Στο νέο επεισόδιο vidcast του alfavita.gr, ο έμπειρος εκπαιδευτικός Κώστας Θεριανός, μιλάει για τις μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση, τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, το μέλλον του Λυκείου, το φαινόμενο της επαγγελματικής εξουθένωσης, την οικονομική απαξίωση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος και τις μεγάλες προκλήσεις που ανοίγει το Ψηφιακό Φροντιστήριο για το σχολείο.
Ο Κώστας Θεριανός προτείνει τη ριζική αναμόρφωση των Πανελλαδικών Εξετάσεων μέσω ενός σύγχρονου, ψηφιακού συστήματος αξιολόγησης και υποστηρίζει την εισαγωγή του Πολλαπλού Βιβλίου ως ένα αναγκαίο βήμα προς τον εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο φαινόμενο της «Μεγάλης Παραίτησης» των εκπαιδευτικών, το οποίο αποδίδεται στους χαμηλούς μισθούς, τις δύσκολες συνθήκες εργασίας και την επαγγελματική εξουθένωση. Παράλληλα, ο προσκεκλημένος του alfavita.gr υπεραμύνεται του θεσμού του Ψηφιακού Φροντιστηρίου ως ένα δωρεάν εργαλείο που ενισχύει την ισότητα των ευκαιριών για τους μαθητές.
«Δεν υπάρχουν αμιγώς εκπαιδευτικά προβλήματα»
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο Κώστας Θεριανός υπογράμμισε τη στενή διασύνδεση της σχολικής πραγματικότητας με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της χώρας. «Να ξεκαθαρίσουμε κάτι, ότι αυτό που συμβαίνει έξω από το σχολείο, οτιδήποτε συμβαίνει έξω από το σχολείο καθορίζει αυτό που συμβαίνει μέσα στο σχολείο. Δηλαδή το ποια είναι η κατάσταση της οικονομίας, το ποιες είναι οι ηθικές αξίες που κυριαρχούν σε μία κοινωνία, κοινωνικές ανισότητες, αν η επαγγελματική δομή της κοινωνίας δίνει ευκαιρίες σε κάποια επαγγέλματα ή σπουδές ή δεν δίνει.
Όλα αυτά έρχονται και καθορίζουνε αυτό που συμβαίνει μέσα στο σχολείο. Στην πραγματικότητα, επειδή πολλές φορές γίνεται συζήτηση για το τι έχουμε μέσα στα σχολεία μας και πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό που έχουμε μέσα στα σχολεία μας, ξεχνάμε ότι δεν υπάρχουν αμιγώς εκπαιδευτικά προβλήματα. Υπάρχουνε κοινωνικά προβλήματα, οικονομικά προβλήματα, προβλήματα ανισοτήτων, τα οποία έρχονται και ανακλείονται μέσα στην εκπαίδευση».
Η πρόταση για κατάργηση των Πανελλαδικών με το «μοντέλο SAT/GMAT»
Σχολιάζοντας την ολοκλήρωση στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, ο κ. Θεριανός αναγνώρισε μεν το αδιάβλητο του θεσμού, ωστόσο τόνισε ότι το σύστημα έχει πλέον γεράσει και κοστίζει ακριβά, προτείνοντας μια ψηφιακή εναλλακτική με βάση τα διεθνή πρότυπα.
Όπως μας λέει, «το μοναδικό επιχείρημα για να παραμένουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις έτσι όπως είναι ότι είναι εξετάσεις αδιάβλητες. Η αλήθεια είναι ότι είναι ένας αδιάβλητος θεσμός, αλλά ένας θεσμός δεν αρκεί να είναι αδιάβλητος. Θα πρέπει να είναι και λειτουργικός.
Δηλαδή θα σας πω ένα παράδειγμα που μπορεί τώρα σε όσους μας παρακολουθούν να φανεί ακραίο, οι ηλεκτρονικές λοταρίες. Αδιάβλητες είναι. Εάν πάρουμε τα μητρώα των μαθητών και τα βάλουμε σε μια ηλεκτρονική ψηφοφορία αδιάβλητο θα είναι αυτό που θα μας βγάλει. Δεν διανοούμαστε όμως ότι μπορεί τους αυριανούς φοιτητές στην Ιατρική, στο Πολυτεχνείο, στη σχολή Ικάρων, έτσι να τους πάρουμε απλά και μόνο μέσα από μια κλήρωση. Άρα λοιπόν ένα σύστημα δεν αρκεί να είναι μόνο αδιάβλητο. Πρέπει λοιπόν να είναι και λειτουργικό. Οι Πανελλαδικές λοιπόν είναι ένα σύστημα το οποίο κοστίζει πάρα πολλά χρήματα. Έχει σταματήσει να 'ναι λειτουργικό».
