Η Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση στη σύγχρονη εποχή και οι πρακτικές στη χώρα μας
Του Νίκου Ηλιάδη, Πολ/κού Μηχ/κού Ε.Μ.Π, M.Sc. (Concordia University Montreal Canada), Ph.D. (University of Maryland USA) Technology and Vocational Education, τ. καθηγητή ΠΑΤΕΣ/ΣΕΛΕΤΕ, τ. Καθηγητή ΤΕΙ Πειραιώς, τ. Ειδ. Γραμματέα του ΥΠΕΠΘ για τα ΤΕΙ, τ. εκπροσώπου Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες (Μ.Ε.Α.) τ. Διοικητής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ, Επίτιμου Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Εισαγωγή  

Η Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση στη χώρα μας προσπαθεί να ικανοποιήσει ετερόκλητες /ασύμβατες λογικές ,  και να οδηγεί τόσο στην εκπαίδευση για την άσκηση κάποιου επαγγέλματος , όσο και να προετοιμάζει και να εξασφαλίζει αν είναι δυνατόν προνομιακή πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για να προσελκύει ενδιαφερομένους , αλλά και να προσφέρει και κάποια γενικότερη καλλιέργεια τουλάχιστον ανάλογη της γενικής εκπαίδευσης.  Σε πολλές περιπτώσεις διατυπώνονται απόψεις ότι η τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση είναι τόσο καλύτερη όσο περισσότερα μαθήματα γενικής εκπαίδευσης περιλαμβάνει.  Έτσι, σε συνδυασμό και με συντεχνιακές επιδιώξεις αναπτύσσονται πιέσεις για πρόβλεψη στο πρόγραμμα σπουδών της αυξημένου αριθμού γενικά μαθήματα , με αποτέλεσμα να παύει να είναι τελικά τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση. Το αποτέλεσμα είναι να μην προσφέρεται ούτε εκπαίδευση σε επαγγέλματα, ούτε να προετοιμάζει για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.  

Στις ετερόκλητες αυτές επιδιώξεις καλούνται να ανταποκριθούν μαθητές που χαρακτηρίζονται ως χαμηλής ακαδημαϊκής απόδοσης , και οδηγούνται  να προσανατολισθούν λόγω αυτής της απόδοσης σε επαγγέλματα.  Η γενικότερη και ατυχής αυτή κοινωνική αντιμετώπιση της τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης οδηγεί ακόμη και ικανά παιδιά που την έχουν ως πρώτη προτεραιότητα και διαθέτουν τις απαιτούμενες δεξιότητες, να  διστάζουν να εκδηλώσουν την κλίση τους αυτή.  Για να συγκεντρωθεί ένας ικανός αριθμός μαθητών για τον τομέα αυτό της εκπαίδευσης επινοούνται κατά καιρούς «κίνητρα» που αναφέρονται σε ευκολότερους ή προνομιακούς τρόπους πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση , κάτι που αποσταθεροποιεί περισσότερο την τεχνική  επαγγελματική εκπαίδευση , αφού προβάλλει ως σημαντικό στόχο της όχι την εκπαίδευση σε κάποιο επάγγελμα , αλλά την διευκόλυνση για σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι καθηγητές του χώρου αυτού επιδιώκουν την καθιέρωση διαφόρων προνομίων και κινήτρων για να διατηρήσουν  και να αυξήσουν τον αριθμό των μαθητών στον κλάδο τους, προκειμένου να συντηρήσουν θέσεις εργασίας.  

Επιπλέον, η τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση στη χώρα μας προσφέρει εκπαίδευση σε ένα μικρό , περιορισμένο αριθμό επαγγελμάτων , αυτών που αντιστοιχούν στις ειδικότητες των διορισμένων εκπαιδευτικών του χώρου, και που αντιστοιχούν  στις παραδοσιακές παλιές ειδικότητες.  Όμως για παράδειγμα τα επαγγέλματα που καταγράφονται και φορολογούνται στα σύστημα TAXIS στη χώρα μας ξεπερνούν τις 15.000 ,( σε άλλες χώρες είναι καταγεγραμμένα περισσότερα από 30.000 που πολλά από αυτά δεν ασκούνται ακόμη στη χώρα μας )  και για όλα αυτά δεν προβλέπεται εκπαιδευτικός φορέας / διαδικασία εκπαίδευσης των εργαζομένων που τα ασκούν. Οι εργαζόμενοι στις περισσότερες περιπτώσεις ασκούν τα διάφορα επαγγέλματα εκπαιδευόμενοι κατά τον «αρχαίο» τρόπο ( από τον τεχνίτη στο μαθητή του ) , είτε ως αυτοδίδακτοι. Η πραγματικότητα αυτή απέχει πολύ από ένα σύγχρονο σύστημα τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης στα πλαίσια της οικονομίας της γνώσης. 

