Alfavita Newsroom Και σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, προβάλλει το αμείλικτο ερώτημα: Τι πλήττει την ψυχική υγεία των γυναικών; Και γιατί, σε σχέση με τους άνδρες, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν κάποια ψυχική ασθένεια ή να εμφανίσουν κάποιο αυτοάνοσο; Η απάντηση βρίσκεται στην καταπάτηση του αυτονόητου δικαιώματός τους να βιώνουν κάθε στάδιο της ζωής τους, να περπατούν τον δικό τους μοναδικό δρόμο, με αξιοπρέπεια.
Οι έμφυλες διακρίσεις σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας: Παρά τα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά επιτεύγματα, οι σύγχρονες κοινωνίες απέχουν πάρα πολύ από αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί πλήρης ισότητα των φύλων. Οι εκφάνσεις της έμφυλης βίας, από τη βία και την κακοποίηση που συναντάται στο οικογενειακό, φιλικό, εργασιακό και κοινωνικό περιβάλλον μέχρι την πιο ακραία μορφή της -τις γυναικοκτονίες-, είναι εδώ. Να συμπυκνώνουν με τον πιο επώδυνο τρόπο τα στερεότυπα για την ανδρική κυριαρχία πάνω στο θηλυκό φύλο. Είναι εδώ οι διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην εργασία - ξεκινούν από την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας και υφίστανται ακόμη κι αφού βρουν δουλειά (ανισότητες ως προς την εξέλιξη, την αξιολόγηση και την επιβράβευση, μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, σεξιστικές συμπεριφορές, σεξουαλική παρενόχληση, κ.ά.). Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που οι έρευνες σχετικά με την ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζομένων στην χώρα μας επιβεβαιώνουν συνεχώς ότι οι γυναίκες είναι πιο επιβαρυμένες στις περισσότερες μεταβλητές (εμφανίζουν υψηλότερες τιμές άγχους, κατάθλιψης, σωματοποίησης, θυμού και μοναξιάς). Όπως είναι εδώ και η μη ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στην επιστήμη, στην πολιτική εξουσία, στις δομές λήψης πολιτικών αποφάσεων. Και, πρωτίστως, είναι εδώ οι γυναίκες που ζουν σε συνθήκες φτώχειας κι οικονομικής αβεβαιότητας, καθώς κι οι γυναίκες εκείνες που δεν εργάζονται κι αναλαμβάνουν τη φροντίδα αγαπημένων προσώπων τους, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η ψυχική και σωματική τους υγεία, οι κοινωνικές δραστηριότητες και, φυσικά, τα οικονομικά τους.
Οι πολλαπλοί ρόλοι των γυναικών: Η γυναίκα ως επαγγελματίας, γονιός/κηδεμόνας/φροντιστής, σύντροφος, σύζυγος, κόρη, αδελφή, φίλη, κ.ά. Και μέσα σε αυτούς τους τόσο πολλούς ρόλους για ένα μόνο άτομο κι ο ένας και πιο σημαντικός, που κινδυνεύει πάντα να χαθεί πρώτος: η γυναίκα - εαυτός. Αλήθεια, πόσο φροντίζει η γυναίκα σήμερα τον εαυτό της - το σώμα, την ψυχή, το πνεύμα της; Πόσο εύκολα αποσυνδέεται από τα κοινωνικά στερεότυπα που τη θέλουν πάντα δοτική, πάντα εκεί για τους άλλους, έτοιμη να καλύψει τις ανάγκες τους και να βάλει τον εαυτό της σε δεύτερη μοίρα; Και πόσο πιο μεγεθυμένο είναι όλο αυτό στις περιπτώσεις των μονογονεϊκών οικογενειών; Πόσο συνδεδεμένοι είναι οι πολλαπλοί αυτοί ρόλοι με την αυξημένη κοινωνική προσδοκία από τις γυναίκες και πώς αναπόφευκτα η σύνδεση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε εξάντληση, αίσθημα ανεπάρκειας και χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος, αμέλεια της προσωπικής ψυχικής ευεξίας; Και σε αυτήν την πολυδιάσπαση των γυναικών, έρχονται να προστεθούν και οι πιέσεις που πηγάζουν από τον σύγχρονο τρόπο ζωής: Μια διαρκής προσπάθεια για την επίτευξη του «τέλειου» (του τέλειου γονέα, του τέλειου σώματος, της τέλειας ομορφιάς), μια δίχως τέλος σύγκριση με μη ρεαλιστικά πρότυπα ζωής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η έκθεση των γυναικών σε ορμονικούς και βιολογικούς παράγοντες: Οι γυναίκες βιώνουν ορμονικές αλλαγές που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση και την εμμηνόπαυση, την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία, τη γονιμότητα. Αλλά και εκτίθενται σε διάφορους βιολογικούς παράγοντες (όπως, λόγου χάρη, τα χαμηλά επίπεδα της σεροτονίνης, που ρυθμίζει τη διάθεση, τον ύπνο και την όρεξη). Οι παράγοντες αυτοί που δύνανται να επηρεάσουν καθοριστικά την ψυχική υγεία των γυναικών, τις περισσότερες φορές, δεν τίθενται καν στη συζήτηση. Ακόμη και τώρα που, για παράδειγμα, βρισκόμαστε μπροστά στη σκληρή πραγματικότητα της «φτώχειας περιόδου», με τις έρευνες να επιβεβαιώνουν την αδυναμία των γυναικών να ανταποκριθούν στο υψηλό κόστος των προϊόντων περιόδου, τη δυσκολία τους να πάρουν άδεια από την εργασία τους κατά τις επίπονες ημέρες του κύκλου τους, την απουσία χιλιάδων κοριτσιών από το σχολείο εξαιτίας της μη πρόσβασής σε προϊόντα εμμήνου ρύσεως και, κυρίως, την επιδείνωση της ψυχοσωματικής ευπάθειας των γυναικών και νέων κοριτσιών.
Κι αν όλα τα παραπάνω συνιστούν ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων που πλήττουν την ψυχική υγεία των γυναικών, η απουσία ή/και η ένδεια σχετικών πολιτικών για την αντιμετώπιση αυτών καθίσταται εντέλει η βασικότερη αιτία. Και πρέπει επιτέλους η Πολιτεία να εγκύψει στην ισότητα των φύλων – κι αυτό απαιτεί οριζόντια ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις πολιτικές και λήψη θετικών δράσεων υπέρ των γυναικών για την αντιμετώπιση των έμφυλων διακρίσεων. Να χαραχθούν και να υλοποιηθούν πολιτικές για την ουσιαστική ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής, οικογενειακής και προσωπικής ζωής. Κι επιτέλους, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες, να προωθηθούν τα ζητήματα που άπτονται όλων των θεμάτων που σχετίζονται με τις γυναίκες σε βιολογικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και θεσμικό επίπεδο, με τη διασύνδεση επιστημόνων, προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής στήριξής τους.
Η πολύπλευρη στήριξη και ενδυνάμωση των γυναικών είναι ταυτόσημη με τη δημιουργία ενός πλαισίου για τις γυναίκες που θα αισθάνονται σίγουρες ότι μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους (όποια κι αν είναι αυτά), ότι ξέρουν πού να αναζητήσουν βοήθεια από επαγγελματίες ψυχικής υγείας όταν την χρειαστούν κι ότι η αυτοφροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαία για τη σωματική και ψυχική υγεία. Ότι θα βρίσκουν στην καθημερινότητά τους συμμάχους.
Και γι’ αυτό, πέρα και πάνω από όλα, χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας. Μια αλλαγή που πρέπει να ξεκινήσει από τα σχολεία. Σταθερά, συντεταγμένα και με συνέπεια. Γιατί ο μόνος εχθρός είναι οι στρεβλές πεποιθήσεις, οι επικίνδυνες νοοτροπίες και αντιλήψεις, η πατριαρχία. Κι ο μόνος ουσιαστικός σύμμαχος τα συναισθήματα, η ενσυναίσθηση και η αλληλεγγύη. Για να κοιτάμε, οι γυναίκες, μπροστά.
Ράνια Θρασκιά
Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης & Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας
ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
