Χρήστος Κάτσικας Υπάρχει μια παράδοξη, σχεδόν σιωπηλή αντίφαση στην ελληνική εκπαίδευση: η στιγμή που ένας εκπαιδευτικός διορίζεται –μια στιγμή που θα έπρεπε να σηματοδοτεί σταθερότητα και ανακούφιση– μετατρέπεται, για πολλούς, σε αφετηρία μιας νέας δοκιμασίας.
Η υποχρεωτική διετής παραμονή στον τόπο διορισμού, μακριά από τον τόπο κατοικίας, έχει καταλήξει να λειτουργεί ως μια άτυπη «ποινή» για τους νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς. Όχι ως μεταβατικό στάδιο ένταξης, αλλά ως μια περίοδος έντονης πίεσης, οικονομικής ασφυξίας και προσωπικής αποσύνδεσης.
Και το πιο οξύμωρο; Δεν πρόκειται για μια αναπόφευκτη κατάσταση. Πρόκειται για μια ρύθμιση που θα μπορούσε να αλλάξει – χωρίς κόστος.
Διορισμός… σε ώριμη ηλικία
Σε αντίθεση με άλλα επαγγέλματα, ο διορισμός στην εκπαίδευση δεν έρχεται νωρίς. Οι περισσότεροι νεοδιόριστοι έχουν ήδη διανύσει μια μακρά περίοδο ως αναπληρωτές, συχνά για 10 ή και 15 χρόνια. Έχουν ζήσει με αβεβαιότητα, με μετακινήσεις, με προσωρινότητα.
Όταν, τελικά, διορίζονται, δεν είναι νέοι χωρίς υποχρεώσεις. Είναι άνθρωποι σε ώριμη ηλικία, με οικογένειες, με παιδιά, με οικονομικές και κοινωνικές ρίζες.
Και τότε έρχεται η «υποχρεωτική διετία» να ανατρέψει ξανά τα πάντα.
Μια ζωή σε δύο πόλεις
Η πραγματικότητα είναι σκληρή: χιλιάδες νεοδιόριστοι καλούνται να ζήσουν για δύο χρόνια μακριά από το σπίτι τους. Να πληρώνουν ενοίκιο σε μια πόλη όπου εργάζονται και ταυτόχρονα να διατηρούν το σπίτι της οικογένειάς τους αλλού.
Δύο σπίτια. Διπλά έξοδα. Διπλή πίεση.
Με μισθούς που δύσκολα καλύπτουν τα βασικά, η κατάσταση γίνεται ασφυκτική. Ενοίκια, μετακινήσεις, λογαριασμοί, καθημερινά έξοδα – όλα συσσωρεύονται σε έναν προϋπολογισμό που δεν βγαίνει.
Δεν είναι λίγοι οι εκπαιδευτικοί που αναγκάζονται να περιορίζουν ακόμα και βασικές ανάγκες. Να ζουν με ελάχιστα. Να μετρούν κάθε ευρώ.
Οικογένειες σε απόσταση
Πίσω από τους αριθμούς, υπάρχουν ζωές. Υπάρχουν άνθρωποι που αφήνουν πίσω τους παιδιά, συντρόφους, γονείς.
Υπάρχουν γονείς που βλέπουν τα παιδιά τους μόνο τα Σαββατοκύριακα – αν και εφόσον μπορούν να ταξιδέψουν. Υπάρχουν οικογένειες που λειτουργούν «εξ αποστάσεως», με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συναισθηματική συνοχή.
Και όλα αυτά όχι για μια προσωρινή ανάγκη του συστήματος, αλλά λόγω μιας ρύθμισης που επιβάλλει υποχρεωτική παραμονή.
Όταν η πολιτική αγνοεί την πραγματικότητα
Η διετής υποχρεωτική παραμονή θεσπίστηκε με μια λογική διοικητικής σταθερότητας. Όμως η πραγματικότητα έχει αλλάξει – και η ρύθμιση αυτή μοιάζει πλέον αποκομμένη από τις πραγματικές συνθήκες ζωής των εκπαιδευτικών.
Δεν λαμβάνει υπόψη το κόστος ζωής. Δεν λαμβάνει υπόψη την ηλικία των διοριζόμενων. Δεν λαμβάνει υπόψη τις οικογενειακές υποχρεώσεις.
Και το σημαντικότερο: δεν φαίνεται να αξιολογείται με βάση τις συνέπειές της.
Μια αλλαγή που δεν κοστίζει
Υπάρχει μια βασική αλήθεια που δεν μπορεί να αγνοηθεί: η αλλαγή αυτής της ρύθμισης δεν απαιτεί δημοσιονομικό κόστος.
Δεν χρειάζονται κονδύλια. Δεν χρειάζονται νέες δομές. Χρειάζεται μόνο πολιτική βούληση.
Η δυνατότητα ευελιξίας στις μεταθέσεις, η μείωση της υποχρεωτικής διετίας ή η πρόβλεψη εξαιρέσεων για συγκεκριμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να ανακουφίσουν χιλιάδες ανθρώπους.
Και, ταυτόχρονα, να στείλουν ένα σαφές μήνυμα: ότι η πολιτεία αναγνωρίζει και σέβεται τους ανθρώπους της εκπαίδευσης.
Όταν η εξουθένωση γίνεται κανόνας
Η οικονομική πίεση, η απόσταση από την οικογένεια, η συνεχής αβεβαιότητα δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ένα περιβάλλον που οδηγεί σε εξουθένωση.
Και εδώ ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός που βρίσκεται σε κατάσταση ανάγκης να προσφέρει το καλύτερο δυνατό στους μαθητές του;
Η εκπαίδευση δεν είναι μηχανισμός. Είναι ανθρώπινη διαδικασία. Και απαιτεί ανθρώπους που έχουν την ελάχιστη ασφάλεια για να λειτουργήσουν.
Το αυτονόητο που εκκρεμεί
Η συζήτηση για τη διετία δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά ανθρώπινη. Αφορά το πώς αντιλαμβανόμαστε τη σχέση της πολιτείας με τους εκπαιδευτικούς.
Αν τους βλέπουμε ως αριθμούς σε έναν διοικητικό χάρτη ή ως ανθρώπους με ζωές, ανάγκες και όρια.
Δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν το αυτονόητο: να μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς. Να μην τιμωρούνται τη στιγμή που διορίζονται. Να μην χρειάζεται να επιλέξουν ανάμεσα στη δουλειά τους και στην οικογένειά τους.
Γιατί ένας διορισμός θα έπρεπε να σημαίνει αρχή. Όχι μια νέα δοκιμασία.
Και αυτή η αλλαγή, όσο απλή κι αν φαίνεται, μπορεί να κάνει τη διαφορά. Για χιλιάδες ανθρώπους που κρατούν καθημερινά το σχολείο όρθιο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
