seferoelyths
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών τιμά τον Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη, που παρότι εγγράφηκαν και οι δύο στη Νομική, δεν έφυγαν ποτέ πτυχιούχοι

«Βρισκόμαστε στα 1934. Στο ανατολικό προαύλιο του Πανεπιστημίου, ίδιο κατάστρωμα καραβιού που απόμενε ακυβέρνητο, ένα πλήθος αλλοπαρμένο και αλλοσούσουμο πηγαινοέρχεται. Νέοι με φουντωτό μαλλί, τριμμένα παλτά και τσάντες, στο χέρι βολτέρνουνε απάνω-κάτω, συζητάνε, χειρονομούνε, φωνάζουνε. Κάποιος πρόχειρος ομιλητής, ανεβασμένος στο παγκάκι, έχει αρχίσει να προκαλεί την προσοχή και, μέσα σε λίγα λεπτά, εχθροί και σύμμαχοι έχουνε σχηματίσει ομάδες ετοιμοπόλεμες που κοιτάζουνται απειλητικά και προχωράνε η μια καταπάνω στην άλλη».

Ο Οδυσσέας Ελύτης γράφει για το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Για τη ζωή του ως φοιτητή στο αρχαιότερο ανώτατο εκπαιδευτικό Ίδρυμα της χώρας. Για τα τέσσερα χρόνια που πέρασε στο Νομικό τμήμα της ενιαίας τότε Σχολής Οικονομικών, Πολιτικών και Νομικών Επιστημών. Για τη νεανική επαναστατικότητα, τις φωνές έξω από τα αμφιθέατρα, τις διεκδικήσεις, το τότε, που το μυαλό εύκολα ταιριάζει με το σήμερα.

«Δεν αργεί να δοθεί το σύνθημα. Κάποιος βρίσκεται πάντα για να κάνει την αρχή. Τα χέρια δουλεύουνε απανωτά, οι γροθιές πέφτουνε αλύπητα, βλέπεις βιβλία να σκορπάνε χάμου, κουμπιά να τινάζονται στον αέρα, πατημένες τραγιάσκες στο πλακόστρωτο, κάποτε και σταγόνες αίμα. Οι πιο δειλοί τρέχουνε μακριά. Ενας “μαρκαρισμένος” ζητάει να ξεφύγει, δεν τα καταφέρνει, σκύβει και φωνάζει “αδέλφια!” ενώ το ξύλο πέφτει στη ράχη του ολοένα και πιο δυνατό. Τα διοικητικά συμβούλια των αναρίθμητων συλλόγων ορίζουν για το ίδιο απόγεμα συγκέντρωση. Θα μοιραστούν και προκηρύξεις μπορεί να έχουνε μερικοί και ρόπαλα ή σιδερένιες γροθιές ν’ ανοίξουνε μερικά κεφάλια. Α ναι, ο κόσμος πρέπει να γίνει καλύτερος. Αλλά όχι. Το παν είναι οι ελληνικές αξίες. Η προσοχή όλου του κόσμου είναι συγκεντρωμένη εδώ, ίσως εδώ να κρίνεται η τύχη του. Η νεότητα, που έχει πάντοτε τα πιο λίγα, κατά βάθος έχει τα πιο πολλά. Μόνο που δεν το ξέρει».

bebaiwsi-spoudwn-723x1024

Βεβαίωση σπουδών (με ασυνήθιστα πολλές διορθώσεις) του Οδυσσέα Ελύτη που εκδόθηκε το 1935

Έφυγαν χωρίς πτυχίο

Τόσο ο Οδυσσέας Ελύτης όσο και ο Γιώργος Σεφέρης, οι δυο μεγάλοι νομπελίστες της χώρας μας, πέρασαν από τα αμφιθέατρα του Πανεπιστημίου Αθηνών, χωρίς ωστόσο κανένας από τους δυο τους τελικά για διαφορετικούς λόγους να πάρει το πτυχίο του από το Ίδρυμα (ο Σεφέρης συνέχισε τις σπουδές του στη Γαλλία πριν από τη σταδιοδρομία του στο διπλωματικό σώμα). Χρειάζονται όμως αυτοί οι άνδρες ένα πτυχίο για να ορίσει τη φωτεινή διαδρομή τους στον κόσμο των λέξεων; Είτε ναι είτε όχι, οι πρυτανικές αρχές του Πανεπιστημίου Αθηνών αποφάσισαν να…αποκαταστήσουν την τάξη, κάτι που άλλωστε αναρωτιέται κανείς πώς δεν είχε γίνει ήδη στα χρόνια που πέρασαν. Έτσι, αποφάσισαν να αποδώσουν την ακαδημαϊκή τιμή στους δυο μεγάλους της ελληνικής λογοτεχνίας και να τους απονείμουν τιμητικά το πτυχίο τους, κάτι για το οποίο, όπως εξηγεί η Αντιπρύτανις του Πανεπιστημίου Αθηνών Σοφία Παπαϊωάννου που μιλάει επ’ αυτού στο «Βήμα», αυτές τις ημέρες αναζητώνται όλοι οι απόγονοί τους. Η λαμπρή σχετική τελετή παράδοσης αναμένεται να γίνει τον Ιούνιο.

Οι νέοι και το πανεπιστήμιο

Σε αυτοβιογραφικό κείμενό του που τυπώθηκε στη συλλογή με τίτλο «Ανοιχτά χαρτιά» (εκδ. Ίκαρος, 2009) ο ίδιος ο Οδυσσέας Ελύτης έγραφε αναπολώντας τα χρόνια του ως φοιτητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών: «“Νεότης, νεότης, τι ωραία που είναι τα μαλλιά σου” που θα έλεγε αργότερα και ο ποιητής. Δεν μπορούσα, φυσικά, να δω τότε τη μεγαλύτερη καταβόθρα της βιοπάλης που έμελλε να ρουφήξει όλο αυτό το ωραίο πλήθος με τα ξαναμμένα μάγουλα και να το εξουθενώσει σε μια υπαλληλική καρέκλα. Έβλεπα όμως – και αυτό ήταν το μαρτύριό μου – σκαρφαλωμένος στα κάγκελα, από μακριά, τους αγωνιστές αυτούς και τα προβλήματά τους να σχηματίζουν μια ζώνη πλατιά. Και επάνω από τη ζώνη αυτή, σαν υπερτοποθετημένη, μια άλλη ζώνη το ίδιο πλατιά, όμως με άλλης λογής προβλήματα, προβλήματα αιώνια αυτά, που κανένα χέρι οπλισμένο δεν μπορούσε να αλλάξει, ούτε τίποτα άλλο, εξόν και αν ήταν μονάχα το μυαλό του ανθρώπου».

Και ο Έλληνας νομπελίστας συνέχιζε στον ίδιο τόνο: «Τι ήταν αυτό που με συγκροτούσε; Ήμουν δειλός ή είχα το μικρόβιο του διανοούμενου; Ένα τέτοιο όραμα μου έλυνε τα γόνατα. Ζήλευα. Οπωσδήποτε προτιμούσα να είμαι κάποιος από όλους αυτούς, να πιστέψω, να δαρτώ για τις ιδέες μου, να τις διαφεντέψω. Ήμουν άλλωστε, με τον τρόπο μου, ένας κομμουνιστής, οι καθοδηγητές με είχαν για σίγουρο. Στα κρυφά μετέφραζα Τρότσκυ για μιαν αρχειομαρξιστική εφημερίδα. Όμως, όταν όλα ησύχαζαν και γυρνούσα στο σπίτι μου, θέλω να πω στα βιβλία μου, ο ενθουσιασμός αυτός ένιωθα μεμιάς να γίνεται στα χέρια μου ένα ευκολοσύντριφτο υλικό, μια ποσότητα δύναμης που ξεφούσκωνε μπροστά στην άπειρη δύναμη που προϋπέθετε η απλή συναρμογή του λόγου, η σπανιότατα της έκφρασης, ένας τέλειος στίχος. Τραβούσα τότε, πίσω πάλι, στο προαύλιο του πανεπιστημίου, αλλά ένα προαύλιο εντελώς διαφορετικό, που σαν από ένα μαγικό χέρι, την ώρα του δειλινού άλλαζε όψη, ερήμωνε, θύμιζε πολύ περισσότερο τον περίβολο ενός νησιωτικού μοναστηριού, με τις αραιές σκιές που περνοδιάβαιναν και τις μισοσκότεινες στοές στο βάθος. Εκεί έσμιγα με τρεις τέσσερις φίλους που αυτοί ανήκανε σε μια άλλη φυλή».

