Για τη συµµετοχή των ειδικοτήτων στην εποπτεία και καθοδήγηση των ερευνητικών θεµάτων ισχύουν τα εξής: 

 

α. Οι εκπαιδευτικοί µπορούν να αναλάβουν την εποπτεία και καθοδήγηση µέχρι δύο ερευνητικών θεµάτων ανά τετράµηνο, µε εξαίρεση για το σχ. έτος 2013-2014 τις ειδικότητες ΠΕ02, ΠΕ03 και ΠΕ04. Οι εκπαιδευτικοί που είχαν ως πρώτη ανάθεση το µάθηµα της Τεχνολογίας της Α΄ τάξης του Γενικού Λυκείου (Υ.Α. 118842/Γ2/17-09-2008, ΦΕΚ 1984 Β΄) µπορούν να αναλάβουν µέχρι τέσσερις Ερευνητικές Εργασίες.

 

β. Όπου κρίνεται εφικτό και αναγκαίο από το σύλλογο διδασκόντων και µε την έγκριση της ∆ιεύθυνσης ∆.Ε. ένας εκ των καθηγητών της πληροφορικής µπορεί, αντί για την εποπτεία και την καθοδήγηση συγκεκριµένων ερευνητικών θεµάτων, να αναλάβουν στο πλαίσιο δύο δίωρων την εβδοµάδα να στηρίζουν εκ περιτροπής τις οµάδες των διαφορετικών ερευνητικών θεµάτων στην αξιοποίηση των ΤΠΕ για την αναζήτηση και επεξεργασία δεδοµένων και την παρουσίαση των

συµπερασµάτων. 

 

Τα παραπάνω ανώτατα όρια των ερευνητικών εργασιών ισχύουν και όταν ακόµη ο εκπαιδευτικός εργάζεται σε περισσότερες σχολικές µονάδες και πάντα µε την προϋπόθεση ότι τα ερευνητικά θέµατα που θα αναλάβουν θα εµπίπτουν στην ειδικότητά τους. 

 

Για τους εκπαιδευτικούς που αναλαµβάνουν για πρώτη φορά, προς συµπλήρωση ωραρίου, την εποπτεία και καθοδήγηση Ερευνητικών Εργασιών χωρίς προηγούµενη εµπειρία ή/και επιµόρφωση στις ερευνητικές εργασίες, οι ∆ιευθυντές των Λυκείων σε συνεργασία µε τον Σχολικό Σύµβουλο Παιδαγωγικής Ευθύνης οργανώνουν ενδοσχολικές επιµορφώσεις µε τη συµµετοχή πιστοποιηµένων από τον ΟΕΠΕΚ επιµορφωτών ή άλλων έµπειρων εκπαιδευτών στο πλαίσιο του προγραµµατισµού και της αυτο-αξιολόγησης της σχολικής µονάδας. Στο ίδιο πλαίσιο οι ∆ιευθυντές των Λυκείων σε συνεργασία µε του εκπαιδευτικούς της Πληροφορικής και την καθοδήγηση των Σχολικών Συµβούλων Πληροφορικής αναζητούν ασφαλείς και ελεγχόµενους τρόπους ενσύρµατης ή ασύρµατης διασύνδεσης µε το διαδίκτυο. 

 

 

Στην ορθή και αποτελεσµατική εφαρµογή των Ερευνητικών Εργασιών στα ηµερήσια και εσπερινά ΓΕΛ συνδράµουν οι Σχολικοί Σύµβουλοι Παιδαγωγικής Ευθύνης στο πλαίσιο των γενικότερων καθηκόντων τους µε τη συντονιστική ευθύνη του Προϊσταµένου Επιστηµονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης ∆.Ε. Αναλυτικότερα: 

 

α. Ενηµερώνουν εγκαίρως τους ∆ιευθυντές και Υποδιευθυντές Λυκείων για τις γενικές αρχές και τις διδακτικές πρακτικές της καινοτοµίας των Ερευνητικών Εργασιών και συζητούν µαζί τους τρόπους πρόληψης και αντιµετώπισης των προβληµάτων που συνήθως εµφανίζονται. Οι τρόποι πρόληψης και αντιµετώπισης τέτοιων προβληµάτων µπορούν κάλλιστα να ενταχθούν και στους προγραµµατισµούς που γίνονται στο πλαίσιο της αυτο-αξιολόγησης της σχολικής µονάδας. 

 

β. Παρέχουν κατά περίπτωση την αναγκαία στήριξη τόσο κατά τη διαµόρφωση των θεµάτων και ερευνητικών ερωτηµάτων που θα υποβληθούν προς έγκριση από τους εκπαιδευτικούς στον Σύλλογο ∆ιδασκόντων όσο και κατά τη διεξαγωγή, εποπτεία της ερευνητικής διαδικασίας και τη σύνθεση της γραπτής ερευνητικής έκθεσης. 

 

γ. Συντάσσουν στο τέλος του τετραµήνου και αποστέλλουν στον Προϊστάµενο Επιστηµονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης ∆.Ε. έκθεση για τα θέµατα, τις ειδικότητες που ενεπλάκησαν και τον τόπο της ψηφιακής ανάρτησης και ανατροφοδοτούν εκπαιδευτικούς και σχολικές µονάδες αναφορικά µε το είδος των θεµάτων, τις διαδικασίες συλλογής και επεξεργασίας των δεδοµένων και τη βαθµολογία και, κυρίως, για τα προβλήµατα που χρήζουν άµεσης επιµόρφωσης. 

Υπενθυµίζεται ότι κάθε ερευνητική εργασία, µετά τη βαθµολόγησή της στο τέλος του τετραµήνου, πρέπει να αναρτηθεί στο διαδίκτυο, για να έχει πρόσβαση σε αυτή η εκπαιδευτική κοινότητα. Ο Προϊστάµενος Επιστηµονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης συνθέτει και κωδικοποιεί τις εκθέσεις των Σχολικών Σύµβουλων και τους συγκαλεί σε σύσκεψη για την αναζήτηση τρόπων πρόληψης και αντιµετώπισης των προβληµάτων, αλλά και εµπλουτισµού της καινοτοµίας των Ερευνητικών Εργασιών µε νέες κατευθύνσεις. 

 

δ. Αξιοποιούν, κατά την κρίση τους και σύµφωνα µε τις διαπιστούµενες στην έκθεση υπάρχουσες ανάγκες για ενδοσχολικές επιµορφώσεις, τους πιστοποιηµένους από τον ΟΕΠΕΚ επιµορφωτές για τις Ερευνητικές Εργασίες. 

ε. Παρακολουθούν το ζήτηµα των υψηλών βαθµολογιών που συχνά δίνονται στις Ερευνητικές Εργασίες, χωρίς πολλές από αυτές να αντιστοιχούν ούτε ποιοτικά ούτε ποσοτικά µε τα προβλεπόµενα στο ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΤΙΚΟΥ για την αξιολόγηση των Ερευνητικών Εργασιών και συνεργάζονται µε τους εποπτεύοντες εκπαιδευτικούς, διότι το φαινόµενο της πληθωριστικής βαθµολόγησης έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στις ίδιες τις Ερευνητικές Εργασίες όσο και στη γενικότερη λειτουργία του βαθµολογικού συστήµατος. 

 

 

Με την έναρξη του σχολικού έτους οι εκπαιδευτικοί ετοιµάζουν και καταθέτουν ατοµικές µε βάση τον πίνακα που παρατίθεται στο τέλος της παρούσης προτάσεις θεµάτων για τις Ερευνητικές Εργασίες για την Α΄ και τη Β΄ τάξη Γενικού Λυκείου και Α΄ και Β΄ τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου που αναφέρονται σε κάποιον ή κάποιους από τους επόµενους κύκλους: 

 

α) «Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήµες», β) «Τέχνη και Πολιτισµός», γ) «Τεχνολογία και Ανάπτυξη» και δ) «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη». Επισηµαίνεται ότι τα προτεινόµενα θέµατα θα πρέπει να ανταποκρίνονται κατά το δυνατόν περισσότερο στα ενδιαφέροντα των

µαθητών και να τους εµπλέκουν σε διαδικασίες διερεύνησης, αξιοποιώντας το περιεχόµενο, τα εννοιολογικά σχήµατα και τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις των διδασκόµενων µαθηµάτων, ώστε να γίνεται ευκολότερα από τους µαθητές η συσχέτιση πραγµατικών καταστάσεων που βιώνουν µε ενότητες των µαθηµάτων που διδάσκονται. 

 

Στις πρώτες συνεδριάσεις του ο Σύλλογος ∆ιδασκόντων συζητά, τροποποιεί και εγκρίνει τον αναγκαίο αριθµό θεµάτων µέσα από τις προτάσεις που κρίνει ως περισσότερο επεξεργασµένες και ενδιαφέρουσες, επιδιώκοντας, µεταξύ άλλων, τη θεµατική ποικιλία. 

Πριν την έναρξη του δευτέρου τετραµήνου προτείνονται και εγκρίνονται εκ νέου διαφορετικά θέµατα, κρατώντας ωστόσο πάντοτε την ίδια διαδικασία κατανοµής, ώστε κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο Λύκειο οι µαθητές να έχουν την ευκαιρία να εµπλακούν σε όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικής φύσης και στόχευσης θέµατα.

 

Σε περίπτωση κατά την οποία οι εποπτεύοντες εκπαιδευτικοί διαπιστώσουν ότι κατά τη διερεύνηση κάποιου θέµατος του πρώτου τετραµήνου αναδείχθηκαν νέα ερευνητικά ερωτήµατα,  αφού οι οµάδες ολοκληρώσουν και παραδώσουν την εργασία του πρώτου τετραµήνου, είναι εφικτό µετά από έγκριση του Σχολικού 

Συµβούλου Παιδαγωγικής Ευθύνης το θέµα να επεκταθεί και στο δεύτερο τετράµηνο, για να διερευνηθούν και τα νέα ερωτήµατα που θα αποτελέσουν τη θεµατική της εργασίας των τετραµελών οµάδων του δευτέρου τετραµήνου. 

Σε περίπτωση µικρών Λυκείων ή ύπαρξης σε µια σχολική µονάδα Λυκειακών τάξεων µε λίγους µαθητές (λιγότερους από 16) προσφέρονται ως επιλογές δύο µόνο θέµατα και υλοποιείται µόνο ένα, αυτό που πλειοψηφεί µε βάση τις προτιµήσεις των µαθητών.

 

 

Στην ίδια συνεδρία ο Σύλλογος ∆ιδασκόντων ορίζει τον Υποδιευθυντή ή άλλον έµπειρο εκπαιδευτικό της Πληροφορικής ή άλλης ειδικότητας ως Συντονιστή των πραγµατοποιούµενων Ερευνητικών Εργασιών, µε κύριο ρόλο τον προγραµµατισµό χρήσης χώρων, τον κατάλληλο προγραµµατισµό για τη βέλτιστη αξιοποίηση των εργαστηρίων πληροφορικής και λοιπών πόρων που διαθέτει η σχολική µονάδα προς διευκόλυνση των ερευνητικών οµάδων. Ο συντονιστής απαλλάσσεται από την υποχρέωση ανάληψης άλλων εξωδιδακτικών καθηκόντων. Για τις πιθανές εκτός σχολείου επισκέψεις των ερευνητικών µαθητικών οµάδων, κατά τις ώρες λειτουργίας του σχολείου, ισχύουν οι σχετικές µε τις υπόλοιπες επισκέψεις προϋποθέσεις. 

 

 

Οι µαθητές, αφού ενηµερωθούν για τα προτεινόµενα θέµατα, µε όποιο τρόπο ο Σύλλογος ∆ιδασκόντων κρίνει προσφορότερο, δηλώνουν το θέµα της πρώτης και της δεύτερης προτίµησής τους. Καλό είναι να ενθαρρυνθούν οι µαθητές να δηλώσουν θέµατα από το σύνολο των προτεινόµενων ανάλογα µε τα ενδιαφέροντά τους, ώστε να αποφευχθούν φαινόµενα υπερσυγκέντρωσης σε ορισµένα µόνο θέµατα. Ο συντονιστής που έχει ορισθεί από τον Σύλλογο ∆ιδασκόντων (βλέπε παραπάνω) φροντίζει, ώστε οι µαθητές των διαφορετικών αλφαβητικών

τµηµάτων να ενταχθούν στο τµήµα µε το ερευνητικό θέµα της πρώτης τους επιλογής ή το πολύ στο τµήµα της δεύτερης επιλογής τους. 

