Μιχάλης Τσιλιβάκος Με τη συμπλήρωση μιας τετραετίας στο «τιμόνι» του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) και συνολικά οκτώ ετών προσφοράς στον οργανισμό, η Δρ. Κατερίνα Κουραβέλου ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της θητείας της ως Διευθύντρια.
Σε μια εκτενή απολογιστική επιστολή, η απερχόμενη Διευθύντρια παρουσιάζει το έργο που επιτελέστηκε, τις προκλήσεις που αντιμετωπίστηκαν, αλλά και τις σημαντικές εκκρεμότητες που παραμένουν για το μέλλον του Ιδρύματος.
Πάνω από 348 εκατ. ευρώ για τη βασική έρευνα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Δρ. Κουραβέλου, κατά τη διάρκεια της θητείας της δεσμεύθηκαν συνολικά 348,5 εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση της έρευνας στα ΑΕΙ και τα Ερευνητικά Κέντρα της χώρας. Μέσω 28 διαφορετικών προκηρύξεων, χρηματοδοτήθηκαν 1.585 υποτροφίες και 1.610 ερευνητικά έργα, ενώ η απορρόφηση των πόρων κατέγραψε θεαματική άνοδο, φτάνοντας τα 57,6 εκατ. ευρώ το 2025, έναντι μόλις 9 εκατ. ευρώ το 2021.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Ιδρύματος και τη μείωση της γραφειοκρατίας, με τη Διαδικτυακή Πύλη του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. να λαμβάνει εύσημα από διεθνείς οργανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Η «σκιά» της νέας σύμβασης με την ΕΤΕπ
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, η απερχόμενη Διευθύντρια κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια σημαντική εκκρεμότητα. Παρόλο που τον Μάρτιο του 2024 υπογράφηκε η νέα σύμβαση ύψους 143 εκατ. ευρώ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την αναχρηματοδότηση του Ιδρύματος, δύο χρόνια μετά δεν έχει ξεκινήσει ακόμη η εκταμίευση των πόρων.
Η Δρ. Κουραβέλου εκφράζει την ελπίδα να ξεπεραστούν σύντομα τα εμπόδια αυτά, υπογραμμίζοντας ότι η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας δεν αποτελεί δαπάνη, αλλά μια κρίσιμη εθνική επένδυση.
Το όραμα για το «αύριο»
Κλείνοντας τον κύκλο της, η Δρ. Κουραβέλου ευχαρίστησε το στελεχιακό δυναμικό του Ιδρύματος, χαρακτηρίζοντάς το ως τον «ακρογωνιαίο λίθο» της επιτυχίας του. Το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ., που φέτος συμπληρώνει 10 χρόνια ζωής, παραμένει ο βασικός πυλώνας για την ανάσχεση του brain drain, προσφέροντας στους Έλληνες επιστήμονες τη δυνατότητα να παράγουν έργο υψηλού επιπέδου στη χώρα τους.
Η ανοιχτή Επιστολή της Δρος Κατερίνας Κουραβέλου
«Ανοιχτή Επιστολή της Απερχόμενης Διευθύντριας του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας Δρος Κατερίνας Κουραβέλου
Την Τρίτη 21 Απριλίου 2026 ολοκληρώθηκε επισήμως η τετραετής θητεία μου ως Διευθύντριας του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) και η σχεδόν οκταετής συνολικά εργασιακή σχέση μου με το Ίδρυμα. Αποχαιρετώντας, λοιπόν, πρωτίστως τους/τις συναδέλφους/ισσες, θεωρώ πως είναι χρήσιμο να κοινοποιηθεί ένας σύντομος απολογισμός της περιόδου αυτής.
Το 2026 είναι η χρονιά που το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. συμπληρώνει τα 10 χρόνια από την ίδρυσή του. Το Ίδρυμά μας εντάχθηκε στο Ελληνικό Ακαδημαϊκό και Ερευνητικό Οικοσύστημα για να καλύψει το μεγάλο κενό στη χρηματοδότηση της βασικής έρευνας χωρίς θεματικούς και γεωγραφικούς περιορισμούς. Στο ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. η ίδια η ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα της χώρας μετέχει στη διαμόρφωση της πολιτικής για την έρευνα, με στόχο την αξιοποίηση του ερευνητικού δυναμικού, όπως και την ενίσχυση και αναβάθμιση των ερευνητικών υποδομών της χώρας, την υποστήριξη των Ελλήνων και Ελληνίδων επιστημόνων/ισσών στην προσπάθεια ανάσχεσης του φαινομένου εκροής τους στο εξωτερικό, τη διάδοση των επιστημονικών γνώσεων στην ευρύτερη κοινωνία και την καλλιέργεια μιας ευρύτερης ερευνητικής κουλτούρας. Αυτό το όραμα κατάφεραν πολύ σύντομα οι δημιουργοί και πρωτεργάτες/τριες του Ιδρύματος να μεταλαμπαδεύσουν στα στελέχη του για να φθάσουμε στο σήμερα. Σε ευχαριστώ/ούμε, Χριστίνα Φωκά… μακάρι να ήσουν μαζί μας να δεις το Ίδρυμα που κλείνει τα 10 του χρόνια.
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου επέλεξα να εφαρμόσω μια στρατηγική διοίκησης η οποία στηρίχθηκε στο δίπολο ανθρώπινοι πόροι – τεχνολογικοί πόροι. Είμαι πολύ περήφανη για το υψηλού επιπέδου στελεχιακό δυναμικό μας, το οποίο διαθέτει τις κατάλληλες γνώσεις και την απαραίτητη εμπειρία για να κατανοεί και να υπηρετεί την οργάνωση και παρακολούθηση της χρηματοδότησης της έρευνας.
Με τη συμβολή των στελεχών αυτών, έως σήμερα έχουν δεσμευθεί για την ενίσχυση της βασικής έρευνας που υλοποιείται, κατά κύριο λόγο, στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και Ερευνητικά Κέντρα – Ινστιτούτα της χώρας, πάνω από 348.5 εκατομμύρια ευρώ, μέσω 28 διαφορετικών Προκηρύξεων, οι οποίες καλύπτουν δράσεις ενίσχυσης σε όλο το εύρος των ακαδημαϊκών και ερευνητικών βαθμίδων, καθώς και δράσεις διασύνδεσης της Επιστήμης με την Κοινωνία και Εμβληματικές Δράσεις. Στο πλαίσιο αυτών των Προκηρύξεων υποβλήθηκαν 22.356 Αιτήσεις και Προτάσεις, από τις οποίες χρηματοδοτήθηκαν/ούνται 1.585 Υποτροφίες και 1.610 Έργα, κατόπιν αξιολόγησής τους από Επιτροπές και Ανεξάρτητους/ες Εμπειρογνώμονες. Ενδεικτικά να σημειώσουμε πως στη Δράση που υλοποίησε το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0) οι 1.697 Προτάσεις που υποβλήθηκαν αξιολογήθηκαν από 658 άτομα, εκ των οποίων οι 312 δεν είχαν ως χώρα προέλευσης την Ελλάδα.
Σημαντικά ορόσημα της τετραετίας αυτής ήταν ο εκσυγχρονισμός των τεχνολογικών πόρων του Ιδρύματος, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της καθημερινότητας των εργαζομένων και παράλληλα τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του οργανισμού μας, καθώς και η ανάπτυξη και εξέλιξη της Διαδικτυακής Πύλης του Ιδρύματος, η οποία ήδη από τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας της είχε χαρακτηριστεί ως «ιδιαιτέρως εντυπωσιακή», στο πλαίσιο της αξιολόγησης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. το 2021 από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Παράλληλα, την περίοδο αυτή θεσπίστηκαν ή/και επικαιροποιήθηκαν αναγκαίες αλλά και προαιρετικές πολιτικές που σχετίζονται μεταξύ άλλων με την προστασία των προσωπικών δεδομένων, ενώ ταυτόχρονα δόθηκε έμφαση στην καταγραφή και τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών που εφαρμόζονται σε όλο το Ίδρυμα, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας (στο βαθμό που η εθνική νομοθεσία επιτρέπει) και την αύξηση της αποδοτικότητας, αλλά και στην προτυποποίηση των διαδικασιών που εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά το διάστημα αυτό.
Επιπρόσθετα, και η απορρόφηση των πόρων ξεπέρασε τις αρχικές προβλέψεις των ετήσιων προϋπολογισμών, αποτέλεσμα και της ωριμότητας των δράσεων. Ενδεικτικά, οι δαπάνες για τις δράσεις το 2021 ήταν 9 εκατ. €, ενώ τα ακόλουθα έτη 2022, 2023, 2024 και 2025 ήταν 38,6 εκατ. €, 30,5 εκατ. €, 49,4 εκατ. € και 57,6 εκατ. €, αντίστοιχα. Και φυσικά δεν θα πάψω να επαναλαμβάνω ότι το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. δεν λαμβάνει τακτικό προϋπολογισμό και οι λειτουργικές του δαπάνες καλύπτονται από τις έμμεσες δαπάνες των άλλων πηγών χρηματοδότησής του.