Η παρακάτω ιστοσελίδα παραπέμπει στο Υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ στην οποία περιλαμβάνονται περιγραφές περισσότερων από 35.000 επαγγέλματα στον σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον.

http://www.one  t   c odeco n nector.org/

Οι επαγγελματικές δραστηριότητες στο πλήθος αυτών των επαγγελμάτων αλλάζουν ραγδαία. Συνεπώς οι εργαζόμενοι θα πρέπει να παρακολουθούν προγράμματα δια-βίου εκπαίδευσης προκειμένου να παραμένουν ανταγωνιστικοί στο εργασιακό περιβάλλον .  

Τα προγράμματα αυτά δια-βίου εκπαίδευσης θα προσφέρονται από κατάλληλους εκπαιδευτές που θα παρακολουθούν τις εξελίξεις και θα μεταβιβάζουν τη νέα γνώση που δημιουργείται ραγδαία . Στη χώρα μας υπάρχει πρόβλημα εκπαίδευσης εκπαιδευτών της μορφής αυτής ( training of trainers), ώστε να μπορούν να παρακολουθούν τις ραγδαίες μεταβολές και να τις ενσωματώνουν στην αγορά εργασίας.

Σε πολλές περιπτώσεις στις ΗΠΑ επαγγελματίες που εργάζονται στο χώρο της εργασίας , ειδοποιούνται από αρμόδιες υπηρεσίες ότι θα πρέπει να παρακολουθήσουν με αξιολόγηση συγκεκριμένα προγράμματα δια-βίου εκπαίδευσης για εκσυγχρονισμό των γνώσεων και ικανοτήτων τους. Στην αντίθετη περίπτωση δεν μπορούν να διατηρήσουν την άδεια άσκησης επαγγέλματος που διαθέτουν , αφού η έλλειψη εκσυγχρονισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε θέματα έλλειψης ασφάλειας , κατασπατάλησης οικονομικών και άλλων πόρων  κλπ. 

Η παρακάτω καμπύλη απεικονίζει τον δραματικό  ρυθμό των τεχνολογικών μεταβολών σε συνάρτηση με τον χρόνο στην εποχή μας.  Ενώ η καμπύλη των τεχνολογικών μεταβολών είχε μικρή κλίση μέχρι τον 18ο και 19ο αιώνα,  μετατρέπεται σε καμπύλη με μεγάλη κλίση στην αρχή του 20ου  αιώνα , και ο ρυθμός των μεταβολών αυξάνει δραματικά , και όχι μόνο σε ένα σημείο του γνωστού σήμερα κόσμου. 

Από την στιγμή της επιστημονικής ανακάλυψης στο εργαστήριο μέχρι να φθάσει προϊόν στην αγορά σαν αποτέλεσμα της ανακάλυψης αυτής το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί  από τα 30-40 χρόνια που ήταν στο τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου έχει μειωθεί στoν ένα (1)  περίπου χρόνο  στην εποχή μας.  Συνεπώς οι βιομηχανίες και οι επιχειρήσεις όπως και οι Δημόσιοι οργανισμοί πρέπει να ανανεώνουν τους εξοπλισμούς τους και να εκπαιδεύουν ανάλογα το προσωπικό τους , για να παραμένουν ανταγωνιστικές και βιώσιμες. 

Ο ρυθμός των μεταβολών ποικίλει ανάμεσα στις διάφορες χώρες και είναι αποτέλεσμα του ρυθμού ανάπτυξης, των Εθνικών φιλοδοξιών , των οικονομικών δεσμών με κράτη που παρουσιάζουν υψηλό ρυθμό μεταβολών , καθώς επίσης και των εξωτερικών πιέσεων που  δέχεται  μια χώρα για να είναι τα προϊόντα της ανταγωνιστικά σε διεθνές επίπεδο . 

Τα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και της δια-βίου εκπαίδευσης για προσαρμογή στις ραγδαίες εξελίξεις , πρέπει να παρακολουθούν τους ρυθμούς αυτών των μεταβολών. 