Ο ίδιος απέρριψε τις ημίμετρες λύσεις, όπως τη διασπορά των εξετάσεων και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, προκρίνοντας τη στροφή σε ένα σύγχρονο ψηφιακό τεστ.
«Το σύγχρονο είναι να πάρουμε ένα συνδυασμό ανάμεσα στα SAT. Δηλαδή τα τεστ που γίνονται στον υπολογιστή σε συνδυασμό με την εμπειρία του GMAT και άλλες δοκιμασίες που υπάρχουν και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και σε άλλες χώρες τις οποίες επιλέγονται οι μαθητές οι υποψήφιοι για τα πανεπιστήμια για τις ανώτατες σπουδές.
Και να πάμε λοιπόν σε έναν συνδυασμό όπου θέλετε σε τρεις τάξεις σε μία δοκιμασία να προσέρχονται εκεί πέρα οι υποψήφιοι να δίνουνε ένα τεστ στον υπολογιστή το οποίο μέσα θα χτίζεται σε κάποιους πυλώνες. Θα περιέχει μέσα και γενικές γνώσεις. Θα περιέχει μέσα και γνώσεις για την ειδικότητα στην οποία πάνε να σπουδάσουνε. Θα περιέχει μέσα και γνώσεις επαγωγικού παραγωγικού συλλογισμού. Θα περιέχει μέσα και δοκιμασία κατανόησης κειμένου. [...] Βγαίνει άμεσα ο βαθμός επιτυχίας και με βάση αυτό θα πάνε να γράφονται στη σχολή μας. Τώρα για σχολές οι οποίες πραγματικά δεν έχουν υψηλή ζήτηση εκεί θα μπορεί να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση».
Όπως εξήγησε, με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται ο υποκειμενισμός των βαθμολογητών, ειδικά στο μάθημα της Έκθεσης, όπου «κάθε χρόνο υπάρχουνε παιδιά που έχουνε χάσει την ιατρική λόγω της έκθεσης».
«Το πολλαπλό βιβλίο άργησε να γίνει – Πρέπει να πάμε σε ανοιχτά προγράμματα»
Αναφορικά με την είσοδο του πολλαπλού βιβλίου στα σχολεία, ο κ. Θεριανός σημείωσε ότι πρόκειται για μια θετική κίνηση που έβαλε τέλος στο κρατικό μονοπώλιο που επέβαλε η δικτατορία Μεταξά το 1937 για τον έλεγχο της γνώσης. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η τεχνολογία επιβάλλει ακόμα πιο τολμηρά βήματα.
Όπως εξηγεί στο alfavita.gr, «θεωρώ ότι το πολλαπλό βιβλίο είναι μία θετική μεταρρύθμιση η οποία άργισε να γίνει και αν το θέλετε μέσα στο χρόνο έχει ήδη ξεπεραστεί πρέπει να πάμε και σε κάτι καινούργιο. [...] Αν δούμε την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών πόρων που έχουν στη διάθεσή τους οι εκπαιδευτικοί, για μένα θα μπορούσαμε να πάμε σε ανοιχτά αναλυτικά προγράμματα. Να μην έχουμε δηλαδή αυτά τα τόσο δομημένα προγράμματα σπουδών και τα τόσο καθορισμένα. Και πλέον οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιώντας και τα πολλαπλά βιβλία, χρησιμοποιώντας και την τεχνητή νοημοσύνη, να φτιάχνουν και ο καθένας εκπαιδευτικό υλικό το οποίο πλέον μπορεί να γίνει πάρα πολύ εύκολα και να το προσαρμόζει στις ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών στις οποίες κάνει μάθημα».
Καμπανάκι για το "Big Quit" των εκπαιδευτικών και τους μισθούς των 800 ευρώ
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που παρέθεσε για τη στελέχωση των σχολείων, κάνοντας λόγο για την εμφάνιση της «Μεγάλης Παραίτησης» (Big Quit) και στην ελληνική εκπαίδευση, ως αποτέλεσμα της οικονομικής εξαθλίωσης και της κοινωνικής απαξίωσης του λειτουργήματος.
«Αρχίζει λοιπόν η μεγάλη παραίτηση να εμφανίζεται και στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση. Το πρώτο δείγμα είναι 20.000 λιγότερες αιτήσεις για διορισμό. Υπάρχει και ένα middle quit, μια μεσαία παραίτηση η οποία έρχεται και αφορά τους αναπληρωτές οι οποίοι ή δεν αποδέχονται το διορισμό ή αφού διοριστούνε πηγαίνουνε και στα μέσα της χρονιάς εγκαταλείπουνε γιατί δεν μπορούνε να ανταπεξέλθουνε κατά κύριο λόγο στο οικονομικό κόστος του να εργάζεται κάποιος μακριά από το σπίτι του. [...] Δεν είναι δυνατόν να ψάχνουμε να βρούμε εκπαιδευτικούς με 800€ πρώτο μισθό ο νεοδιόριστος».
Παράλληλα, περιέγραψε τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι μάχιμοι εκπαιδευτικοί στις σχολικές αίθουσες. Σύμφωνα με τον Κώστα Θεριανό, «ο εκπαιδευτικός σήμερα μπαίνει μέσα σε τάξεις με εφήβους οι οποίοι πολλές φορές του φέρονται απαξιωτικά, προσβλητικά. Οπότε φανταστείτε λοιπόν αυτό τον άνθρωπο να είναι και μακριά από το σπίτι του να παίρνει ένα τόσο χαμηλό μισθό, να είναι αντιμέτωπος με μια τέτοια κατάσταση, πολλοί γονείς να μιλάνε και αυτοί απαξιωτικά για τους εκπαιδευτικούς.
Οπότε καταλαβαίνετε λοιπόν ότι όλο αυτό το μείγμα οδηγεί τους ανθρώπους να μην επιλέγουν πλέον τη δουλειά του εκπαιδευτικού και αυτό οδηγεί τελικά και τις σχολές που παράγουν εκπαιδευτικούς σε κατάρρευση βαθμολογική».
«Το burnout έρχεται όταν κάποιος δεν βρίσκει νόημα στη δουλειά του»
Ερωτηθείς για τις αυξανόμενες εντάσεις ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς που συχνά καταλήγουν στα δικαστήρια, ο κ. Θεριανός τόνισε την ανάγκη υποστήριξης της σχολικής κοινότητας, ενώ έδωσε τον πραγματικό ορισμό του συνδρόμου burnout (επαγγελματική εξουθένωση). «Το burnout δεν είναι η κούραση από τη δουλειά. Γιατί πολλοί το μπερδεύουν αυτό και λένε "ναι ξέρεις τον εξουθενώνει η δουλειά". Το burnout έρχεται όταν κάποιος δεν βρίσκει νόημα στη δουλειά του. Όταν ένας άνθρωπος πηγαίνει σε ένα σχολείο ανοίγει την τάξη και έχει να κάνει με 25 με 28 παιδιά τα οποία δεν του δίνουνε καμία σημασία, τα οποία παίζουνε διαρκώς μεταξύ τους, τα οποία απαξιώνουν το αντικείμενό του.
Ο ίδιος αισθάνεται ότι εκεί πέρα που πηγαίνει δεν κάνει απολύτως τίποτα. Δεν κάνει απολύτως τίποτα δημιουργικό και περιμένει πώς θα φύγουν οι μέρες. [...] Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να αξιολογήσουμε τις διδακτικές πρακτικές του εκπαιδευτικού, δηλαδή την κορφή του παγόβουνου, αλλά να προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τον εκπαιδευτικό και τα σχολεία και τους γονείς, παρεμβαίνοντας κάτω από το παγόβουνο».
«Το Ψηφιακό Φροντιστήριο είναι ένας σπουδαίος αντισταθμιστικός θεσμός»
Κλείνοντας, ο Κώστας Θεριανός αναφέρθηκε στην εμπειρία του από τη συμμετοχή του στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα απαραίτητο στήριγμα για τους μαθητές των λαϊκών στρωμάτων και των απομακρυσμένων περιοχών, ενώ κατέρριψε τον όρο «παραπαιδεία».
«Θεωρώ ότι το Ψηφιακό Φροντιστήριο είναι ένας πάρα πολύ σημαντικός αντισταθμιστικός θεσμός. Έρχεται και βοηθάει παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές, σε νησιά, σε κρίσιμες περιοχές. Έρχεται και βοηθάει παιδιά που δεν έχουνε τα χρήματα, παιδιά των λαϊκών στρωμάτων, που ζούνε μέσα εδώ πέρα στις πόλεις να βοηθηθούν. [...] Το ότι μάλιστα επιλέχθηκε και ο τίτλος φροντιστήριο θεωρώ ότι είναι πάρα πολύ σωστό. Ξέρετε γιατί;
Γιατί αφενός μεν ρίχνει αυτή την αυτή τη λέξη που ακούγαμε πάρα πάρα πολλά χρόνια: Παραπαιδεία. Δεν υπάρχει παραπαιδεία. Και οι άνθρωποι που δουλεύουνε στα φροντιστήρια τα ιδιωτικά εδώ και χρόνια είναι συνάδελφοι εκπαιδευτικοί. Έτσι, τι πάει να πει παραπαιδεία; [...] Είναι ένας μύθος ότι το φροντιστήριο είναι ένα αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Φροντιστήρια υπάρχουν σε πάρα πολλές χώρες, στην Ιαπωνία, στην Κορέα, στην Κίνα, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία».
Δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη του Κώστα Θεριανού στο vidcast του alfavita.gr:
