Φανταστείτε ένα παιδί που δεν έχει υπολογιστή στο σπίτι του, αλλά στο σχολείο αποκτά την ευκαιρία να γνωρίσει τη ρομποτική, να δημιουργήσει το πρώτο του ψηφιακό έργο, να πειραματιστεί με νέες τεχνολογίες και, ίσως για πρώτη φορά, να ανακαλύψει μια ικανότητα που δεν γνώριζε ότι είχε.
Φανταστείτε έναν εκπαιδευτικό που θέλει να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό στην τάξη του, να κάνει το μάθημα πιο ζωντανό, πιο συμμετοχικό, πιο κοντά στον κόσμο των παιδιών, και γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να προσπαθήσει μόνος του.
Αυτή είναι η ουσία της εκπαιδευτικής καινοτομίας: όχι απλώς να φέρνουμε την τεχνολογία μέσα στο σχολείο, αλλά να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε να μπορεί κάθε παιδί να επωφεληθεί από αυτήν.
Σε αυτή τη φιλοσοφία επενδύουν τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, ένα δίκτυο δημόσιων Γυμνασίων και Λυκείων που αναβαθμίζονται με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Με 20 σχολικές μονάδες πλέον σε δέκα περιοχές της χώρας, τα ΔΗΜ.Ω.Σ. επιχειρούν να διευρύνουν τις δυνατότητες του δημόσιου σχολείου, συνδυάζοντας σύγχρονες υποδομές, εργαστήρια, ψηφιακά εργαλεία, δημιουργικές δραστηριότητες και συστηματική υποστήριξη των εκπαιδευτικών.
Ωστόσο, πίσω από τις διαδραστικές οθόνες, τους τρισδιάστατους εκτυπωτές, τη ρομποτική και τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχει ένας καθοριστικός παράγοντας που συχνά περνά απαρατήρητος: ο άνθρωπος που βοηθά την τεχνολογία να αποκτήσει πραγματικό νόημα μέσα στη σχολική τάξη.
Αυτόν ακριβώς τον ρόλο φωτίζει η Χριστίνα Δόση, Επιστήμονας Πληροφορικής του Δημόσιου Ωνάσειου Σχολείου Αχαρνών Κολωνού, στη συνέντευξη που παραχωρεί στο alfavita.gr.
Μέσα από την καθημερινή της εμπειρία, μας εξηγεί πώς ένας επιστημονικός ρόλος που δεν συναντάται στα περισσότερα δημόσια σχολεία μπορεί να υποστηρίξει ουσιαστικά τους εκπαιδευτικούς, να διευκολύνει την αξιοποίηση της τεχνολογίας και να συμβάλει στη δημιουργία νέων εμπειριών μάθησης για τους μαθητές.
Μιλά για τη συνεργασία ανάμεσα στα σχολεία του δικτύου, τους Ομίλους ρομποτικής και ψηφιακής δημιουργίας, την ανάγκη να μη μένει κανένα παιδί πίσω λόγω έλλειψης πρόσβασης στην τεχνολογία, αλλά και για τη μεγάλη πρόκληση της εποχής μας: την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση με ασφάλεια, υπευθυνότητα και κριτική σκέψη.
Γιατί το πραγματικό στοίχημα για το δημόσιο σχολείο δεν είναι να αποκτήσει απλώς τις τεχνολογίες του μέλλοντος. Είναι να δώσει σε κάθε μαθητή τη δυνατότητα να διαμορφώσει το δικό του μέλλον.
Ακολουθεί η συνέντευξη της Χριστίνας Δόση στο alfavita.gr
1. Ο ρόλος του Επιστήμονα Πληροφορικής δεν υπάρχει στα περισσότερα δημόσια σχολεία. Πώς θα τον περιγράφατε με δύο λόγια σε έναν γονέα που τον ακούει για πρώτη φορά;
Θα έλεγα ότι ο Επιστήμονας Πληροφορικής είναι ένας άνθρωπος που βοηθά το σχολείο να αξιοποιεί την τεχνολογία με ουσιαστικό τρόπο, με επίκεντρο τις ανάγκες των μαθητών. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι, μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία των εργαστηρίων και των ψηφιακών υποδομών, συνεργάζεται με τους εκπαιδευτικούς που επιθυμούν να αξιοποιήσουν νέα ψηφιακά εργαλεία στη διδασκαλία, συζητά με τα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά εργαλεία με ασφάλεια και κριτική σκέψη και συμβάλλει σε δράσεις και θεματικούς ομίλους. Ο παιδαγωγικός ρόλος ανήκει στους εκπαιδευτικούς· εμείς τους παρέχουμε την τεχνική και επιστημονική υποστήριξη που χρειάζονται.