Μετακινούμεθα σήμερα σε μια νέα μορφή παραγωγής και οικονομίας από την παραγωγή της βιομηχανικής, στην παραγωγή της μεταβιομηχανικής εποχής , 

Οι βιομηχανίες και οι παραγωγικές μονάδες της μεταβιομηχανικής εποχής λειτουργούν σε ένα βαθύτερο επίπεδο εφαρμοσμένης γνώσης . 

Και αν θέλουμε να το εξετάσουμε αναλογικά από πλευράς ανθρώπινης εμπλοκής, στη νέα παραγωγική διαδικασία και τη νέα οικονομική πραγματικότητα της μετα-βιομηχανικής εποχής, εμπλέκεται περισσότερο το μυαλό και όχι οι μύες  όπως στη βιομηχανική κοινωνία. 

Αντί να γίνονται προσπάθειες για αύξηση της χειρωνακτικής δύναμης του ανθρώπου , οι νέες τεχνολογίες επεκτείνουν τη νοητική δύναμή του. 

Για παράδειγμα η χρήση ή μη νέων τεχνολογιών στην παραγωγή στον πρωτογενή τομέα 

http://www.eleftheria.gr/α  γ  ροτικά/item/155405-η-ολλανδία-παράγει-σε-αξία-1700-ευρώ-το-στρέμμα,-το-ισραήλ-1290-και-η-ελλάδα-μόλις-190….html

Η Ολλανδία παράγει σε αξία 1700 ευρώ το στρέμμα, το Ισραήλ 1290 και η Ελλάδα μόλις 190. 

«Η Ολλανδία ακολουθεί πολιτική αγοράς, το Ισραήλ πολιτική καινοτομίας και η Ελλάδα πολιτικές σκοπιμότητες»

Όσο περισσότερο ανεπτυγμένη είναι μια κοινωνία τόσο λιγότερο ποσοστό του εργατικού δυναμικού απασχολείται στον πρωτογενή τομέα . Καθώς νέα τεχνολογία εισέρχεται στην παραγωγική διαδικασία με στόχο την ανάπτυξη εκτοπίζονται εργαζόμενοι από τον πρωτογενή τομέα προς τον δευτερογενή ( που εμείς δεν έχουμε ) και τον τριτογενή. Στην πραγματικότητα όσο περισσότερο ανεπτυγμένη είναι μια χώρα, τόσο λιγότερο ποσοστό απασχολεί στην πρωτογενή τομέα. Για παράδειγμα το ποσοστό απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα στη Νιγηρία είναι 30%, ενώ στις ΗΠΑ 2%, στη Γερμανία 2%, στην Αγγλία 3%. Αυτό δε σημαίνει ότι η παραγωγή αγροτικών προϊόντων στις ανεπτυγμένες χώρες δεν είναι μεγάλη, συμβαίνει το τελείως αντίθετο. Το 2% στις ΗΠΑ τρέφει τα 250 εκατομμύρια κατοίκων και κάνουν και εξαγωγές. Όμως επειδή χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες και στη γεωργία και γενικότερα τον πρωτογενή τομέα, δεν χρειάζονται στον τομέα αυτό μεγάλο ποσοστό του εργατικού δυναμικού, έχουν δημιουργήσει οικονομία μεγάλης κλίμακας και στον τομέα αυτό σε αντίθεση με τους δικούς μας μικροκαλλιεργητές, ενώ οι εργαζόμενοι και στον τομέα αυτό θα πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι.

Στη χώρα μας που οι απασχολούμενοι στον τομέα αυτό είναι συγκριτικά μεγάλο ποσοστό της εργατικής δύναμης ( αναγκαστικά σε πολλές περιπτώσεις ), ήδη υπάρχει μεγάλο πρόβλημα, επειδή η ανάπτυξη που επιδιώκεται για ισχυροποίηση της οικονομίας και ο ανταγωνισμός στο διεθνοποιημένο οικονομικό και τεχνολογικό περιβάλλον θα μειώσει τα ποσοστά απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα, αφού η απασχόληση στον τομέα αυτό κατά τον παραδοσιακό τρόπο θα είναι ασύμφορη μόλις σταματήσουν οι επιδοτήσεις. Για την ανάπτυξη στον πρωτογενή τομέα απαιτείται η εμπλοκή τεχνικών/ μηχανικών ειδικών στους αυτοματισμούς, τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, τις ειδικές κατασκευές κλπ. σε συνδυασμό με διεπιστημονικές γνώσεις σε πλήθος θεματικών αντικειμένων, και ενέργειες για δημιουργία οικονομίας-κλίμακας. 

