Η δημόσια συζήτηση για την παιδεία αναλώνεται συχνά σε κτίρια, προγράμματα σπουδών και ψηφιακά εργαλεία. Ωστόσο, υπάρχει ένας «σιωπηλός δολοφόνος» της εκπαιδευτικής ποιότητας που σπάνια αγγίζουμε. Τη συστημική τοξικότητα ορισμένων στελεχών εκπαίδευσης.
Κακοδιαχείριση, κατάχρηση εξουσίας, ψυχολογική πίεση, εκφοβισμός (bullying), υποτίμηση και άδικη κατανομή εργασιών συνθέτουν την καθημερινότητα πολλών εκπαιδευτικών. Το αποτέλεσμα; Επαγγελματική εξουθένωση (burnout), κατάρρευση της προσωπικής ζωής των εκπαιδευτικών και, τελικά, ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου ο εκπαιδευτικός εισέρχεται ψυχολογικά ακρωτηριασμένος.
Εν τω μεταξύ , σήμερα, το τοξικό στέλεχος απολαμβάνει μια άτυπη ασυλία.
Ο φόβος των αντιποίνων και η απουσία ενός αποτελεσματικού προστατευτικού πλαισίου εγκλωβίζουν τους εκπαιδευτικούς σε μια παθητική αποδοχή.
Το σύστημα σήμερα ακούει μόνο την επίσημη φωνή της ιεραρχίας, αφήνοντας την πλευρά του υφισταμένου στο σκοτάδι.
Όπως είχα γράψει και πέρσι η λύση είναι ο «Συνήγορος του Εκπαιδευτικού».
Η ανάγκη για την ίδρυση ενός ανεξάρτητου Συνηγόρου του Εκπαιδευτικού δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά επιβίωση. Δεν χρειαζόμαστε άλλη μια γραφειοκρατική υπηρεσία, αλλά έναν θεσμό με «δόντια» που θα λειτουργεί σε τρία επίπεδα:
Νομού, Περιφέρειας και Κεντρικής Διοίκησης.
1. Μεικτό Σχήμα για Πολυδιάστατα Προβλήματα
Η τοξικότητα δεν είναι μόνο διοικητικό ατόπημα, είναι και ψυχολογικό τραύμα.
Γι' αυτό, ο Συνήγορος πρέπει να στελεχώνεται από ένα μεικτό σχήμα ειδικών.
- Νομικοί για τη διασφάλιση της νομιμότητας και της δίκαιης διαδικασίας.
- Έμπειροι Εκπαιδευτικοί που γνωρίζουν την πραγματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος
- Ψυχολόγοι Εργασίας για τη διάγνωση και αντιμετώπιση του mobbing .
2. Ο θεσμός αυτός δεν πρέπει να είναι μόνο τιμωρητικός.
- Να λειτουργεί συμβουλευτικά και να επιβάλλει υποχρεωτική επιμόρφωση σε θέματα διοίκησης και συναισθηματικής νοημοσύνης σε στελέχη που επιδεικνύουν αυταρχικές τάσεις.
- Σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης κακοποίησης, να έχει τη δύναμη να παγώνει την εξέλιξη του στελέχους, να εισηγείται την οριστική παύση του ή ακόμα και την άμεση απομάκρυνσή του από τη σχολική μονάδα ή την θέση ευθύνης σε διεύθυνση εκπαίδευσης, την περιφερειακή διοίκηση ή το Υπουργείο Παιδείας
Η κλιμακωτή διάρθρωση του θεσμού διασφαλίζει ότι καμία καταγγελία δεν θα «χαθεί» σε τοπικά δίκτυα γνωριμιών. Με τον Συνήγορο στον Νομό να ερευνά, την Περιφέρεια να αποφασίζει και το Κεντρικό Όργανο να εποπτεύει, δημιουργείται ένα θωρακισμένο περιβάλλον δικαιοσύνης.
Συμπέρασμα:
Αν θέλουμε πραγματικά να αναβαθμίσουμε την εκπαίδευση, πρέπει πρώτα να προστατεύσουμε τους ανθρώπους της. Ο «Συνήγορος του Εκπαιδευτικού» είναι το θεσμικό αντίβαρο που θα μετατρέψει το εκπαιδευτικό σύστημα από πεδίο άσκησης εξουσίας σε χώρο δημιουργίας και δημοκρατίας.
Γιατί κανένας εκπαιδευτικός δεν μπορεί να δημιουργήσει προβάδισμα και να διδάξει ελευθερία, όταν ο ίδιος εργάζεται υπό καθεστώς φόβου.
Τσάμης Βασίλειος
Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής
