Με κοινή δήλωσή τους, ο υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, Στέφανος Παραστατίδης, και η αναπληρώτρια γραμματέας Ειδικής Αγωγής του Τομέα Παιδείας, Σοφία Πουλοπούλου, ασκούν έντονη κριτική στην κυβερνητική επιλογή για την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, ενός θεσμού που, όπως επισημαίνουν, στήριξε τη λειτουργία των σχολικών μονάδων για περισσότερο από έναν αιώνα.
Στην ανακοίνωσή τους κάνουν εκτενή ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη του θεσμού, υποστηρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ τον εκσυγχρόνισαν και τον προσαρμόσαν στις ανάγκες κάθε εποχής χωρίς να αλλοιώσουν τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα του. Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχία ότι το νέο μοντέλο θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων, αυξημένες καθυστερήσεις, υποχρηματοδότηση των σχολείων και επιβάρυνση των οικογενειών με λειτουργικά έξοδα που, όπως αναφέρουν, θα έπρεπε να καλύπτονται από το κράτος.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Σήμερα ολοκληρώνεται ένας θεσμός που υπηρέτησε τη δημόσια εκπαίδευση για περισσότερο από έναν αιώνα.
Από τις Σχολικές Εφορίες της μεταρρυθμιστικής περιόδου 1911 του Ελευθερίου Βενιζέλου έως τις Σχολικές Επιτροπές που θεσμοθετήθηκαν με τον Ν. 1566/1985 από την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου και τον Ν. 3852/2010 της κυβέρνησης Γεωργίου Α. Παπανδρέου, η Ελλάδα διέθετε έναν αποκεντρωμένο μηχανισμό οικονομικής και διοικητικής υποστήριξης των σχολικών μονάδων, ο οποίος εξελισσόταν μαζί με τις ανάγκες της κοινωνίας και της εκπαίδευσης.
Η πορεία αυτή δεν ήταν τυχαία. Ήταν αποτέλεσμα μιας διαχρονικής αντίληψης που έβλεπε το δημόσιο σχολείο ως πυλώνα κοινωνικής συνοχής και την Τοπική Αυτοδιοίκηση ως ουσιαστικό εταίρο στη λειτουργία του.
Το ΠΑΣΟΚ υπήρξε ο πολιτικός χώρος που διαμόρφωσε καθοριστικά αυτή τη σύγχρονη θεσμική αρχιτεκτονική. Με τον Ν. 1566/1985 του Ανδρέα Παπανδρέου αντικατέστησε τις Σχολικές Εφορίες με τις Σχολικές Επιτροπές, ενισχύοντας τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη λειτουργία των σχολείων. Την περίοδο 1987–1989 οι Σχολικές Επιτροπές συγκροτήθηκαν σταδιακά ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου των δήμων, αναλαμβάνοντας
- τη διαχείριση των λειτουργικών δαπανών των σχολικών μονάδων,
- τη συντήρηση των σχολικών εγκαταστάσεων,
- τις προμήθειες και
- τη διαχείριση των κρατικών επιχορηγήσεων.
Δημιουργήθηκε έτσι ένας θεσμός άμεσης οικονομικής και διοικητικής υποστήριξης της καθημερινής λειτουργίας των σχολείων, ο οποίος ίσχυε μέχρι σήμερα.
Στη συνέχεια, οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετώπισαν ποτέ τον θεσμό ως στατικό. Με το σχέδιο «Καποδίστριας» (Ν. 2539/1997) της κυβέρνησης Κώστα Σημίτη πραγματοποιήθηκε η πρώτη μεγάλη διοικητική αναδιάρθρωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τις συνενώσεις των δήμων να οδηγούν σε συγχωνεύσεις πολλών Σχολικών Επιτροπών, διατηρώντας όμως στους δήμους την ευθύνη για τη σχολική στέγη και τις λειτουργικές δαπάνες. Ακολούθως, με τον «Καλλικράτη» (Ν. 3852/2010) της κυβέρνησης Γεωργίου Α. Παπανδρέου αναδιοργανώθηκε συνολικά η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι εκατοντάδες Σχολικές Επιτροπές συγχωνεύθηκαν, καθιερώνοντας κατά κανόνα μία Σχολική Επιτροπή Πρωτοβάθμιας και μία Σχολική Επιτροπή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ανά δήμο, με στόχο την καλύτερη οικονομική διαχείριση, τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη διατήρηση της άμεσης υποστήριξης των σχολικών μονάδων, διατηρώντας ωστόσο τις ίδιες αρμοδιότητες και υποχρεώσεις.
Με άλλα λόγια, το ΠΑΣΟΚ δεν κατήργησε ποτέ τον θεσμό.
- Τον αναδιοργάνωσε,
- τον εκσυγχρόνισε και
- τον προσάρμοσε στις ανάγκες κάθε εποχής, διατηρώντας τον πυρήνα της αποκέντρωσης και της ουσιαστικής οικονομικής και ποιοτικής στήριξης του δημόσιου σχολείου.
