Έλληνας ή έλληνας; Άγγλος ή άγγλος; Κρητικός ή κρητικός; Η χρήση κεφαλαίου ή πεζού στα εθνικά ονόματα αποτελεί ένα από τα συχνότερα ορθογραφικά διλήμματα, καθώς και οι δύο μορφές συναντώνται συχνά σε κείμενα και δημοσιεύματα.
Σύμφωνα με τη σχολική γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, τα εθνικά ονόματα, δηλαδή τα ουσιαστικά που δηλώνουν την καταγωγή ή την προέλευση ενός ανθρώπου, γράφονται με κεφαλαίο αρχικό γράμμα. Έτσι γράφουμε Έλληνας, Άγγλος, Γάλλος, Κρητικός, Κερκυραίος, Πόντιος, Αφρικανός.
Η ίδια διάκριση ισχύει και όταν το εθνικό όνομα χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό, ενώ τα αντίστοιχα επίθετα γράφονται με πεζό: Έλληνας αλλά ελληνικός, Άγγλος αλλά αγγλικός, Γάλλος αλλά γαλλικός.
Την άποψη αυτή ακολουθούν επίσης το Ορθογραφικό Λεξικό του Γιώργου Μπαμπινιώτη και ο οδηγός της Άννας Ιορδανίδου από τις εκδόσεις Πατάκη, οι οποίοι συνιστούν τη χρήση κεφαλαίου στα εθνικά ονόματα.
Υπάρχει, ωστόσο, και διαφορετική προσέγγιση. Ο Δημήτρης Μαρωνίτης είχε υποστηρίξει ότι όταν ένα εθνικό ή πατριδωνυμικό όνομα χρησιμοποιείται με λειτουργία επιθέτου, μπορεί να γράφεται με πεζό. Την ίδια πρακτική έχει υιοθετήσει και η μεταφραστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γεγονός που εξηγεί γιατί συναντάμε σε ορισμένα κείμενα τύπους όπως «ο άγγλος ασθενής».
Στον γενικό κανόνα, πάντως, όταν μιλάμε για το πρόσωπο και όχι για την ιδιότητά του ως προσδιορισμό ενός άλλου ουσιαστικού, η ασφαλής επιλογή είναι το κεφαλαίο: Έλληνας, Γερμανός, Ιταλός, Αμερικανός.
Έτσι, αν γράφετε «Ο Έλληνας ταξιδιώτης έφτασε στο Παρίσι», το Έλληνας γράφεται με κεφαλαίο. Αντίθετα, στο «η ελληνική οικονομία» το επίθετο ελληνική γράφεται με πεζό.
Η σύγχυση, λοιπόν, δεν είναι εντελώς αδικαιολόγητη: διαφορετικοί γλωσσικοί οδηγοί έχουν ακολουθήσει διαφορετικές συμβάσεις. Για την ορθογραφία των εθνικών ονομάτων, όμως, η γραμματική και τα βασικά ορθογραφικά λεξικά δίνουν έναν σαφή κανόνα: όταν πρόκειται για εθνικό όνομα-ουσιαστικό, το αρχικό γράμμα είναι κεφαλαίο.