paso-1024x822

Το «δελτίον αναγνωρίσεως» (αντίστοιχο με το σημερινό πάσο) του Γιώργου Σεφέρη από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο.

Δεν παρακολουθούσε

Ο Γιώργος Σεφέρης γράφεται για σπουδές το 1917 σε μια εποχή που το Πανεπιστήμιο είναι χωρισμένο στα δύο, σε Καποδιστριακό και Εθνικό, όπου το πρώτο έχει τη Φιλοσοφική, Νομική και Θεολογική Σχολή. Τότε οι φοιτητές και οι φοιτήτριες εισάγονταν στο Πανεπιστήμιο απλώς καταθέτοντας το απολυτήριο Γυμνασίου τους, μια άλλη μορφή του Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου που συζητείται εκ νέου και σήμερα. Ο Σεφέρης επιλέγει τη Νομική Σχολή, την πιο δημοφιλή σχολή του Πανεπιστημίου, απαραίτητο βήμα για σταδιοδρομία στο δημόσιο πεδίο. Δεν θα παρακολουθήσει ωστόσο μαθήματα, όπως λένε σήμερα οι μελετητές του έργου του, καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Εθνικός Διχασμός και οι οικογενειακές στρατηγικές θα τον οδηγήσουν γρήγορα στη Γαλλία όπου θα σπουδάσει Νομική. Από την άλλη πλευρά όμως οι οικογενειακοί δεσμοί με το Πανεπιστήμιο Αθηνών θα παραμείνουν ισχυροί. Ο πατέρας του Στυλιανός Σεφεριάδης άλλωστε υπήρξε γνωστός καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου στη Νομική, ενώ διετέλεσε και πρύτανης του Ιδρύματος. Η αδελφή του Ιωάννα Τσάτσου ήταν μία από τις πρώτες αποφοίτους της Νομικής Σχολής. Ο Οδυσσέας Ελύτης από την πλευρά του γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο, 13 χρόνια μετά τον Σεφέρη, πρακτικά σε μια άλλη εποχή. Ήδη από το 1922 το Πανεπιστήμιο είχε πλέον επανενωθεί και ήταν Εθνικό και Καποδιστριακό, ενώ οι φοιτητές και οι φοιτήτριες έπρεπε πια να δώσουν εξετάσεις στη Σχολή που τους ενδιέφερε. Ο Ελύτης αρχικά προσανατολίζεται προς το Χημικό Τμήμα της Φυσικομαθηματικής Σχολής καθώς οι γονείς του τον προορίζουν για χημικό, επιλογή συνδεδεμένη με τις οικογενειακές επιχειρήσεις. Τελικά όμως θα καταλήξει στη Νομική Σχολή όπου και θα περάσει. Θα παρακολουθήσει μαθήματα, θα συνδεθεί με τον κύκλο του υφηγητή Αρχαίων Ελληνικών Ιωάννη Συκουτρή, ένα μυθικό – και λόγω της αυτοκτονίας του – πρόσωπο για το Πανεπιστήμιο. Ήταν μια περίοδος έντονων συγκρούσεων στα προαύλια του πανεπιστημίου, μία περίοδος έντονων ιδεολογικών ζυμώσεων και συγκρούσεων.

aitisi-eggrafi-723x1024

Η «αίτηση και δήλωση» του Οδυσσέα Ελύτη για εγγραφή στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών

«Ένα τεράστιο ψηφιδωτό»

Στο πλούσιο αρχείο του Πανεπιστημίου Αθηνών σώζονται όλα τα έγγραφα που ακολούθησαν την εγγραφή αλλά και την πορεία των δυο μεγάλων ανδρών στο Ίδρυμα, τα οποία και αναζήτησε, φωτογράφισε και παρουσιάζει σήμερα «Το Βήμα». Όπως εξηγεί ο καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραγίας αλλά και πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου Αθηνών Βαγγέλης Καραμανωλάκης «τα έγγραφα που σώζονται από την εγγραφή και φοίτηση του Γιώργου Σεφέρη και του Οδυσσέα Ελύτη στο Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου Αθηνών αποτελούν μικρές στιγμές ενός τεράστιου ψηφιδωτού από τις ζωές εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που πέρασαν από τα έδρανά του».