Αντίθετα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επέλεξε μια διαφορετική πολιτική κατεύθυνση: την οριστική κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών και τη συγκέντρωση όλων των αρμοδιοτήτων στους δήμους.
Η κατάργηση ενός θεσμού, όμως, δεν αποτελεί από μόνη της μεταρρύθμιση.
Μεταρρύθμιση σημαίνει καλύτερο αποτέλεσμα για τον πολίτη. Σημαίνει ταχύτερη εξυπηρέτηση των σχολείων, περισσότερους πόρους, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Αν αυτά δεν διασφαλίζονται, τότε δεν μιλάμε για μεταρρύθμιση, αλλά για μία ακόμη διοικητική αναδιάρθρωση, χωρίς εκπαιδευτικό αποτύπωμα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το νέο μοντέλο θα υπηρετήσει αποτελεσματικότερα τα σχολεία ή αν θα οδηγήσει σε υποχρηματοδότηση, μεγαλύτερη συγκέντρωση αποφάσεων, περισσότερες καθυστερήσεις, αυξημένη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στις ανάγκες της σχολικής μονάδας και στον μηχανισμό που καλείται να τις αντιμετωπίσει.
Η Νέα Δημοκρατία οφείλει να αποδείξει στην πράξη ότι οι δήμοι διαθέτουν επαρκές προσωπικό, οργανωμένες οικονομικές υπηρεσίες, διαφάνεια, ταχύτητα και επαρκείς πόρους. Μέχρι σήμερα, όμως, η εικόνα που βιώνουν οι σχολικές κοινότητες είναι διαφορετική.
Ήδη, η πραγματικότητα διαψεύδει το κυβερνητικό αφήγημα. Τα σχολεία υποχρηματοδοτούνται ακόμα περισσότερο και οι γονείς καλούνται ολοένα και συχνότερα να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Σε πολλές σχολικές μονάδες οι Σύλλογοι Γονέων αναγκάζονται να καλύπτουν ακόμη και βασικές ανάγκες, όπως καθαριστικά, χαρτί υγείας και άλλα είδη πρώτης ανάγκης. Δεν συζητάμε καν για τα αναλώσιμα εκπαιδευτικά υλικά, ιδιαίτερα στα νηπιαγωγεία, όπου απαιτούνται σημαντικοί πόροι για χαρτόνια, υλικά κατασκευών και παιδαγωγικό εξοπλισμό.
Όταν το κράτος αδυνατεί να καλύψει ακόμη και τις στοιχειώδεις ανάγκες των σχολείων και μεταφέρει το κόστος στις οικογένειες, τότε ο δωρεάν χαρακτήρας της δημόσιας εκπαίδευσης παύει να υφίσταται και υπονομεύεται στην πράξη.
Η επιλογή της Νέας Δημοκρατίας να καταργήσει έναν θεσμό που λειτούργησε, εξελίχθηκε και εκσυγχρονίστηκε επί δεκαετίες, χωρίς προηγουμένως να έχει διασφαλίσει ότι το νέο μοντέλο θα λειτουργήσει αποτελεσματικότερα, δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς. Η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Το ζητούμενο είναι η άμεση εξυπηρέτηση των σχολείων και όχι η μεταφορά περισσότερων διοικητικών βαρών σε ήδη υποστελεχωμένες δημοτικές υπηρεσίες και στα ήδη γραφειοκρατικά υπερφορτωμένα σχολεία.
Το ΠΑΣΟΚ διαχρονικά αντιμετώπισε τη δημόσια εκπαίδευση ως κοινωνικό αγαθό και όχι ως λογιστικό μέγεθος. Δημιούργησε θεσμούς, τους εκσυγχρόνισε, ενίσχυσε την αποκέντρωση και επένδυσε στη συνεργασία κράτους, αυτοδιοίκησης και σχολικής κοινότητας. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά των δύο πολιτικών αντιλήψεων.
Για το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών κινείται σε λάθος κατεύθυνση. Εκφράζουμε την έντονη ανησυχία μας ότι η επιλογή αυτή, σε συνδυασμό με την παρατεταμένη υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης, που επέλεξε επιτελικά η Νέα Δημοκρατία, κινδυνεύει να οδηγήσει σε περαιτέρω υποβάθμιση της λειτουργίας των σχολείων και σε διάβρωση του δωρεάν χαρακτήρα της δημόσιας παιδείας.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακές εξαγγελίες ούτε από την κατάργηση θεσμών για λόγους εντυπώσεων. Έχει ανάγκη από ουσιαστική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης για την Παιδεία, από θεσμική συνέχεια, λογοδοσία, ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με πραγματικούς πόρους και προσωπικό και από πολιτικές που υπηρετούν καθημερινά μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.
Η ιστορία της εκπαίδευσης δεν γράφεται με την κατάργηση θεσμών. Γράφεται με πολιτικές που δημιουργούν θεσμούς, τους βελτιώνουν και τους εξελίσσουν προς όφελος της κοινωνίας. Αυτό έκανε διαχρονικά το ΠΑΣΟΚ. Και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά του από τη σημερινή κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