Το πρόβλημα απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα αναμένονταν «μαθηματικά» να εκδηλωθεί από χρόνια ( πλην όμως δεν ελήφθησαν τα απαραίτητα μέτρα παρά την τεράστια χρηματοδότηση από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης για αυτό ακριβώς τον σκοπό Για το λόγο αυτό είχαν δοθεί τεράστια ποσά για ανάπτυξη της περιφέρειας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε οι εκτοπιζόμενοι να εκπαιδευθούν και να απασχοληθούν σε νέες δραστηριότητες που θα δημιουργούνταν, πλην όμως δεν δημιουργήθηκε η απαιτούμενη υποδομή ούτε οι απαραίτητες υποδομές δια-βίου εκπαίδευσης για εκπαίδευση των εκτοπιζόμενων σε νέα επαγγέλματα, και σε νέες θέσεις εργασίας που θα έπρεπε / πρέπει να δημιουργηθούν . 

Η έλλειψη ανταπόκρισης της αγοράς εργασίας στον Ελληνικό χώρο στη σύγχρονη πραγματικότητα και ιδιαίτερα της λειτουργίας του δημοσίου  που αποτελεί την κυριότερη αγορά εργασίας στο κρατιστικό μας σύστημα , απεικονίζεται στο παρακάτω σχετικά πρόσφατο διάγραμμα του Οργανισμού για την οικονομική συνεργασία και ανάπτυξη του OECD του έτους 2015 .   Ενώ το κρατικό κόστος λειτουργίας της χώρας μας ως ποσοστό του ακαθάριστου Εθνικού προϊόντος είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη και ανάλογο της Φιλανδίας ή της Γαλλίας , ο δείκτης ανταγωνιστικότητας -αποτελεσματικότητας , είναι με μεγάλη διαφορά ο χειρότερος. 

 

 

Σημεία προβληματισμού για την Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση 

Οι όποιες βελτιώσεις / τροποποιήσεις θα γίνουν για τα σχολεία τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους και τα παρακάτω :

 

  • Οι όποιες επεμβάσεις θα πρέπει να γίνουν αφού διευκρινισθεί  το είδος της Τεχνικής / επαγγελματικής εκπαίδευσης που θέλουμε. Αν θέλουμε να παράγουμε τεχνίτες, που γρήγορα θα τους ξεπεράσουν οι εξελίξεις  απαιτείται άλλη σχεδίαση. Αν θέλουμε να παράγουμε άτομα που θα έχουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και παράλληλα να αναπτύξουν κάποιες γενικές βασικές γνώσεις και δεξιότητες που θα μπορούν να αξιοποιηθούν ως σημείο εκκίνησης σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών χώρων ( cluster concept in vocational education που είναι η σύγχρονη προσέγγιση λόγω και των ραγδαίων τεχνολογικών μεταβολών που παγιδεύουν όσους εξειδικεύονται νωρίς )  , απαιτείται άλλη σχεδίαση. Με το ισχύον σύστημα, δεν εξασφαλίζεται όπως αναφέρθηκε ούτε η εκπαίδευση σε επαγγέλματα, ούτε η προετοιμασία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και για περαιτέρω σπουδές.

  • Τα νέα βιβλία βεβαίως, και το συνακόλουθο εκπαιδευτικό υλικό, μπορούν να γραφούν αποκεντρωμένα από εκδοτικούς οίκους, άλλους φορείς, ενώσεις καθηγητών για να δημιουργηθούν και κίνητρα στους καθηγητές , με βάση αναλυτικά προγράμματα που εκπονούνται από επιτελικούς φορείς της εκπαίδευσης  και θα εκσυγχρονίζονται συνεχώς ακολουθώντας τις ραγδαίες εξελίξεις . Με κατάλληλες διαδικασίες( γραφείο προτυποποίησης / πιστοποίησης  υπό την εποπτεία επιτελικών  φορέων  ) το παραγόμενο εκπαιδευτικό υλικό/βιβλία  θα πρέπει να πιστοποιείται ως προς την καταλληλότητα και συμβατότητα με τα αναλυτικά προγράμματα   και θα μπορεί να επιλέγεται από  τους  μαθητές διαθέτοντας κατάλληλα κουπόνια που θα τους διανέμονται . Με τον τρόπο αυτό λύνεται και το θέμα του πολλαπλού βιβλίου και περιορίζεται και το κόστος, ιδιαίτερα με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών ( εγχειρίδια και σε ψηφιακή μορφή  ) , ενώ αναπτύσσεται και ανταγωνιστικότητα ως προς την παραγωγή του εκπαιδευτικού υλικού με τον ανταγωνισμό μεταξύ ενδιαφερομένων .  

