Ένα 19 στο σχολείο είναι αναμφίβολα μια υψηλή επίδοση. Είναι όμως και απόδειξη ότι ένας μαθητής έχει μάθει περισσότερα, ότι θα τα καταφέρει καλύτερα στο πανεπιστήμιο ή ότι θα έχει μεγαλύτερη επιτυχία στη ζωή του;
Ο Κώστας Θεριανός βάζει μια σημαντική υποσημείωση σε αυτή την αυτονόητη, όπως συχνά αντιμετωπίζεται, εξίσωση. Στο Vidcast του alfavita.gr, στη σειρά «Για τα παραμύθια της σχολικής ζωής και άλλες ιστορίες του πίνακα», μιλά για τους βαθμούς και εξηγεί τι μπορούν πραγματικά να μας πουν οι εξετάσεις για έναν μαθητή - αλλά και τι δεν μπορούν.
Η συζήτηση ξεκινά από ένα απλό ερώτημα: ένας μαθητής που παίρνει υψηλούς βαθμούς έχει μάθει περισσότερα από τον μέσο μαθητή;
Τι «μετράει» πραγματικά το 19 στο σχολείο
Ο Κώστας Θεριανός δεν αμφισβητεί ότι ο μαθητής με υψηλές επιδόσεις έχει κατακτήσει περισσότερα σε σχέση με τον μέσο μαθητή. Η διαφορά, όμως, εντοπίζεται σε μεγάλο βαθμό σε όσα απαιτεί η ίδια η εξεταστική διαδικασία. «Έχει μάθει περισσότερα από τον μέσο μαθητή πάνω σε δύο πράγματα. Πρώτον, στην ύλη που πάει να εξεταστεί και δεύτερον στις στρατηγικές αντιμετώπισης των εξετάσεων», σημειώνει..
Και δεν είναι μόνο η γνώση της ύλης ή η τεχνική της εξέτασης. Υπάρχει και η ψυχολογική προετοιμασία.
«Και ένα τρίτο, ότι έχει μια ψυχολογία να αντιμετωπίσει αυτές τις εξετάσεις. Σε μένα αυτά τα τρία πράγματα. Και σίγουρα ξέρει περισσότερα πράγματα από τον μέσο μαθητή».
Ο υψηλός βαθμός, επομένως, κάτι δείχνει. Το ζήτημα είναι πόσα πράγματα μπορεί να δείξει.
Οι εξετάσεις δεν μπορούν να πουν όλη την ιστορία
Για τον Θεριανό, το πρόβλημα αρχίζει όταν από έναν βαθμό ζητάμε να μας αποκαλύψει περισσότερα από όσα πραγματικά μπορεί να μετρήσει μια εξέταση.
«Δεν μπορούμε όμως να ζητάμε από τις εξετάσεις να μας πούνε περισσότερα πράγματα από όσα μας λένε».
Και τι μας λένε τελικά οι εξετάσεις;
«Μας λένε ότι ένας άνθρωπος μπόρεσε σε αυτά τα θέματα να γράψει έναν υψηλό βαθμό».
Αυτό, όμως, δεν απαντά σε όλα τα υπόλοιπα ερωτήματα. Δεν γνωρίζουμε αυτομάτως αν ο μαθητής μπορεί να μεταφέρει τη γνώση που απέκτησε έξω από το εξεταστικό πλαίσιο, να τη χρησιμοποιήσει για να κατανοήσει την πραγματικότητα ή να τη συνδέσει δημιουργικά με άλλες γνώσεις.
«Από εκεί και πέρα, το αν αυτός ο άνθρωπος μπορεί αυτή τη γνώση να τη συνδέσει με την πραγματικότητα, αυτή τη γνώση να τη συνδέσει για να αναλύσει τον κόσμο, αυτή τη γνώση, να τη συνδέσει με άλλες γνώσεις, αυτό θα φανεί στην πορεία».
Και αυτή η «πορεία» μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα που αποτυπώνει ένας σχολικός βαθμός.
Το 15 και το 16 δεν σημαίνουν απαραίτητα λιγότερα
Εδώ βρίσκεται ίσως και το πιο ενδιαφέρον σημείο της τοποθέτησης του εκπαιδευτικού. Η σχολική βαθμολογία δημιουργεί εύκολα μια ιεραρχία: ο μαθητής του 19 και του 20 θεωρείται «καλός», ενώ εκείνος του 15 ή του 16 τοποθετείται στη μεσαία κατηγορία.
Η πραγματική ζωή, ωστόσο, δεν ακολουθεί πάντα αυτή την κατάταξη.
«Βέβαια, πάντα υπάρχει αυτό που λέμε προβλεπτική εγκυρότητα, ότι ένας άνθρωπος που πετυχαίνει υψηλές επιδόσεις έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά αυτό δεν συμβαίνει και πάντα».
Ο Κώστας Θεριανός αναφέρεται ειδικότερα στον μεσαίο μαθητή, ο οποίος μπορεί να μην ξεχωρίζει στις σχολικές εξετάσεις, αλλά να παρουσιάσει μια εντελώς διαφορετική εικόνα αργότερα.
«Αν όμως πάμε σε μια άλλη κατηγορία, σε αυτό που λέμε ο μεσαίος μαθητής, δηλαδή το δεκαπέντε, δεκαέξι, πολλές φορές βλέπουμε, ας πούμε, ότι αυτοί οι άνθρωποι πετυχαίνουν πολύ καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις αν πάνε στα πανεπιστήμια και στην πορεία του βίου τους και στα επαγγελματικά».
Οι δεξιότητες που δεν χωρούν σε έναν βαθμό
Γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό;
Επειδή υπάρχουν ικανότητες που το σχολείο και οι εξετάσεις δεν καταγράφουν με τον ίδιο τρόπο που καταγράφουν την απομνημόνευση της ύλης ή την επιτυχία σε συγκεκριμένα εξεταστικά θέματα.
«Θα μου πείτε γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί είναι άνθρωποι που τελικά φαίνεται ότι μπορεί να μην τα πηγαίνουν τόσο καλά στις εξετάσεις, αλλά έχουν και μια σειρά από άλλα ταλέντα και δεξιότητες τα οποία ξεδιπλώνονται μέσα στη ζωή».
Η παρατήρηση αυτή δεν ακυρώνει την αξία των υψηλών βαθμών. Αμφισβητεί, όμως, την ιδέα ότι ο βαθμός αποτελεί πλήρη αποτύπωση της ικανότητας ενός ανθρώπου. Ένας μαθητής που γράφει 19 μπορεί πράγματι να γνωρίζει περισσότερα από έναν μαθητή του 15 στην εξεταζόμενη ύλη. Μπορεί να έχει καλύτερες στρατηγικές εξέτασης και μεγαλύτερη εξοικείωση με την πίεση της αξιολόγησης.
Το τι θα κάνει, όμως, με αυτή τη γνώση όταν βγει από την αίθουσα εξετάσεων είναι μια άλλη ιστορία.
Και αυτή, όπως λέει ο Κώστας Θεριανός στο Vidcast του alfavita.gr, είναι μια ιστορία που ο βαθμός από μόνος του δεν μπορεί να προβλέψει.
Δείτε το απόσπασμα στο Vidcast του alfavita.gr:
