Εθνικό Απολυτήριο και Νέο Λύκειο: Ξεκινά διάλογος για το «σχολείο του 2040»

Στις 10 βασικές νομοθετικές πρωτοβουλίες  του Ενοποιημένου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής για το 2026, που παρουσιάστηκε χθες Τρίτη σε συνέντευξη Τύπου από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, και τον υπουργό Επικρατείας, Άκη Σκέρτσο περιλαμβάνεται και η θεσμοθέτηση Νέου Λυκείου και Εθνικού Απολυτηρίου.

Στο πλαίσιο αυτό ο εθνικός διάλογος για την Παιδεία, όπως προαναγγέλλεται για το 2026, δεν είναι απλώς ακόμη μία «συζήτηση» με τηλεοπτικά πάνελ και πολιτικές ατάκες. Είναι μια  πολιτική στιγμή: ένα παράθυρο όπου το εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί είτε να ξαναβρεί την παιδαγωγική του ψυχή είτε να παραδοθεί ολοκληρωτικά στη λογική του εξεταστικού μαραθωνίου.

Στην καρδιά του διαλόγου προβάλλει μια μεγάλη ιδέα με τεράστιο ρίσκο: το Εθνικό Απολυτήριο ως κεντρικός μηχανισμός που θα συνδέει το Λύκειο με την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Και δίπλα του, σαν δίδυμος πλανήτης: ένα νέο σύστημα πρόσβασης, που υπόσχεται δικαιότερους κανόνες, λιγότερη παράνοια, περισσότερη συνέπεια στη μαθητική πορεία – αλλά μπορεί και να φέρει ακριβώς το αντίθετο.

Στον εθνικό διάλογο για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, που αναμένεται να αρχίσει άμεσα η κυβέρνηση, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης σε τηλεοπτική του συνέντευξη το Σάββατο στον «Alpha», αναζητώντας συναινέσεις. «Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις (...) μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες σε μια πρόταση η οποία, ελπίζω, θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση. Γι' αυτό το οποίο αποκαλούμε Εθνικό Απολυτήριο, έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ», είπε ο πρωθυπουργός, επαναλαμβάνοντας τα ευχολόγια «να σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων», χωρίς όμως να χάσουμε την αντικειμενικότητα και το αδιάβλητο που εξασφαλίζουν οι πανελλαδικές εξετάσεις.

Αλλά ας δούμε το θέμα με μια σειρά

Το Υπουργείο Παιδείας ανοίγει εθνικό διάλογο διάρκειας από έξι έως εννέα μήνες με επίκεντρο το Νέο Λύκειο και τη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου Εθνικού Απολυτηρίου, με ορίζοντα —όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται— το “σχολείο του 2040”. Μόνο που, για να το πούμε απλά, ο τίτλος δεν φτάνει: η κοινωνία έχει μάθει να δυσπιστεί στις μεγάλες λέξεις, ειδικά όταν μοιάζουν με προλογικά πυροτεχνήματα.

Και εδώ ακριβώς κρύβεται το κεντρικό ερώτημα:

Θα είναι αυτός ο διάλογος η αφετηρία μιας μεταρρύθμισης που θα ξαναδώσει μορφωτική αξία στο Λύκειο;
Ή θα είναι ένα ακόμη σχέδιο που θα καταλήξει να κάνει το εξεταστικό σύστημα… πιο σύνθετο και πιο αγχωτικό;

Η διαδικασία

Η ίδια η επιλογή του χρόνου (9 μήνες) έχει συμβολισμό: κύηση. Δηλαδή, υποτίθεται ότι δεν πάμε σε μια fast-track απόφαση, αλλά σε μια διαδικασία που θα “γεννήσει” κάτι νέο.

Το σχέδιο προβλέπει ότι το κείμενο της διαβούλευσης θα ξεδιπλώνεται σε δύο βασικούς άξονες:

1. Αποτύπωση αγκυλώσεων (σε όλες τις βαθμίδες: νηπιαγωγείο – δημοτικό – γυμνάσιο – λύκειο)

2. Προτάσεις λύσεων, με συγκεκριμένες ρυθμίσεις και εναλλακτικά σενάρια πολιτικής

Το Υπουργείο επιχειρεί να εμφανίσει τον διάλογο ως “συλλογική υπόθεση” και όχι τεχνοκρατική άσκηση γραφείου.

Ας είμαστε ειλικρινείς: η αξιοπιστία θα κριθεί όχι από το ποιος μιλά, αλλά από το ποιος ακούγεται.

Τα βασικά ζητήματα

Μεταξύ άλλων τίθενται:

• Η υπερβολική ύλη και αποστήθιση αντί για κριτική σκέψη

• Η επανάληψη ίδιας γνώσης σε διαφορετικές τάξεις

• H καλλιέργεια δεξιοτήτων 

• Ο ρόλος των γραπτών εξετάσεων

• Η αξιολόγηση μέσω project και ατομικού φακέλου μαθητή

• Ο ρόλος του Λυκείου ως “προθάλαμος εξετάσεων”

• ΟΙ ψηφιακές δεξιότητες και η τεχνητή νοημοσύνη

• Ο ψηφιακός γραμματισμός και η ασφάλεια στο διαδίκτυο

Όλα αυτά ακούγονται σχεδόν “αυτονόητα”. Όμως το δύσκολο δεν είναι να συμφωνήσουμε στις λέξεις. Το δύσκολο είναι να συμφωνήσουμε στην αρχιτεκτονική του συστήματος.

Γιατί κάθε αλλαγή αγγίζει:

• το φροντιστήριο

• την Τράπεζα Θεμάτων

• το άγχος του μαθητή

• τις ανισότητες

• τον ρόλο του εκπαιδευτικού

• την ισοτιμία σχολείων κέντρου–περιφέρειας

Τα σενάρια για το Νέο Λύκειο: το πιο κρίσιμο κεφάλαιο

Το Υπουργείο —σύμφωνα με τις πληροφορίες— θα παρουσιάσει ολοκληρωμένο σχέδιο με τρία εναλλακτικά σενάρια.

Αυτό είναι το πραγματικό παιχνίδι.

Γιατί το Λύκειο σήμερα λειτουργεί ως εξής:

• Γενική Παιδεία στα χαρτιά

• Πανελλαδικές στην ψυχή του

Και αυτό μεταφράζεται σε έναν νόμο της ελληνικής πραγματικότητας: Αν δεν κριθείς από εξετάσεις, δεν “μετράς”. Αν “μετράς”, θα πληρώσεις.

Το Υπουργείο δηλώνει στόχο να σταματήσει το Λύκειο να είναι προθάλαμος του Πανεπιστημίου που ωθεί τις οικογένειες σε υποχρεωτική φροντιστηριακή δαπάνη.

Αυτό είναι σωστό ως στόχος. Όμως θέλει προσοχή:

• αν ο μαθητής αξιολογείται αυστηρά και στις 3 τάξεις,

• αν το απολυτήριο συνδεθεί με πρόσβαση,

• αν η ύλη παραμείνει τεράστια,

τότε η αγορά θα αντιδράσει άμεσα:
το φροντιστήριο δεν θα φύγει – θα εξαπλωθεί.

Το Εθνικό Απολυτήριο: μεταρρύθμιση-ορόσημο ή “τριπλές Πανελλήνιες”;

Εδώ είναι η καρδιά της κοινωνικής ανησυχίας. Η ιδέα του Εθνικού Απολυτηρίου παρουσιάζεται ως:

• αναβάθμιση του Λυκείου

• αποκατάσταση μορφωτικής αξίας

• περιορισμός εξετασιοκεντρισμού

Όμως εμφανίζονται ήδη δύο ισχυρές αντιδράσεις:

1) Αντιπολίτευση: «θα γίνει πιο σύνθετος εξεταστικός μηχανισμός»

Θέτει το κρίσιμο θέμα: αξιοπιστία ενδοσχολικής αξιολόγησης σε άνισο σύστημα.

Πώς συγκρίνεις:

• σχολείο με ελλείψεις, τμήματα 27 παιδιών, ωρομίσθιους που αλλάζουν,
  με

• σχολείο με ενισχυτική, ήσυχες συνθήκες και ιδιωτική στήριξη;

2) Μαθητές: «θα είναι μαραθώνιος – τριπλές Πανελλήνιες»

Εδώ δεν έχουμε πολιτική, έχουμε βίωμα.
Οι μαθητές φοβούνται:

• διαρκή αξιολόγηση

• συνεχείς συνέπειες

• ψυχική πίεση για τρία χρόνια

Και το φοβερό είναι πως, αν το σύστημα σχεδιαστεί λάθος, αυτός ο φόβος δεν θα είναι παρανόηση — θα είναι πρόβλεψη.

Το Υπουργείο απαντά ότι «όλα αυτά είναι υποθέσεις» και πως «τίποτα δεν έχει κλειδώσει, όλα θα κριθούν στη διαβούλευση». Καλό ως θέση. Αλλά η κοινωνία έχει μνήμη. Και η μνήμη λέει: πολλά παρουσιάστηκαν ως τομές και κατέληξαν σε τραγωδία.

Πανελλαδικές ως το 2027 – το “κλειδί” είναι μετά

Ένα σημείο που αλλάζει όλο το κλίμα είναι αυτό που αναφέρεται στα συνοδευτικά:
οι Πανελλαδικές παραμένουν ως έχουν μέχρι το 2027.

Άρα, η πραγματική μεταρρύθμιση δεν έρχεται αύριο το πρωί. Έρχεται ως δομική μετάβαση. Και αυτό σημαίνει πως ο διάλογος θα επιχειρήσει:

• να θεμελιώσει συναίνεση

• να σχεδιάσει αρχιτεκτονική

• να δώσει “σταθερότητα”

Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι ο στόχος “σχολείο του 2040” δεν σημαίνει τάμπλετ και εφαρμογές. Σημαίνει:

• λιγότερη αποστήθιση

• περισσότερη σκέψη

• λιγότερος φόβος

• περισσότερη αυτοπεποίθηση

• ένα Λύκειο που δεν είναι απλώς προθάλαμος

• ένα απολυτήριο που δεν είναι απλή σφραγίδα

• ένα σύστημα πρόσβασης που δεν είναι ρωσική ρουλέτα ψυχών

Και κάπου εδώ αξίζει να το πούμε δυνατά: Η καλύτερη μεταρρύθμιση δεν είναι αυτή που αλλάζει εξετάσεις.
Είναι αυτή που αλλάζει τη σχέση των παιδιών με τη γνώση.

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Κλειστά σχολεία παντού (Ανανεώνεται η λίστα συνεχώς)

Alfavita.gr: Χρονιά εκτόξευσης το 2025 – Νο1 στην Παιδεία, ανάμεσα στα 10 μεγαλύτερα ενημερωτικά μέσα

Ανακοινώθηκε επίσημα ο 3ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός ΑΣΕΠ με νέα ύλη

Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News Ακολουθήστε το Alfavita στo Viber