Λεωνίδας Βουρλιώτης Για πολλές ελληνικές οικογένειες, η επιτυχία ενός παιδιού στο πανεπιστήμιο δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική στιγμή. Είναι μια δικαίωση ετών προσπαθειών, θυσιών και οικονομικής πίεσης. Πίσω από το χαμόγελο ενός μαθητή που περνά το κατώφλι της σχολής του κρύβεται συχνά ένας μακρύς δρόμος γεμάτος άγχος, κόπο – αλλά και σημαντικό κόστος.
Και αυτό το κόστος δεν ξεκινά όταν ο νέος άνθρωπος γίνει φοιτητής. Ξεκινά πολύ νωρίτερα.
Η ακριβή διαδρομή προς τις Πανελλήνιες
Η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές εξετάσεις αποτελεί για χιλιάδες μαθητές μια παράλληλη εκπαιδευτική πραγματικότητα. Η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών καταφεύγει στα φροντιστήρια ή σε ιδιαίτερα μαθήματα.
Οι δαπάνες αυτές συχνά ξεκινούν ήδη από τη Β΄ Λυκείου και κορυφώνονται στη Γ΄ Λυκείου. Σε πολλές περιπτώσεις μια οικογένεια μπορεί να δαπανήσει από 3.000 έως και 8.000 ευρώ συνολικά για φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα μέσα σε δύο χρόνια. Αν προστεθούν τα βοηθήματα, τα τεστ προσομοίωσης και άλλες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, το ποσό αυξάνεται ακόμη περισσότερο.
Για οικογένειες με δύο παιδιά, το οικονομικό βάρος μπορεί να γίνει ασφυκτικό. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί γονείς περιγράφουν τις Πανελλήνιες όχι μόνο ως ψυχολογική δοκιμασία αλλά και ως οικονομικό «μαραθώνιο».
Και όμως, η πιο δύσκολη οικονομική φάση συχνά αρχίζει μετά την επιτυχία.
Όταν η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο σημαίνει μετακόμιση
Η Ελλάδα έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: οι σχολές είναι διασκορπισμένες σε ολόκληρη τη χώρα. Έτσι, χιλιάδες φοιτητές κάθε χρόνο σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
Για μια οικογένεια, η ανακοίνωση της σχολής μπορεί να συνοδεύεται από ένα δεύτερο, πιο πρακτικό ερώτημα: «Πώς θα τα καταφέρουμε οικονομικά;»
Το μεγαλύτερο βάρος είναι το ενοίκιο. Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα σε φοιτητουπόλεις όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, τα Ιωάννινα ή το Ηράκλειο, οι τιμές των ενοικίων έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ένα μικρό φοιτητικό διαμέρισμα μπορεί να κοστίζει από 400 έως και 600 ευρώ τον μήνα – και συχνά ακόμη περισσότερο σε κεντρικές περιοχές.
Σε αυτό προστίθενται:
λογαριασμοί ρεύματος και νερού
θέρμανση
ίντερνετ
μετακινήσεις
τρόφιμα και καθημερινά έξοδα
Συνολικά, το μηνιαίο κόστος διαβίωσης ενός φοιτητή εκτός πόλης μπορεί να φτάσει εύκολα τα 700 έως 1.000 ευρώ.
Για πολλές οικογένειες της μεσαίας τάξης, αυτό σημαίνει έναν δεύτερο «οικογενειακό προϋπολογισμό».
Οι φοιτητικές εστίες που δεν φτάνουν
Θεωρητικά, η λύση θα μπορούσε να είναι οι φοιτητικές εστίες. Στην πράξη όμως, οι διαθέσιμες θέσεις είναι πολύ λιγότερες από τις ανάγκες.
Υπολογίζεται ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό φοιτητών καταφέρνει να εξασφαλίσει δωμάτιο σε εστία. Οι υπόλοιποι στρέφονται αναγκαστικά στην ιδιωτική αγορά κατοικίας.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το κόστος σπουδών να μεταφέρεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στις οικογένειες.
Οι «αθέατες» δαπάνες των σπουδών
Ακόμη και μέσα στο πανεπιστήμιο, υπάρχουν έξοδα που συχνά δεν υπολογίζονται αρχικά.
Βιβλία που δεν καλύπτονται πλήρως, εργαστηριακά υλικά, εκτυπώσεις, μετακινήσεις για πρακτική άσκηση ή εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Σε ορισμένες σχολές προστίθενται και επιπλέον έξοδα για εξοπλισμό ή ειδικά εργαλεία.
Παράλληλα, πολλοί φοιτητές αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους για να καλύψουν μέρος των εξόδων τους. Η εργασία αυτή συχνά γίνεται σε συνθήκες επισφάλειας και με χαμηλές αμοιβές.
Ένα οικογενειακό στοίχημα
Στην ελληνική κοινωνία, οι σπουδές εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα οικογενειακά όνειρα. Οι γονείς συχνά στερούνται πολλά για να μπορέσουν να στηρίξουν τα παιδιά τους.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου παππούδες βοηθούν οικονομικά, όπου γονείς κάνουν δεύτερη δουλειά ή όπου ολόκληρη η οικογένεια αναπροσαρμόζει τον προϋπολογισμό της.
Οι σπουδές ενός παιδιού γίνονται έτσι μια συλλογική προσπάθεια.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα που τίθεται ολοένα και πιο έντονα είναι αν η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση παραμένει πραγματικά ισότιμη.
Όταν το κόστος σπουδών – άμεσο και έμμεσο – γίνεται τόσο υψηλό, οι οικονομικές δυνατότητες της οικογένειας αρχίζουν να παίζουν σημαντικό ρόλο στις επιλογές των νέων.
Κάποιοι φοιτητές αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη σχολή τους. Άλλοι επιλέγουν σχολές πιο κοντά στον τόπο κατοικίας τους, όχι επειδή είναι το όνειρό τους αλλά επειδή είναι η οικονομικά εφικτή λύση.
Παρ’ όλα αυτά, το όνειρο παραμένει ζωντανό
Κι όμως, παρά τις δυσκολίες, κάθε Σεπτέμβριο χιλιάδες νέοι άνθρωποι ξεκινούν το φοιτητικό τους ταξίδι με ενθουσιασμό και ελπίδα.
Οι σπουδές εξακολουθούν να είναι ένα από τα πιο δυνατά όνειρα της ελληνικής κοινωνίας. Ένα όνειρο που οι οικογένειες συνεχίζουν να στηρίζουν, συχνά με μεγάλο προσωπικό κόστος.
Ίσως γι’ αυτό το θέμα της φοιτητικής μέριμνας, της στέγασης και της οικονομικής στήριξης των φοιτητών δεν είναι απλώς μια τεχνική πολιτική συζήτηση.
Είναι, στην πραγματικότητα, μια συζήτηση για το πόσο μια κοινωνία θέλει πραγματικά να επενδύσει στο μέλλον των παιδιών της.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
