Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η συμβουλή προς ένα παιδί ήταν απλή: «Μην εμπιστεύεσαι αγνώστους».
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, όμως, αυτή η συμβουλή ίσως να μην είναι πλέον αρκετή, γιατί ο άγνωστος μπορεί να μην ακούγεται σαν άγνωστος. Μπορεί να έχει τη φωνή της μητέρας, του πατέρα, του παππού ή οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου το παιδί γνωρίζει και εμπιστεύεται απόλυτα.
Η υπόθεση που αποκαλύφθηκε στη Λάρισα προκαλεί σοκ ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του onlarissa.gr, επιτήδειοι φέρεται να χρησιμοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να αναπαραγάγουν τη φωνή μιας μητέρας και στη συνέχεια να πείσουν το ανήλικο παιδί της ότι μιλούσε πραγματικά μαζί της.
Το αποτέλεσμα ήταν το παιδί, πιστεύοντας ότι υπακούει στη μητέρα του και ότι προστατεύει το σπίτι από έναν άμεσο κίνδυνο, να συγκεντρώσει χρήματα και κοσμήματα και να τα παραδώσει ουσιαστικά στους απατεώνες.
Πρώτα φέρεται να «έκλεψαν» τη φωνή της μητέρας
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι δράστες δεν κινήθηκαν τυχαία, αλλά φέρεται να είχαν στοχοποιήσει την οικογένεια και να περίμεναν τη στιγμή κατά την οποία το ανήλικο παιδί θα βρισκόταν μόνο του στο σπίτι.
Προηγουμένως, χρησιμοποιώντας ως πρόφαση ένα δήθεν λάθος τηλεφώνημα, φέρεται να είχαν καταφέρει να συνομιλήσουν με τη μητέρα και να αποκτήσουν δείγμα της φωνής της.
Στη συνέχεια, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, επεξεργάστηκαν τη φωνή με εργαλεία ΑΙ και τηλεφώνησαν στο παιδί.
Το παιδί άκουσε αυτό που πίστεψε ότι ήταν η μητέρα του.
Και κάπου εκεί άρχισε η πραγματική παγίδα.
«Θα σε πάρουν από τον ΔΕΔΔΗΕ – Κάνε ό,τι σου πουν»
Η φωνή που το παιδί αναγνώρισε ως τη φωνή της μητέρας του φέρεται να το ενημέρωσε ότι υπήρχε πρόβλημα με την ηλεκτροδότηση του διαμερίσματος και κίνδυνος πυρκαγιάς.
Του είπε ακόμη ότι θα επικοινωνούσαν μαζί του άνθρωποι από τον ΔΕΔΔΗΕ και ότι θα έπρεπε να ακολουθήσει τις οδηγίες τους.
Για ένα παιδί η κατάσταση ήταν σχεδόν αδύνατον να αποκωδικοποιηθεί ως απάτη.
Δεν υπήρχε μόνο ο φόβος μιας υποτιθέμενης φωτιάς. Υπήρχε κάτι πολύ ισχυρότερο: η βεβαιότητα ότι είχε προηγηθεί η εντολή της μητέρας του.
Όταν λοιπόν ακολούθησε το δεύτερο τηλεφώνημα, το παιδί έκανε αυτό ακριβώς που πίστευε ότι του είχε ζητήσει η μητέρα του.
Έψαξε το σπίτι και συγκέντρωσε χρήματα και κοσμήματα
Οι επιτήδειοι φέρεται να καθοδήγησαν τηλεφωνικά το ανήλικο να ψάξει στους χώρους του σπιτιού για χρήματα, κοσμήματα και άλλα αντικείμενα αξίας.
Το παιδί τα συγκέντρωσε, τα έβαλε σε σακούλες και, ακολουθώντας τις οδηγίες που του δίνονταν, τα κατέβασε στην πυλωτή της πολυκατοικίας.
Λίγο αργότερα οι δράστες εμφανίστηκαν, πήραν τη λεία και εξαφανίστηκαν.
Όταν οι γονείς επέστρεψαν και κατάλαβαν τι είχε συμβεί, ειδοποίησαν την Αστυνομία, η οποία διερευνά την υπόθεση.
Το παιδί δεν «ξεγελάστηκε» επειδή ήταν αφελές
Υπάρχει μια λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στην εντυπωσιακή διάσταση της ιστορίας.
Το παιδί δεν έκανε κάτι παράλογο με βάση αυτά που πίστευε ότι συνέβαιναν.