«Κέντρο της επιστημονικής, κοινωνικής και πολιτισμικής ζωής της χώρας, ιδιαίτερα ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Πανεπιστήμιο υπήρξε ο κατεξοχήν χώρος προετοιμασίας των αποφοίτων του στο δημόσιο πεδίο και στην ιδιωτική σφαίρα εργασίας» αναφέρει. «Οι φοιτητές και οι φοιτήτριές του, ακόμη και αν δεν ολοκλήρωναν τις σπουδές, φαινόμενο αρκετά συχνό στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, δέχτηκαν τις επιδράσεις του πρώτου και μόνου ως το 1926 πανεπιστημίου της χώρας, επηρεάστηκαν καθοριστικά από τη φοίτησή τους σε αυτό. Η διατήρησή αυτών των αρχείων αποτελεί έναν φόρο τιμής στα πρόσωπα, αλλά και στα όνειρα, τους φόβους, τις ελπίδες, τις προσδοκίες που συνοδέυσαν τη φοίτησή τους».

Γεράσιμος Σιάσος (Πρύτανης ΕΚΠΑ): Το Πανεπιστήμιο ως φάρος της κοινωνίας

Αμέσως μετά την επανάσταση του 1821, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος αποκτά το πρώτο του Πανεπιστήμιο, το οποίο λειτουργεί και ως ο βασικός πυλώνας ανασυγκρότησής του. Αποτελεί το πρώτο Πανεπιστήμιο που ιδρύεται στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, και από το 1837, έτος ίδρυσής του μέχρι και σήμερα, για δύο σχεδόν αιώνες, συνεχίζει την πορεία του ως το κορυφαίο ακαδημαϊκό Ίδρυμα της χώρας. Αποτέλεσε κεντρικό θεσμό της ελεύθερης ανοικτής κοινωνίας προάγοντας την κριτική σκέψη και διευρύνοντας τους ορίζοντες των νέων Ελλήνων στα πρώτα βήματα δημιουργίας της σύγχρονης Ελλάδας.

Από τους μόλις 52 φοιτητές και τις τέσσερις μόνο σχολές, θεολογική, ιατρική, νομική, φιλοσοφική στην ίδρυσή του, φτάσαμε σήμερα στους εκατό χιλιάδες φοιτητές των πολλών καινοτόμων αντικειμένων των νέων τεχνολογιών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα γνώσης και έρευνας.

Στην ιστορική του διαδρομή αποτέλεσε τον κατεξοχήν παράγοντα κοινωνικής αναπαραγωγής και κινητικότητας δίνοντας ευκαιρίες σε όλες τις Ελληνίδες και τους Έλληνες για προσωπική εξέλιξη και πρόοδο.

Ως ο αρχαιότερος ανώτερος πνευματικός θεσμός της χώρας, στα χρόνια που ακολούθησαν εξελίχθηκε και σε κοινωνικό θεσμό με την έννοια της συνεισφοράς στην κοινωνική ζωή του τόπου. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών συμμετέχει ενεργά στους εθνικούς αγώνες και ζει όλες τις μεγάλες ιστορικές στιγμές του έθνους.