2.Είστε μέρος μιας ομάδας που καλύπτει σχολεία σε όλη την Ελλάδα. Πώς συνεργάζεστε μεταξύ σας και τι κερδίζει ένα σχολείο από αυτό το δίκτυο, που δεν θα είχε αν δούλευε μόνο του;
Η συμμετοχή στο δίκτυο των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων δίνει σε κάθε σχολική μονάδα τη δυνατότητα να αξιοποιεί την εμπειρία και την τεχνογνωσία των υπόλοιπων σχολείων. Ως Επιστήμονες Πληροφορικής συνεργαζόμαστε, ανταλλάσσουμε λύσεις σε πρακτικά ζητήματα και μοιραζόμαστε ιδέες για την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων. Έτσι, μια προσέγγιση που απέδωσε σε ένα σχολείο μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες ενός άλλου. Το δίκτυο δημιουργεί επίσης ευκαιρίες για κοινές δράσεις μεταξύ σχολείων: μαθητές από διαφορετικές περιοχές μπορούν να συνεργαστούν σε ένα ψηφιακό έργο, να ανταλλάξουν ιδέες και να παρουσιάσουν όσα δημιούργησαν. Είναι ένας τρόπος να ανοίξει το σχολείο πέρα από τα όρια της δικής του τάξης και να δώσει στα παιδιά εμπειρίες που δύσκολα θα είχαν αν κάθε σχολείο λειτουργούσε μόνο του.
Πώς στηρίζετε στην πράξη έναν εκπαιδευτικό οποιασδήποτε ειδικότητας που θέλει να φέρει την τεχνολογία στο μάθημά του; Και τι κάνετε με εκείνον που ακόμη διστάζει;
Το πιο σημαντικό είναι να ακούμε τους εκπαιδευτικούς. Κάθε μάθημα και κάθε τάξη έχουν διαφορετικές ανάγκες, γι’ αυτό ξεκινάμε συζητώντας τι θέλει να πετύχει ο εκπαιδευτικός και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει. Έπειτα βρίσκουμε μαζί έναν απλό τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα το θέμα ή να συμμετέχουν πιο ενεργά. Τον βοηθάμε να εξοικειωθεί με το εργαλείο και παρέχουμε τεχνική υποστήριξη όταν τη χρειάζεται. Η επιλογή και η οργάνωση του μαθήματος παραμένουν στα χέρια του.
Αν διστάζει, μπορούμε να ξεκινήσουμε με μια μικρή δραστηριότητα που έχουμε δοκιμάσει από πριν, ώστε να δει στην πράξη αν είναι χρήσιμη για το μάθημά του και να αισθανθεί μεγαλύτερη σιγουριά.
3. Είναι γνωστό ότι το Ίδρυμα Ωνάση επιμορφώνει συστηματικά τους εκπαιδευτικούς των σχολείων του σε ψηφιακά εργαλεία και νέες τεχνολογίες. Πώς οργανώνονται αυτές οι επιμορφώσεις, πώς επιλέγονται τα θέματα και ποιος είναι ο δικός σας ρόλος σε αυτές;
Οι επιμορφώσεις είναι πιο χρήσιμες όταν ανταποκρίνονται στις ανάγκες που συναντούν οι εκπαιδευτικοί στην τάξη. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ακούμε τις ερωτήσεις και τις προτάσεις τους όταν επιλέγονται τα θέματα. Το Ίδρυμα Ωνάση οργανώνει δράσεις όπως τα DigiLabs, όπου οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν νέες τεχνολογίες μέσα από παρουσιάσεις και πρακτικά εργαστήρια. Ο δικός μας ρόλος είναι κυρίως να τους στηρίζουμε στη συνέχεια. Συζητούμε μαζί τους πώς ένα εργαλείο μπορεί να αξιοποιηθεί στο μάθημά τους, τους βοηθούμε να εξοικειωθούν με τη χρήση του και παρέχουμε τεχνική υποστήριξη όταν χρειάζεται. Έτσι, οι ιδέες που προκύπτουν από μια επιμόρφωση μπορούν να φτάσουν στην τάξη και να ωφελήσουν τους μαθητές.
5. Οι όμιλοι είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία των Ωνασείων Σχολείων. Υπάρχουν όμιλοι αφιερωμένοι στην ψηφιακότητα και πώς μπαίνουν τα ψηφιακά εργαλεία και στους υπόλοιπους; Ποιο έργο μαθητών σάς έχει εμπνεύσει περισσότερο;
Στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία υπάρχουν Όμιλοι ρομποτικής, προγραμματισμού και ψηφιακής τεχνολογίας. Τα ψηφιακά εργαλεία, όμως, βρίσκουν θέση και σε άλλους Ομίλους: στη δημιουργία ενός podcast ή μιας σχολικής εφημερίδας, στην ψηφιακή αφήγηση, ακόμη και σε δράσεις για το περιβάλλον ή στην επιχειρηματικότητα. Αυτό που με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα είναι ότι την τεχνολογία αξιοποιούν δημιουργικά και εκπαιδευτικοί άλλων ειδικοτήτων, όπως οι φιλόλογοι.
