Η ελληνική εκπαίδευση βιώνει μια βαθιά και πολυδιάστατη κρίση που κινδυνεύει να αλλοιώσει ριζικά το μέλλον του δημόσιου σχολείου και του εκπαιδευτικού επαγγέλματος. Τα τελευταία χρόνια, δύο ισχυροί παράγοντες σφραγίζουν αυτή την κρίση: το οξύ δημογραφικό πρόβλημα και η ολοένα και πιο έντονη εγκατάλειψη του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού από τις νεότερες γενιές.
Διπλή απειλή για την Παιδεία: Δημογραφικό και εγκατάλειψη εκπαιδευτικού επαγγέλματος
Η μείωση των μαθητών στην ελληνική εκπαίδευση δεν είναι απλά αριθμοί· είναι ένας καμπανάκι για το μέλλον της κοινωνίας μας.
Όπως σωστά υπογραμμίζει ο Πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ Γιώργος Χριστόπουλος, οι εγγραφές στην Α’ Δημοτικού έχουν μειωθεί δραματικά από τις 120.000 το 2010 σε περίπου 71.000 για το σχολικό έτος 2025-26.
Παράλληλα, η συρρίκνωση αυτή απλώνεται και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με την απειλή να κλείσει σχεδόν το 30% των σχολικών μονάδων της χώρας μέσα στην επόμενη δεκαετία. Εκτιμήσεις προβλέπουν ότι μέχρι το 2035 η χώρα θα μετρά 1.050.000 μαθητές από 1.500.000 σήμερα.
Η υποχρηματοδότηση και η εμπορευματοποίηση απειλούν το Δημόσιο Σχολείο
Το δημογραφικό πρόβλημα επιδεινώνεται από τις πολιτικές επιλογές που έχουν οδηγήσει σε υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης και την ανεξέλεγκτη εμπορευματοποίηση της Παιδείας.
Η στροφή προς την ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα στην εκπαίδευση, με μέτρα όπως ο νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και το παράλληλο απολυτήριο, μετατρέπει το σχολείο σε προνόμιο των οικονομικά ισχυρών.
Αυτές οι πολιτικές οδηγούν στην παράδοση του κοινωνικού αγαθού της Παιδείας σε ιδιωτικά συμφέροντα και ανεξέλεγκτα επενδυτικά κεφάλαια, υπονομεύοντας την ισότητα και τη δημόσια πρόσβαση.
Η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (2015), που καλούσε τα κράτη να σταματήσουν την ανεξέλεγκτη ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης, έχει αγνοηθεί συστηματικά από το 2019 και μετά. Το δημόσιο σχολείο καταρρέει, ενώ η ιδιωτική εκπαίδευση πριμοδοτείται, παραδίδοντας το κοινωνικό αγαθό της Παιδείας σε επενδυτικά κεφάλαια.
Η ποιοτική κατάρρευση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος
Πέρα από τον αριθμό των μαθητών, η ποιότητα της εκπαίδευσης απειλείται σοβαρά. Ο εκπαιδευτικός κλάδος παλεύει με την εγκατάλειψη νέων ταλαντούχων από το επάγγελμα, καθώς οι εργασιακές συνθήκες και οι περιορισμένες προοπτικές αποθαρρύνουν τους φοιτητές παιδαγωγικών σχολών.
Τα χαμηλά ποσοστά εισαγωγής και η αδιαφορία για το επάγγελμα δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο υποβάθμισης, που θέτει σε κίνδυνο την ποιότητα της διδασκαλίας και την εκπαιδευτική διαδικασία συνολικά.
Η κατάρρευση των βάσεων σε παιδαγωγικές σχολές δείχνει πως οι μελλοντικοί εκπαιδευτικοί θα προέρχονται από σώμα χαμηλών επιδόσεων και ενδιαφέροντος.