Οι ψηφιακές βιβλιοθήκες συνδεόμενες μεταξύ τους σε όλο τον κόσμο είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τους μαθητές , εκπαιδευτές, εκπαιδευτές εκπαιδευτών ,  που θα ερευνούν για επίλυση τεχνολογικών προβλημάτων. Το WorldCat στις παρακάτω ιστοσελίδες είναι ένας κατάλογος ένωσης βιβλιοθηκών που αναλύει τις συλλογές 72.000 βιβλιοθηκών σε 170 χώρες και περιοχές. 

https://www.worldcat.org/  https://en.wikipedia.org/wiki/WorldCat

 https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Scholarly_databases,

 https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_academic_databases_and_search_engines

Παράδειγμα μικρής  σχολικής ψηφιακής βιβλιοθήκης στις ΗΠΑ που καλύπτει πλήθος θεμάτων .

Οι πολίτες και οι μαθητές -φοιτητές  έχουν πρόσβαση 24 ώρες 7 ημέρες την εβδομάδα με αμελητέο κόστος.

http://www.awesomelibrary.org/


Awesome Library Education

Awesome Library organizes the Web
7,000 carefully reviewed resources.

 

 

 

Search:      Spelling  

 

 

 

 

Teachers   Kids   Teens   Parents   Librarians   College

 

 

 

The Arts

English

    Math   

  Social Studies  

Science

  Health  

Technology

Languages

  Literature  

Titles

Authors

K-12 Lessons

Reference

News

Special Ed

Geography

Counselor

Nurse

Principal

Teacher

Students

Main

Family

Community

 

 

 

 

 

Hot Topics: American FlagCurrent EventsPolitics,

EducationDirectories, MulticulturalMiddle East Conflict,

Child HeroesSustainable DevelopmentClimate Change.

Forest2FarmAwesome Library in Different Languages

  • Σύμφωνα με προσεγγίσεις / αναλύσεις στη σύγχρονη εποχή, δεν πρέπει οι αποφάσεις που παίρνουν οι μαθητές στο τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στην ηλικία των 15 ετών, να τους δεσμεύουν και να τους στερούν εναλλακτικές λύσεις ή την πρόσβαση στην τριτοβάθμια Πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Στην εποχή της οικονομίας της γνώσης που τα 2/3 των επαγγελμάτων απαιτούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάποιας μορφής τριτοβάθμια εκπαίδευση, κανένας τύπος Λυκείου δεν θα πρέπει να έχει φραγμούς «προς τα πάνω», και πάντοτε θα πρέπει να υπάρχει οδός για τη μέγιστη δυνατή ανάπτυξη των μαθητών. Επίσης, δεν είναι δυνατόν στην ηλικία των 15 ετών να δεσμευτούν οι νέοι ότι θα ασκήσουν αποκλειστικά κάποιο επάγγελμα. Η σύγχρονη τεχνική Επαγγελματική εκπαίδευση, έχει σκοπό να δημιουργήσει μια ευρύτερη τεχνολογική υποδομή, η οποία θα αποτελέσει σημείο εκκίνησης για μετέπειτα εξειδικεύσεις βάσει των άγνωστων σήμερα και ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων που χαρακτηρίζουν την εποχή μας, μέσω προγραμμάτων δια-βίου εκπαίδευσης .  Συνεπώς απαιτείται μια «γενική τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση» στην ηλικία 15-18 ετών, που θα αποτελεί ένα σημείο εκκίνησης και  που θα αναβάλει την εξειδίκευση ( μέσω πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μέσω πρόσβασης στη μετα- το Λύκειο εκπαίδευση, μέσω προγραμμάτων δια-βίου εκπαίδευσης, μέσω ενδο-επιχειρησιακής εκπαίδευσης και άλλων μορφών ουσιαστικής με κατάλληλους εκπαιδευτές που θα παρακολουθούν τις εξελίξεις δια-βίου εκπαίδευσης κλπ.) Σημειώνεται ότι ο  όρος  «γενική τεχνική/ επαγγελματική εκπαίδευση» δεν σημαίνει  την  περαιτέρω εισαγωγή παραδοσιακών μαθημάτων γενικής παιδείας για να «αναβαθμισθεί» η προσφερόμενη τεχνική/ επαγγελματική εκπαίδευση, όπως συνήθως εκλαμβάνεται από τις παραδοσιακές κλασσικές ειδικότητες. Απαιτείται η προσφορά «γενικοποιημένων» τεχνολογικών μαθημάτων, ευρέως φάσματος, που θα δώσουν τη δυνατότητα στους μαθητές αργότερα να προχωρήσουν σε όποια κατεύθυνση θεωρήσουν ότι τους ενδιαφέρει, αλλά και να αλλάξουν κατευθύνσεις, ανάλογα με τις εξελίξεις.

