Μιχάλης Τσιλιβάκος 
Σοβαρές λειτουργικές και δομικές αδυναμίες στα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) του ευρύτερου δημόσιου τομέα αποκαλύπτει η Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Αν και τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) και τα δημόσια νοσοκομεία καταγράφουν σαφώς αναβαθμισμένες επιδόσεις συγκριτικά με τους υπόλοιπους ελεγχθέντες φορείς, η γενική αποτίμηση προκαλεί έντονο προβληματισμό, αναδεικνύοντας σοβαρούς δημοσιονομικούς και διαχειριστικούς κινδύνους.
Η έρευνα κάλυψε περισσότερους από 600 φορείς, με τη συμμετοχή 19 Πανεπιστημίων (ποσοστό 2,85% του συνολικού δείγματος).
«Πρωταθλητές» στη χαρτογράφηση διαδικασιών τα ΑΕΙ
Το πρώτο μεγάλο αγκάθι που εντοπίζει το Ανώτατο Δικαστήριο αφορά την καταγραφή των εσωτερικών λειτουργιών των φορέων. Διαπιστώθηκε ότι η πλειονότητα των φορέων του Δημοσίου Τομέα (ΦΔΤ) σε ποσοστό που ανέρχεται περίπου στο 68% έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες, ενώ μόλις το 9,43% έχει προχωρήσει σε πλήρη αποτύπωση.
Στον αντίποδα αυτής της αδράνειας, όπου τη χαμηλότερη επίδοση εμφανίζουν οι υπηρεσίες της Κεντρικής Διοίκησης (Κ.Δ.), τα Πανεπιστήμια επιδεικνύουν αξιοσημείωτα αντανακλαστικά. Σύμφωνα με το κείμενο της έκθεσης «τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) και τα νοσοκομεία παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό στην ολοκλήρωση καταγραφής των διαδικασιών τους».
Παρόμοια, θετική τροχιά καταγράφεται και στο κρίσιμο μέτωπο της θεσμικής θωράκισης. Ενώ παρατηρείται εκτεταμένη υστέρηση στους φορείς της Κ.Δ., στους ΟΤΑ Α’ βαθμού, καθώς και στα περισσότερα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ -τα οποία δεν έχουν προβεί σε καμία ουσιαστική ενέργεια- το Ελεγκτικό Συνέδριο υπογραμμίζει ότι «θετική εικόνα, ως προς το θέμα αυτό, παρουσιάζουν τα νοσοκομεία και τα ΑΕΙ».
Εξωτερικοί συνεργάτες
Παρά τη μεμονωμένη πρόοδο, η συνολική αποτίμηση των ΣΕΕ για το οικονομικό έτος 2025 παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Μόλις το 19% των δημόσιων φορέων διαθέτει ένα λειτουργικά ολοκληρωμένο σύστημα (με στελεχωμένη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και χαρτογράφηση άνω του 50%). Το υπόλοιπο 81% αποτυγχάνει να πιάσει τα συγκεκριμένα κριτήρια. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά «παρά τη βελτιωμένη εικόνα σε Νοσοκομεία, ΟΤΑ Β’ βαθμού και ΑΕΙ, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να είναι αποθαρρυντική».
Η βασικότερη αιτία της δυσλειτουργίας αυτής εντοπίζεται στην αδυναμία αυτόνομης στελέχωσης. Τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου-πλαισίου, η έκθεση αναφέρει επί λέξει «η πλειονότητα των ΜΕΕ των ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, των νοσοκομείων, των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΕΙ) και των ΝΠΙΔ εξακολουθεί, τέσσερα έτη μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4795/2021, να στηρίζεται στη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών».
Η στρέβλωση αυτή λαμβάνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις αν αναλογιστεί κανείς ότι το 90% των εν λόγω συμβάσεων σε όλο το φάσμα της δημόσιας διοίκησης εκτελέστηκε μέσω της διαδικασίας των απευθείας αναθέσεων. Μάλιστα, ο κύριος όγκος των έργων συγκεντρώνεται σε ελάχιστους αναδόχους, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για την υιοθέτηση τυποποιημένων («φασόν») μοντέλων ελέγχου, χωρίς καμία ουσιαστική προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε οργανισμού.
Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται επίσης για την αντικειμενικότητα των ελέγχων, καθώς παρατηρήθηκαν περιπτώσεις όπου εξωτερικοί σύμβουλοι παρείχαν θετικές αξιολογήσεις, παρά την πλήρη απουσία δομημένων συστημάτων ελέγχου.
Η τελική ετυμηγορία του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι σαφής: παρά τα θετικά βήματα των ΑΕΙ, οι μηχανισμοί ελέγχου της χώρας βρίσκονται ακόμη σε «πρώιμο και λειτουργικά ανεπαρκές στάδιο ανάπτυξης», διατηρώντας ανοιχτές τις πόρτες σε «σημαντικούς λειτουργικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους».
Διαβάστε ολόκληρη την Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