 

Ενδεικτικά κατά την εφαρµογή των δίωρων ζωνών, µπορεί να ακολουθηθεί η εξής διαδικασία: Εάν κάποια εργασία συγκεντρώσει την πρώτη προτίµηση περισσοτέρων από 20 µαθητών, τότε οι πλεονάζοντες προσδιορίζονται µε κλήρωση και ανακατανέµονται σε εργασία της δεύτερης προτίµησής τους. Αυτοί οι µαθητές το δεύτερο τετράµηνο έχουν προτεραιότητα στην επιλογή της εργασίας µε την οποία θέλουν να ασχοληθούν. Εάν κάποιο θέµα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον (ως πρώτη επιλογή) αρκετών µαθητών ώστε να δηµιουργηθούν δυο τµήµατα (δηλαδή 32  µαθητές), για το συγκεκριµένο θέµα επιλέγονται 20 µαθητές µε τη διαδικασία της κλήρωσης και οι υπόλοιποι αντιµετωπίζονται ως πλεονάζοντες που πρέπει να ανακατανεµηθούν στα θέµατα της

 

δεύτερης επιλογής τους. Τέλος, εάν ορισµένοι µαθητές επιλέξουν θέµατα τα οποία δεν θα καταστεί δυνατό να πραγµατοποιηθούν λόγω του ορίου του ελάχιστου αριθµού µαθητών (16 µαθητές ανά εργασία), καλούνται να επιλέξουν µεταξύ των θεµάτων στα οποία δεν έχει καλυφθεί ο µέγιστος αριθµός θέσεων. Και σε αυτή την περίπτωση οι εν λόγω µαθητές έχουν προτεραιότητα (και µάλιστα µεγαλύτερη από ότι η προηγούµενη κατηγορία) στην επιλογή θέµατος κατά το δεύτερο τετράµηνο. Ωστόσο, ο συντονιστής µπορεί να επιλέξει εναλλακτικά σενάρια κατανοµής που να ικανοποιούν την αρχή που προ-αναφέρθηκε, δηλαδή η συντριπτική πλειονότητα των µαθητών να τοποθετηθεί σε θέµα της πρώτης ή της δεύτερης επιλογής της. 

 

Η διαδικασία κατανοµής των µαθητών στις ερευνητικές εργασίες θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο µέχρι το τέλος της δεύτερης εβδοµάδας από την έναρξη του διδακτικού έτους και µέχρι το τέλος της πρώτης εβδοµάδος του δευτέρου τετραµήνου. 

 

 

Όταν ολοκληρωθούν οι Ερευνητικές Εργασίες, στο τέλος του τετραµήνου οι τετραµελείς µαθητικές οµάδες τις παρουσιάζουν µαζί και µε το συνοδευτικό τέχνηµα σε ειδική εκδήλωση που οργανώνεται από το σχολείο στη σχολική κοινότητα µε τη συµµετοχή εξωτερικών προσκεκληµένων (π.χ. ειδικούς επιστήµονες, φορείς της τοπικής κοινωνίας, κ.λπ.), όπου τούτο κρίνεται σκόπιµο από τον Σύλλογο ∆ιδασκόντων. Μετά την παρουσίαση του τρόπου εργασίας τους, των αποτελεσµάτων της και του τεχνήµατος, είναι δυνατόν να υποβληθούν στα µέλη της οµάδας ερωτήσεις από µαθητές, εκπαιδευτικούς και επισκέπτες. Κατά την ηµέρα παρουσίασης των Ερευνητικών Εργασιών µπορεί να γίνει και σχετική έκθεση στο σχολείο στο πλαίσιο των αρχών της αυτο-αξιολόγησης της σχολικής µονάδας για την προβολή στην τοπική κοινότητα του έργου των µαθητών και του σχολείου.

 

8. Αξιολόγηση Ερευνητικών Εργασιών.

 

Μετά και την παρουσίαση, οι τετραµελείς µαθητικές οµάδες κάθε ερευνητικού θέµατος υποβάλλουν προς αξιολόγηση τον οµαδικό φάκελο της Ερευνητικής Εργασίας τους, που περιλαµβάνει (α) ερευνητική έκθεση για το θέµα και τα ερευνητικά ερωτήµατα που µελέτησαν, τις ερευνητικές διαδικασίες που ακολούθησαν και τα συµπεράσµατα της έρευνας, (β) ένα σχετικό µε το θέµα και τα συµπεράσµατά τους τέχνηµα (αφίσα, ιστοσελίδα, βίντεο, πόστερ, φυλλάδιο, 

κατασκευή, κ.λπ.) και (γ) ό,τι άλλο συµπληρωµατικό υλικό σχετικό µε την όλη εργασία τους κρίνουν τα µέλη της ερευνητικής οµάδας. 

