Στο πρόσφατο vidcast του alfavita.gr, ο έμπειρος εκπαιδευτικός Κώστας Θεριανός ανέλυσε τις πραγματικές, βαθύτερες αιτίες της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) των εκπαιδευτικών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνική πραγματικότητα εισβάλλει καθημερινά στα σχολεία.
Το σχολείο ως καθρέφτης της κοινωνίας
Σύμφωνα με τον Κώστα Θεριανό, η αντίληψη ότι τα προβλήματα των σχολείων ξεκινούν και τελειώνουν μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση. Η σχολική καθημερινότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις εξωτερικές συνθήκες.
Όπως χαρακτηριστικά υπογράμμισε, «αυτό που συμβαίνει έξω από το σχολείο, οτιδήποτε συμβαίνει έξω από το σχολείο καθορίζει αυτό που συμβαίνει μέσα στο σχολείο. Δηλαδή το ποια είναι η κατάσταση της οικονομίας, το ποιες είναι οι ηθικές αξίες που κυριαρχούν σε μία κοινωνία, κοινωνικές ανισότητες, αν η επαγγελματική δομή της κοινωνίας δίνει ευκαιρίες σε κάποια επαγγέλματα ή σπουδές ή δεν δίνει».
Η ρίζα των ζητημάτων που καλούνται να διαχειριστούν οι μάχιμοι εκπαιδευτικοί δεν είναι αμιγώς παιδαγωγική, αλλά κοινωνικοοικονομική.
«Όλα αυτά έρχονται και καθορίζουνε αυτό που συμβαίνει μέσα στο σχολείο. Στην πραγματικότητα, επειδή πολλές φορές γίνεται συζήτηση για το τι έχουμε μέσα στα σχολεία μας και πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό που έχουμε μέσα στα σχολεία μας, ξεχνάμε ότι δεν υπάρχουν αμιγώς εκπαιδευτικά προβλήματα. Υπάρχουν κοινωνικά προβλήματα, οικονομικά προβλήματα, προβλήματα ανισοτήτων, τα οποία έρχονται και ανακλείονται μέσα στην εκπαίδευση».
Η επαγγελματική εξουθένωση των εκπαιδευτικών δεν είναι απλώς κούραση
Ένα από τα πιο καίρια σημεία της παρέμβασης του Κώστα Θεριανού ήταν η αποσαφήνιση του όρου «burnout», ο οποίος συχνά παρερμηνεύεται ως μια απλή σωματική ή πνευματική κόπωση από τον φόρτο εργασίας.
Ο έμπειρος εκπαιδευτικός έδωσε μια εντελώς διαφορετική, υπαρξιακή διάσταση στο φαινόμενο. Όπως λέει στο alfavita.gr, «το burnout δεν είναι η κούραση από τη δουλειά. Γιατί πολλοί το μπερδεύουν αυτό και λένε "ναι ξέρεις τον εξουθενώνει η δουλειά". Το burnout έρχεται όταν κάποιος δεν βρίσκει νόημα στη δουλειά του».
Η απώλεια νοήματος και η καθημερινή απαξίωση είναι οι πραγματικοί κινητήριοι μοχλοί της εξουθένωσης. Όταν ο εκπαιδευτικός μετατρέπεται σε έναν απλό παρατηρητή μέσα στην ίδια του την τάξη, η δημιουργικότητα πεθαίνει.
«Όταν ένας άνθρωπος πηγαίνει σε ένα σχολείο ανοίγει την τάξη και έχει να κάνει με 25 με 28 παιδιά τα οποία δεν του δίνουνε καμία σημασία, τα οποία παίζουνε διαρκώς μεταξύ τους, τα οποία απαξιώνουν το αντικείμενό του. Ο ίδιος αισθάνεται ότι εκεί πέρα που πηγαίνει δεν κάνει απολύτως τίποτα. Δεν κάνει απολύτως τίποτα δημιουργικό και περιμένει πώς θα φύγουν οι μέρες», μας λέει.
Να κοιτάξουμε «κάτω από το παγόβουνο»
Η στείρα εστίαση στην αξιολόγηση των διδακτικών πρακτικών –δηλαδή στην επιφάνεια του προβλήματος– δεν πρόκειται να φέρει κανένα αποτέλεσμα αν δεν στηριχθεί έμπρακτα η σχολική κοινότητα στο σύνολό της.
Όπως χαρακτηριστικά κατέληξε, «το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να αξιολογήσουμε τις διδακτικές πρακτικές του εκπαιδευτικού, δηλαδή την κορφή του παγόβουνου, αλλά να προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τον εκπαιδευτικό και τα σχολεία και τους γονείς, παρεμβαίνοντας κάτω από το παγόβουνο».
Δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη του Κώστα Θεριανού στο vidcast του alfavita.gr:
