήσια έκθεση του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ). Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2024, 2.042 επιστήμονες αναγορεύτηκαν διδάκτορες από τα ελληνικά ΑΕΙ, επιβεβαιώνοντας μια σταθερότητα στα δημογραφικά μεγέθη, παράλληλα με μια έντονη στροφή στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Big Data.
Η γεωγραφία των ιδρυμάτων και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά
Τα μεγάλα ακαδημαϊκά ιδρύματα της πρωτεύουσας και της συμπρωτεύουσας διατηρούν τη μερίδα του λέοντος στην παραγωγή νέων ερευνητών, με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (415 διατριβές) και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (305 διατριβές) να ηγούνται της κατάταξης.
Σημαντικός είναι ο όγκος διατριβών και στα υπόλοιπα ιδρύματα:
Πανεπιστήμιο Πατρών: 179 διατριβές
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο: 145 διατριβές
Πανεπιστήμιο Κρήτης: 118 διατριβές
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: 108 διατριβές
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: 107 διατριβές
Στο πεδίο των δημογραφικών, καταγράφεται σχετική ισορροπία φύλων (51,8% άνδρες και 48,2% γυναίκες), ενώ η συντριπτική πλειονότητα (74%) ανήκει στις ηλικίες 25 έως 44 ετών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 94,5% των ερευνητών ξεκίνησε τις ακαδημαϊκές του σπουδές από ελληνικά ιδρύματα.
Διάρκεια σπουδών, κίνητρα και η μείωση των χρηματοδοτήσεων
Η πλειονότητα των ερευνητών απαιτεί από τέσσερα έως έξι έτη για την ολοκλήρωση της διατριβής του (18,7% στα 4 έτη, 20,2% στα 5 και 14,0% στα 6), ενώ ένα 12,2% ξεπερνά τα εννέα έτη. Κύρια κινητήριος δύναμη παραμένει το προσωπικό ενδιαφέρον (57,1%), αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία (21,6%) και τις επαγγελματικές προοπτικές (19,9%).
Ωστόσο, προβληματισμό προκαλεί η κάμψη των χρηματοδοτήσεων, καθώς μόλις το 38,5% των ερευνητών έλαβε οικονομική υποστήριξη (μειωμένη κατά 12,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2023), προερχόμενη κυρίως από υποτροφίες (47,4%) και ερευνητικά προγράμματα (30,4%).
Ανισότητες στη χρηματοδότηση: Τα υψηλότερα ποσοστά οικονομικής κάλυψης καταγράφονται στις Επιστήμες Μηχανικού (63,5%) και τις Φυσικές Επιστήμες (61,6%), σε αντίθεση με τις Κοινωνικές Επιστήμες (16,5%) και την Ιατρική (24,1%).
Υψηλά ποσοστά απασχόλησης και συγκρατημένο "Brain Drain"
Η επαγγελματική εικόνα των νέων διδακτόρων κρίνεται ιδιαίτερα θετική, καθώς το 83,5% εργάζεται ήδη κατά την ολοκλήρωση των σπουδών του. Παράλληλα, η τάση φυγής στο εξωτερικό καταγράφεται συγκρατημένη, με το 85,2% να μην σχεδιάζει άμεση μετεγκατάσταση.
Όσοι εκφράζουν πρόθεση αποχώρησης προέρχονται κυρίως από τις Φυσικές Επιστήμες (35,1%) και την Ιατρική (24,5%), με κύριο στόχο τη συνέχιση της ερευνητικής τους δραστηριότητας.
Δημοφιλή επιστημονικά πεδία και ψηφιακός μετασχηματισμός
Η Ιατρική & οι Επιστήμες Υγείας (25,3%), οι Κοινωνικές Επιστήμες (23,8%) και οι Φυσικές Επιστήμες (23,7%) συνιστούν τα τρία δημοφιλέστερα πεδία έρευνας. Στην κορυφή των επιμέρους ειδικοτήτων κατατάσσονται η Κλινική Ιατρική (227 διατριβές), οι Επιστήμες Υγείας (192) και η Εκπαίδευση (153).
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης την πλήρη ενσωμάτωση των ψηφιακών εργαλείων, με το 98,4% να χρησιμοποιεί διαδικτυακές πλατφόρμες αναζήτησης και το 56,3% να στοχεύει στη δημοσίευση σε διεθνή περιοδικά. Η αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής σημειώνει συνεχή άνοδο:
26,5% χρησιμοποίησε τεχνικές Data Mining & Machine Learning.
17,7% βασίστηκε σε τεχνολογίες Big Data.
11,9% αξιοποίησε το Internet of Things (IoT).