  • Στα πλαίσια της προσφοράς «γενικοποιημένης» τεχνικής-επαγγελματικής εκπαίδευσης, η κατεύθυνση της βελτίωσης θα πρέπει να είναι ο περιορισμός των ειδικοτήτων, αφού στο εκπαιδευτικό αυτό επίπεδο και σε αυτή την ηλικία , δεν είναι δυνατόν να εκπαιδευθούν επαγγελματίες . Θα πρέπει να προσφέρεται μια «γενική τεχνολογική υποδομή» η οποία θα αποτελεί το σημείο εκκίνησης , και θα επιτρέπει αργότερα και σε ανώτερα εκπαιδευτικά επίπεδα εξειδικεύσεις, ανάλογα με τις άγνωστες σήμερα εξελίξεις στην εξελισσόμενη αγορά εργασίας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω . Η προσέγγιση αυτή περιγράφεται σε πλήθος κειμένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και πανεπιστημιακών σχολών τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης που δεν υφίστανται στη χώρα μας. . Άλλωστε οι εξειδικεύσεις που προσφέρει σήμερα το Τεχνικό Λύκειο είναι σε μικρό αριθμό επαγγελμάτων από τα πολλά που υπάρχουν σε μια σύγχρονη αγορά εργασίας στον Δυτικό κόσμο.  Συνεπώς το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί εκπαιδεύουμε τους μαθητές σε αυτό τον περιορισμένο αριθμό συγκεκριμένων επαγγελμάτων και όχι στα υπόλοιπα που υπάρχουν.  

  • Tο ωρολόγιο πρόγραμμα του Τεχνικού Λυκείου δεν θα πρέπει να διαμορφώνεται με κριτήριο «να περισσέψουν ώρες για μαθήματα γενικής εκπαίδευσης» υπό την συντεχνιακή  πίεση και των παραδοσιακών ειδικοτήτων στην εκπαίδευση ( κάτι που θα πρέπει να αλλάξει δραματικά ) με στόχο να εξασφαλιστεί δυνατότητα πρόσβασης στα ΑΕΙ.. Σήμερα γίνονται και σωστά συζητήσεις για αποδέσμευση του Λυκείου ( του όποιου τύπου Λυκείου ) από την διαδικασία πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 

  • Η εξειδικευμένη εκπαίδευση στα διάφορα και πολυάριθμα επαγγέλματα θα πρέπει να δρομολογηθεί να γίνεται με δικαιοδοσία των  επαγγελματικών ενώσεων  που θα απονέμουν και τις άδειες άσκησης επαγγέλματος. Τα επαγγελματικά επίπεδα 1,2…5… αντιστοιχούν σε επαγγέλματα. Η κατηγοριοποίηση των επαγγελμάτων έγινε για να υπάρχει σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα πλαίσιο αναφοράς για τοποθέτηση των επαγγελμάτων από κάθε χώρα και να διευκολύνεται η αντιστοίχιση και η κινητικότητα των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κάθε χώρα δηλώνει σε ποιο επίπεδο βρίσκεται το κάθε επάγγελμα. Για την πρόσβαση στα επαγγέλματα αυτά μια από τις προϋποθέσεις είναι και η αποφοίτηση από κάποια εκπαιδευτική βαθμίδα που δεν είναι πάντοτε η ίδια σε διαφορετικές χώρες.  