Άκουσε τη φωνή της μητέρας του. Του περιγράφηκε ένας άμεσος κίνδυνος για το σπίτι. Του είπαν ότι θα επικοινωνούσαν μαζί του «τεχνικοί» και στη συνέχεια εμφανίστηκαν άνθρωποι που επιβεβαίωσαν ακριβώς το σενάριο που είχε ήδη ακούσει.
Οι δράστες δεν επιχείρησαν απλώς να εξαπατήσουν ένα παιδί. Φέρεται να δημιούργησαν γύρω του μια ολόκληρη ψεύτικη πραγματικότητα, μέσα στην οποία κάθε επόμενο γεγονός επιβεβαίωνε το προηγούμενο.
Αυτό ακριβώς κάνει τέτοιες μεθόδους τόσο επικίνδυνες.
Όταν πλέον δεν αρκεί να «αναγνωρίσεις τη φωνή»
Για δεκαετίες η φωνή λειτουργούσε σχεδόν σαν αποδεικτικό ταυτότητας στις προσωπικές μας επικοινωνίες.
«Τον άκουσα, ήταν αυτός».
Αυτή η βεβαιότητα αρχίζει να καταρρέει.
Οι σύγχρονες τεχνολογίες σύνθεσης και κλωνοποίησης φωνής μπορούν να δημιουργήσουν όλο και πιο πειστικές απομιμήσεις πραγματικών ανθρώπων, γεγονός που δημιουργεί ένα εντελώς νέο πεδίο για τους απατεώνες.
Δεν χρειάζεται πλέον να πείσουν το θύμα ότι είναι κάποιος άλλος μόνο με τα λόγια τους.
Μπορούν να επιχειρήσουν να ακουστούν σαν αυτόν.
Και αυτό σημαίνει ότι η παλιά συμβουλή «αν αναγνωρίζεις τη φωνή, ξέρεις ποιος σου μιλά» δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ασφαλής.
Η απλή κίνηση που μπορεί να προστατεύσει μια οικογένεια
Η νέα πραγματικότητα επιβάλλει και νέους κανόνες.
Μία από τις απλούστερες πρακτικές είναι η δημιουργία ενός οικογενειακού κωδικού ασφαλείας: μιας λέξης ή μικρής φράσης που γνωρίζουν αποκλειστικά τα μέλη της οικογένειας και δεν χρησιμοποιείται ποτέ δημόσια ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αν κάποιος τηλεφωνήσει με τη φωνή της μητέρας, του πατέρα ή άλλου συγγενικού προσώπου και ζητήσει χρήματα, κοσμήματα, τραπεζικούς κωδικούς, άνοιγμα της πόρτας ή οποιαδήποτε ασυνήθιστη ενέργεια, το παιδί –αλλά και ο ενήλικος– μπορεί να ζητήσει τον συγκεκριμένο κωδικό.
Ακόμη ασφαλέστερη πρακτική είναι να κλείσει την κλήση και να τηλεφωνήσει ο ίδιος στον συγγενή, χρησιμοποιώντας τον αριθμό που έχει ήδη αποθηκευμένο.
Τα παιδιά πρέπει επίσης να γνωρίζουν έναν απαράβατο κανόνα: κανένας πραγματικός τεχνικός, αστυνομικός ή άλλος επαγγελματίας δεν χρειάζεται από ένα παιδί να συγκεντρώσει χρήματα και κοσμήματα από το σπίτι και να τα παραδώσει σε κάποιον άγνωστο.
Η πιο δύσκολη εποχή για τη φράση «εμπιστεύσου τα αυτιά σου»
Η ιστορία της Λάρισας δεν αφορά τελικά μόνο μία οικογένεια και μία απάτη.
Αφορά μια κοινωνία που εισέρχεται πολύ γρήγορα σε μια εποχή στην οποία εικόνες, βίντεο και πλέον φωνές μπορούν να αναπαραχθούν τεχνητά με ολοένα μεγαλύτερη πειστικότητα.
Για τους γονείς αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο μιλούν στα παιδιά τους για την ασφάλεια.
Το «μη μιλάς σε αγνώστους» παραμένει απαραίτητο.
Δεν είναι όμως πλέον αρκετό.
Γιατί ο επόμενος άγνωστος μπορεί να μην ακούγεται καθόλου σαν άγνωστος.
Μπορεί να ακούγεται ακριβώς σαν τη μαμά.