Θα μου ήταν δύσκολο να ξεχωρίσω μόνο ένα έργο. Αυτό που με εμπνέει είναι η δουλειά πίσω από το καθένα: οι ιδέες των παιδιών, η καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους και η συνεργασία που χρειάζεται για να πάρει μια ιδέα μορφή.
6. Σε κάθε τάξη υπάρχουν παιδιά που αγαπούν την τεχνολογία και παιδιά που την αποφεύγουν ή δεν έχουν πρόσβαση σε αυτήν στο σπίτι. Τι κάνει το σχολείο ώστε να κερδίζουν και τα δεύτερα;
Δεν ξεκινούν όλα τα παιδιά με την ίδια εξοικείωση ή τις ίδιες δυνατότητες πρόσβασης στην τεχνολογία. Γι’ αυτό έχει σημασία να μπορούν να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά εργαλεία στο σχολείο, με τον απαραίτητο εξοπλισμό, καθοδήγηση και χρόνο για εξάσκηση. Η συμμετοχή τους δεν πρέπει να εξαρτάται από το αν έχουν υπολογιστή στο σπίτι.
Εξίσου σημαντικό είναι να βρίσκουν κάτι που τους ενδιαφέρει. Ένα παιδί μπορεί να μη θέλει να ασχοληθεί με τον προγραμματισμό, αλλά να ανακαλύψει την τεχνολογία μέσα από τη μουσική, την εικόνα ή μια ομαδική εργασία. Στόχος είναι κάθε μαθητής να έχει την ευκαιρία να δοκιμάσει, να συμμετάσχει και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση.
7. Τα Ωνάσεια Σχολεία διαθέτουν εξοπλισμό που δεν συναντά κανείς συχνά σε δημόσιο σχολείο. Τι περιλαμβάνει, πώς αξιοποιείται καθημερινά, και τι παραπάνω μπορεί να κάνει χάρη στην τεχνογνωσία της ομάδας σας;
Οι αναβαθμισμένες αίθουσες και τα εργαστήρια, οι υπολογιστές, οι διαδραστικοί πίνακες και οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές, δίνουν στα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχουν ενεργά στο μάθημα. Μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες, να δοκιμάσουν μια ιδέα στην πράξη και να παρουσιάσουν τη δουλειά τους με διαφορετικούς τρόπους.
Η δική μας ομάδα φροντίζει για τη λειτουργία των ψηφιακών υποδομών και των εργαστηρίων και παρέχει τεχνική υποστήριξη στους εκπαιδευτικούς. Συζητούμε μαζί τους τις δυνατότητες του εξοπλισμού, ώστε να επιλέγουν οι ίδιοι πώς θα τον αξιοποιήσουν ανάλογα με τους στόχους του μαθήματός τους. Έτσι, η τεχνολογία γίνεται μέρος της καθημερινής μάθησης και δεν μένει απλώς ένας εξοπλισμός που διαθέτει το σχολείο.
8. Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται κλειδί για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των σχολείων. Ποιες πρωτοβουλίες αναλαμβάνετε για την εισαγωγή της συνολικά στα ΔΗΜ.Ω.Σ., για εκπαιδευτικούς, διοίκηση και μαθητές, και πού βάζετε τα όρια;
Η τεχνητή νοημοσύνη αφορά πλέον όλη τη σχολική κοινότητα. Στηρίζουμε τους εκπαιδευτικούς ώστε να γνωρίσουν τα εργαλεία της και να εξετάσουν πώς μπορούν να τους φανούν χρήσιμα στην προετοιμασία του μαθήματος. Παράλληλα οι μαθητές χρειάζονται καθοδήγηση για να αναγνωρίζουν και τα λάθη που μπορεί να κάνει. Η συμμετοχή των ΔΗΜ.Ω.Σ. στο πιλοτικό πρόγραμμα «Εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στα Σχολεία» προσφέρει μια ευκαιρία να αποκτήσουν εμπειρία στην πράξη.
Τα όρια, είναι εξίσου σημαντικά με τις δυνατότητες. Προστατεύουμε τα προσωπικά δεδομένα, ελέγχουμε τις πληροφορίες που μας δίνει ένα εργαλείο και δεν του αναθέτουμε αποφάσεις που ανήκουν στον εκπαιδευτικό. Θέλουμε τα παιδιά να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να εξερευνούν ιδέες, διατηρώντας τη δική τους σκέψη και κρίση.