  • Για την εκπαίδευση στα επαγγέλματα μπορεί να οργανωθούν επαγγελματικά κέντρα σε μεγάλα αστικά κέντρα, στα οποία θα προσφέρεται επαγγελματική εκπαίδευση σε διαφορετικά επαγγέλματα κάθε χρονική περίοδο ανάλογα με τη ζήτηση στην αγορά εργασίας από επιχειρήσεις. Στο κόστος της λειτουργίας τους μπορούν να συνεισφέρουν τόσο οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις όσο και οι επαγγελματικές ενώσεις και βεβαίως το κράτος. Τα παιδιά δηλαδή που παρά τις κοινωνικές προσπάθειες δεν μπορούν να παρακολουθήσουν το «γενικοποιημένο τεχνικό λύκειο» , θα μπορούν να εκπαιδευθούν σε κάποιο επάγγελμα και μάλιστα που θα έχει ζήτηση στην αγορά εργασίας.  Τα επαγγελματικά κέντρα  θα έχουν περιορισμένο προσωπικό που θα ασχολείται με το management της εκπαίδευσης / κατάρτισης και θα διαχειρίζεται τη λειτουργία τους ( εργαστήρια κλπ.) . Οι εκπαιδευτές θα εναλλάσσονται και θα προσλαμβάνονται ανάλογα με τις ανάγκες και τα επαγγέλματα στα οποία θα αποφασίζεται να προσφέρεται εκπαίδευση, και ανάλογα με τη ζήτηση στην αγορά εργασίας.

  • Το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να αποσυνδεθεί από την χορήγηση επαγγελματικών δικαιωμάτων. Τα επαγγελματικά δικαιώματα χορηγούνται στον Δυτικό κόσμο από τις επαγγελματικές ενώσεις που θέτουν ορισμένες προϋποθέσεις για εγγραφή στον ανάλογο επαγγελματικό σύλλογο. Τα επαγγελματικά δικαιώματα αποκτώνται μόνο με την εγγραφή στον ανάλογο επαγγελματικό σύλλογο. Μεταξύ των διαφόρων προϋποθέσεων είναι και η αποφοίτηση από κάποιο εκπαιδευτικό επίπεδο συγκεκριμένο κατά περίπτωση , αλλά και άλλες παράμετροι ( μαθητεία, εμπειρία σε συγκεκριμένους τομείς, εξετάσεις  κλπ). Με τον τρόπο αυτό που είναι και ορθολογικότερος, το εκπαιδευτικό σύστημα αποφεύγει και τις πιέσεις για χορήγηση επαγγελματικών δικαιωμάτων, αφού η πίεση και η ευθύνη διοχετεύεται στις επαγγελματικές ενώσεις.

  • Βασικό πρόβλημα στο Τεχνικό Λύκειο παραμένει η σύνθεση του εκπαιδευτικού προσωπικού. Ενώ δηλαδή γίνεται προσπάθεια αναβάθμισης της Τεχνικής Εκπαιδευτικής Εκπαίδευσης, οι καθηγητές της Τεχνικής Εκπαίδευσης δεν είναι αναλόγων τυπικών προσόντων με τους αντίστοιχους του Γενικού Σχολείου, αφού πολλοί καθηγητές στα τεχνικά σχολεία είναι απόφοιτοι μη -πανεπιστημιακών σχολών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Σε μια εποχή που έχουν αναβαθμισθεί και οι δάσκαλοι της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και είναι πανεπιστημιακοί απόφοιτοι, οι καθηγητές της δευτεροβάθμιας Τεχνικής Εκπαίδευσης παραμένουν στο παλαιό καθεστώς, ενώ δεν υπάρχει καμιά Ανωτάτη Σχολή που να παράγει καθηγητές Επαγγελματικής Κατεύθυνσης, να κάνει έρευνα για τον σπουδαίο αυτό τομέα  παρά τις συνεχείς προσπάθειες από το 1978. Το πρόβλημα της εκπαίδευσης καθηγητών είναι περισσότερο σύνθετο, αφού μεγάλο ποσοστό των καθηγητών της Τεχνικής Επαγγελματικής εκπαίδευσης είναι εκπαιδευμένοι τόσο στην ειδικότητα όσο και στα παιδαγωγικά , κάτι που δεν ισχύει για τους καθηγητές της Γενικής Εκπαίδευσης τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό, οι οποίοι και απευθύνονται σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό μαθητών και μάλιστα με ακαδημαϊκό προσανατολισμό.  