Επιπλέον, η εξωστρέφεια του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. υπήρξε βασική προτεραιότητα, με ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις διάχυσης των αποτελεσμάτων των Έργων και Υποτροφιών, μέσα από εκδηλώσεις σε όλη την Επικράτεια, που στόχευαν/ουν όχι μόνο στο εξειδικευμένο κοινό της Ελληνικής Ακαδημαϊκής και Ερευνητικής κοινότητας, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία (ιδιαίτερα στις/στους μαθήτριες/μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης). Προς την κατεύθυνση της περαιτέρω προβολής και διάδοσης των χρηματοδοτούμενων Έργων και Υποτροφιών κινείται μεταξύ άλλων και η ανανεωμένη ιστοσελίδα του Ιδρύματος.
Μεγάλης σημασίας για την περίοδο αυτή ήταν η ενίσχυση και η επέκταση των συνεργασιών του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. με άλλους φορείς, κάτι που επισφραγίστηκε με την υπογραφή της 2ης σύμβασης μεταξύ του Ιδρύματος και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) και τη συνέχιση της συνεργασίας με το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).
Αποκορύφωμα αλλά και δικαίωση όλων των προσπαθειών του Ιδρύματος ήταν τον Μάρτιο του 2024 η υπογραφή της νέας σύμβασης ύψους 143.070.000,00€ μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την αναχρηματοδότηση του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. Δύο χρόνια μετά την υπογραφή της όμως δεν έχει επιτευχθεί η έναρξη των εκταμιεύσεων. Εύχομαι και ελπίζω πως σύντομα θα υπερκεραστούν όλα τα εμπόδια και θα ξεκινήσουν νέες δράσεις για την ενίσχυση της βασικής έρευνας που υλοποιείται από την Ελληνική Ακαδημαϊκή και Ερευνητική κοινότητα σε όλο το εύρος των Επιστημονικών Περιοχών και που τόσο ανάγκη έχει τη χρηματοδότηση από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους/τις πρώην και νυν Προέδρους και τα Μέλη των Επιστημονικών Συμβουλίων για τη συνεργασία μας όλα αυτά τα χρόνια. Ιδιαίτερα θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στο 2ο κατά σειρά Επιστημονικό Συμβούλιο (2021-2025), με το οποίο «περάσαμε» μαζί τις αξιολογήσεις και τις διαπραγματεύσεις και καταφέραμε την υπογραφή της 2ης δανειακής σύμβασης, στην πολιτική ηγεσία των αρμόδιων Υπουργείων της περιόδου αυτής, καθώς και στους Γενικούς Γραμματείς Έρευνας και Καινοτομίας και ειδικότερα στον Γενικό Γραμματέα Καθηγητή Αθανάσιο Κυριαζή, καθώς και στα στελέχη της ΓΓΕΚ, ιδίως στην κ. Πολυτίμη Σακελλαρίου, η συνδρομή και η στήριξη της οποίας ήταν καθοριστική και καταλυτική. Θερμές ευχαριστίες οφείλω σε όλους και σε όλες που συμμετείχαν στις διαδικασίες αξιολόγησης και επαλήθευσης, στους/στις Υποτρόφους και στους/στις Επιστημονικά Υπεύθυνους/ες των Έργων, στους εξωτερικούς συνεργάτες μας και φυσικά στα στελέχη του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, πρώην και νυν, που ήταν, είναι και θα είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της ύπαρξης, αποτελεσματικής λειτουργίας και απρόσκοπτης συνέχισης του Ιδρύματός μας.
Αντί επιλόγου, θα ήθελα να επαναλάβω αυτό που άλλοι/ες πιο έμπειροι/ες από μένα στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι διαρκώς δηλώνουν και το οποίο ήταν οδηγός στην προσπάθειά μου για την αναχρηματοδότηση και συνέχιση του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.: «Η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας δεν είναι δαπάνη, είναι επένδυση».
Εύχομαι καλή επιτυχία στον/στη νέο/α Διευθυντή/ντρια που θα επιλεγεί. Είμαι σίγουρη πως με την αρωγή των έμπειρων στελεχών του Ιδρύματος οι στόχοι θα επιτευχθούν, γιατί το Ελληνικό Ερευνητικό Οικοσύστημα χρειάζεται το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ., και το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας ήταν και παραμένει οι άνθρωποί του!»
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Μήνυση Διευθυντή σε 4 εκπαιδευτικούς: Το σχολείο μπροστά σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι!
Επίδομα 300 ευρώ: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Πότε πληρώνεται και ποιοι το λαμβάνουν