Η πλειονότητα όσων στελέχωσαν την πολιτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή της χώρας τουλάχιστον μέχρι τον μεσοπόλεμο προέρχεται από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εξέχουσες διεθνώς προσωπικότητες, οι κορυφαίοι της επιστήμης, του πνεύματος, του πολιτισμού, της παιδείας και της πολιτικής ζωής στη χώρα έχουν φοιτήσει και διδάξει από τα έδρανά του. Διαδρομές λαμπρές, προσωπικότητες συνδεδεμένες με τα γράμματα, με τη γνώση, τα οράματα και τις στρατηγικές. Κάποιοι εξ αυτών βέβαια συνδεδεμένοι πιο στενά με τις λέξεις, μεγάλοι λογοτέχνες, εξέχοντες ποιητές που έφεραν την Ελλάδα, τα ελληνικά και την κουλτούρα μας στα χείλη ολόκληρου του κόσμου.

Πρόεδροι της Ελληνικής Δημοκρατίας, πρωθυπουργοί, φιλόσοφοι, ποιητές, συγγραφείς ανήκουν στους αποφοίτους του ΕΚΠΑ. Οι Χαρίλαος Τρικούπης, Ελευθέριος Βενιζέλος, Γεώργιος Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Καραμανλής, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Κωνσταντίνος Τσάτσος, Οδυσσέας Ελύτης, Γιώργος Σεφέρης, Κωστής Παλαμάς, Νίκος Καζαντζάκης, Άγγελος Σικελιανός, Μαρία Πολυδούρη, Διδώ Σωτηρίου, Μανόλης Ανδρόνικος, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, Γεώργιος Παπανικολάου, Αμαλία Φλέμιγκ, Άγιος Νεκτάριος και πολλοί ακόμη επιφανείς Ελληνες.

Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών κατόπιν εισήγησης της Συνέλευσης της Νομικής Σχολής και αφού έλαβε υπόψη τη φοίτηση στη Νομική Σχολή των βραβευθέντων με το Νομπέλ Λογοτεχνίας Οδυσσέα Αλεπουδέλη (Ελύτη) και Γεωργίου Σεφεριάδη (Σεφέρη) και τη σπουδαία προσφορά τους στη χώρα μας, αποφάσισε σε πρόσφατη συνεδρίασή της ομόφωνα να απονείμει τίτλους πτυχιούχων Νομικής ως δείγμα τιμής για τη σπουδαία προσφορά τους στην τέχνη, τον πολιτισμό και το ελληνικό έθνος.

Η προσφορά του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στη χώρα συνεχίζει και σήμερα να παραμένει κορυφαία και ανεκτίμητη στην εκπαίδευση, την επιστήμη και το κοινωνικό σύνολο γενικότερα.

Πηγή: in.gr και έντυπη έκδοση Εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Δημοτικά Σχολεία: Αλλάζει το ωράριο αποχώρησης των μαθητών

ΑΣΕΠ: Σε 2 ημέρες ΕΥΚΟΛΟ Online Proficiency GOLEARN ΧΩΡΙΣ προφορικά, ΧΩΡΙΣ έκθεση (Μόνο 10 ημέρες έμειναν για την ΑΛΛΑΓΗ!)

Παν.Πατρών: Ανακοινώθηκε το 1ο σε Ελλάδα Μοριοδοτούμενο Πανεπιστημιακό σεμινάριο στην Τεχνητή Νοημοσύνη για εκπαιδευτικούς

Παν.Πατρών: Μοριοδοτούμενο σεμινάριο ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗΣ με 65Є εγγραφή - έως 24/5

ΕΥΚΟΛΕΣ πιστοποιήσεις ΙΣΠΑΝΙΚΩΝ - ΙΤΑΛΙΚΩΝ για ΑΣΕΠ - Πάρτε τις ΑΜΕΣΑ

2ος Πανελλήνιος Γραπτός Διαγωνισμός ΑΣΕΠ: Τα 2 μαθήματα εξέτασης και η ύλη

Google news logo Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News Viber logo Ακολουθήστε το Alfavita στo Viber

σχετικά άρθρα

euroekloges.jpg
Ευρωεκλογές: Πότε θα μείνουν κλειστά τα σχολεία - Η εγκύκλιος
Τα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης δεν θα λειτουργήσουν την Παρασκευή 7 Ιουνίου 2024 και τη Δευτέρα 10 Ιουνίου 2024
Ευρωεκλογές: Πότε θα μείνουν κλειστά τα σχολεία - Η εγκύκλιος