  • Ένα σημαντικό θέμα για την τεχνική / επαγγελματική εκπαίδευση είναι η διαμόρφωση και η λειτουργία εργαστηριακών χώρων. Σύμφωνα και με τη σύγχρονη παιδαγωγική, η μάθηση σε τεχνολογικά θέματα διευκολύνεται όταν ο εκπαιδευόμενος «λειτουργεί» και δραστηριοποιείται μέσα στον ανάλογο με τον χώρο της εργασίας εργαστηριακό χώρο, εφαρμόζοντας και τους ίδιους κανονισμούς ασφαλείας που ισχύουν στο εργασιακό περιβάλλον, ώστε να του γίνουν «δευτέρα φύση». Στα πρώτα στάδια της προσφοράς Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, για τα τεχνικά/ επαγγελματικά μαθήματα προβλέπονταν ένας «θεωρητικός» καθηγητής του αντικειμένου από «πίνακος», συνήθως «πανεπιστημιακός απόφοιτος», και «εργαστηριακοί καθηγητές- κατώτερων εκπαιδευτικών βαθμίδων, και απόφοιτοι Τεχνικών Λυκείων » για το εργαστήριο του αντικειμένου στα αντίστοιχα εργαστήρια του μαθήματος. Η σύγχρονη πρακτική στην Τεχνική Επαγγελματική εκπαίδευση στο χώρο των εργαστηρίων, είναι η διδασκαλία των τεχνολογικών / επαγγελματικών αντικειμένων, από έναν καθηγητή τόσο στο θεωρητικό, όσο και στο εργαστηριακό μέρος, με αναλογία καθηγητή / μαθητών 1/20 ( αναλογία ΗΠΑ). Τα μαθήματα διδάσκονται από έναν καθηγητή στο εργαστήριο που διαθέτει χώρο για θεωρητική διδασκαλία, εκτός των χώρων για πρακτικές εφαρμογές.   Οι πρακτικές αυτές συντελούν στην ορθολογική λειτουργία των τεχνικών / επαγγελματικών σχολείων και των εργαστηριακών τους χώρων. Οι εκπαιδευόμενοι συμμετέχουν στην συντήρηση των εργαστηρίων ως τμήμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας .

  • Οι εξοπλισμοί στα σχολικά εργαστήρια, θα πρέπει να ανανεώνονται για να παρακολουθούν τις σύγχρονες εξελίξεις. Με τις καθυστερήσεις και τη δυσκαμψία που χαρακτηρίζει το σύστημα λειτουργίας και διοίκησης της Δημόσια Εκπαίδευσης, οι εξοπλισμοί δύσκολα θα βγουν από τα κουτιά τους, θα τοποθετηθούν, και θα ενταχθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία εγκαίρως. Επιπλέον , οι καθηγητές υπεύθυνοι εργαστηρίων δύσκολα εφαρμόζουν τα απαιτούμενα προγράμματα συντήρησης και τήρησης κανονισμών ασφαλείας. Θα πρέπει να αναζητηθούν σύγχρονες λύσεις για τον συνεχή εκσυγχρονισμό των εργαστηρίων. Η οργάνωση της τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης σε ευρύτερα σύνολα, η δημιουργία επαγγελματικών κέντρων που αναλύθηκε παραπάνω, βοηθά και στο θέμα της οργάνωσης των εργαστηρίων στα σχολεία.

  • Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ενσωμάτωση της τεχνολογίας των πληροφοριών σε όλα τα εκπαιδευτικά αντικείμενα, και σε όλα τα εργαστήρια στα τεχνικά- επαγγελματικά σχολεία. Η σχεδίαση και η πραγματοποίηση κατασκευών , η συγγραφή εργασιών ,  η διακίνησή τους προς τους καθηγητές και η επιστροφή, θα πρέπει να γίνεται με τη χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών που είναι κυρίαρχη στο σύγχρονο χώρο της εργασίας, και θα γίνεται καθημερινά ακόμη περισσότερο. . Τα εργαστήρια στα σχολεία της Τεχνικής Επαγγελματικής εκπαίδευσης θα πρέπει να περιλαμβάνουν εξοπλισμό που θα λειτουργεί με σύγχρονη τεχνολογία. Σε πολλούς τομείς σήμερα στην κοινωνία έχει επέλθει ομαδικός μετασχηματισμός υπό την επίδραση της τεχνολογίας των πληροφοριών ( ICT - Information Computer Technology).  Οι παραδοσιακές απόψεις περί διδασκαλίας, συνδέονται σύμφωνα με έρευνες του ΟΟΣΑ με ένα ταχέως γηράσκον διδακτικό σώμα, καθιστώντας την επιμόρφωση των διδασκόντων κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας σχετικά με τη χρήση του ICTμια πολύ περίπλοκη εργασία

Έχουμε φτάσει σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από το τέλος της εργασίας όπως το ξέραμε. Το να συντηρούμε παλιές παραδοσιακές πρακτικές είναι άνευ σημασίας.