 

Συγκεκριµένες οδηγίες για την αξιολόγηση παρέχονται στο ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΤΙΚΟΥ «Η Καινοτοµία των Ερευνητικών Εργασιών στο Νέο Λύκειο» του Ηλία Γ. Ματσαγγούρα, όπου, εκτός από τις παιδαγωγικές αρχές και τις διδακτικές πρακτικές των Ερευνητικών Εργασιών, αναφέρονται αναλυτικά οι διαδικασίες και τα κριτήρια αξιολόγησης του ερευνητικού έργου κάθε µαθητικής οµάδας σε ό,τι αφορά (α) στην ερευνητική διαδικασία που ακολούθησε η οµάδα, (β) στο περιεχόµενο της ερευνητικής εργασίας, (γ) στη γλώσσα και τη δοµή της ερευνητικής έκθεσης και (δ) στον τρόπο της δηµόσιας παρουσίασης της οµαδικής εργασίας. Οι τοµείς της «ερευνητικής διαδικασίας» και του «περιεχοµένου» αξιολογούνται µε συντελεστή βαρύτητας 30%  ο καθένας, ενώ οι δύο επόµενοι («Γλώσσα/δοµή» και «παρουσίαση») µε συντελεστή 20% ο καθένας. Το ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΤΙΚΟΥ για τις Ερευνητικές Εργασίες , που είναι διαθέσιµο σε έντυπη και σε ψηφιακή µορφή στην πλατφόρµα του ψηφιακού σχολείου(http://digitalschool.minedu.gov.gr), αναφέρεται, επίσης, και στα κριτήρια και τις διαδικασίες αξιολόγησης της ατοµικής συµβολής κάθε µαθητή στο οµαδικό έργο χωριστά και την ατοµική του βαθµολόγηση. Επισηµαίνεται και πάλι ότι πρέπει να αντιµετωπιστεί έγκαιρα το φαινόµενο της υπερβολικής βαθµολόγησης των Ερευνητικών Εργασιών, που προαναφέρθηκε. 

Η γενική βαθµολογία του κάθε µαθητή στο µάθηµα της «Ερευνητικής Εργασίας» προκύπτει ως ο µέσος όρος της αντίστοιχης βαθµολογίας του στα δυο τετράµηνα. 

Σε περίπτωση που κάποιος µαθητής δεν προάγεται στην επόµενη τάξη και δεν έχει προβιβάσιµο βαθµό στην ερευνητική εργασία, (επιλέγεται το θέµα στο οποίο υστέρησε περισσότερο αν ασχολήθηκε µε δύο συνολικά κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς) ο επιβλέπων εκπαιδευτικός του ορίζει τµήµατα της ερευνητικής εργασίας που κρίνει ότι πρέπει να επεξεργαστεί εκ νέου. Τον Σεπτέµβριο ο µαθητής υποβάλλει διορθωµένη την εργασία του µαζί µε το προσωπικό του ηµερολόγιο και τον ατοµικό του φάκελο προς επανα-αξιολόγηση.

 

9. Ανάρτηση στο ∆ιαδίκτυο των Ερευνητικών Εργασιών

 

Για ευρύτερη διάχυση των µαθητικών εργασιών, µετά τη δηµόσια παρουσίασή τους, αναρτώνται στο διαδίκτυο (στην ιστοσελίδα του σχολείου), αναγράφοντας τα ονόµατα (ή τα αρχικά τους) όλων των συντελεστών, µαθητών και επιβλεπόντων εκπαιδευτικών µε βάση πάντα τις αρχές της προστασίας των προσωπικών δεδοµένων. Μια εργασία µπορεί να συγγραφεί, µερικώς (κατατοπιστική σύνοψη) ή και ολόκληρη στα Αγγλικά. Την εξειδίκευση και την εφαρµογή των παραπάνω γενικών αρχών στις συνθήκες των δυνατοτήτων και αναγκών της σχολικής µονάδας κάνει ο σύλλογος διδασκόντων, φροντίζοντας πρωτίστως να διασφαλίζονται οι προϋποθέσεις για την ακώλυτη διεξαγωγή και στήριξη των Ερευνητικών Εργασιών.

 

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