Μια εναλλακτική διαδρομή προκειμένου να μη χαθεί η ακαδημαϊκή χρονιά προσφέρει η νομοθεσία στους υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων, οι οποίοι για αποδεδειγμένα σοβαρούς λόγους δεν κατάφεραν να συμμετάσχουν ή αναγκάστηκαν να διακόψουν την εξέτασή τους κατά την τακτική περίοδο. Για τον σκοπό αυτό, κάθε Σεπτέμβριο διοργανώνονται επαναληπτικές πανελλαδικές εξετάσεις, δίνοντας τη δυνατότητα σε αποφοίτους Γενικών (ΓΕΛ) και Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ) –ημερήσιων και εσπερινών– να διεκδικήσουν την εισαγωγή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Ωστόσο, το θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς, καθώς οι συμμετέχοντες στις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου χάνουν το δικαίωμα εισαγωγής σε Στρατιωτικές, Αστυνομικές και Πυροσβεστικές Σχολές, στις Σχολές του Λιμενικού Σώματος, καθώς και στις Ακαδημίες του Εμπορικού Ναυτικού.
Το δικαίωμα συμμετοχής ενεργοποιείται αποκλειστικά για όσους ήρθαν αντιμέτωποι με απρόοπτα γεγονότα πριν ή κατά τη διάρκεια της τακτικής εξεταστικής. Οι προβλεπόμενες περιπτώσεις αφορούν:
- Σοβαρούς λόγους υγείας ή αιφνίδια ασθένεια.
- Κατάγματα ή προσωρινές βλάβες των άνω άκρων, που καθιστούν αδύνατη τη γραφή.
- Έντονη ψυχική οδύνη λόγω απώλειας συγγενούς α' βαθμού (εξ αίματος σε ευθεία γραμμή) ή β' βαθμού (εξ αίματος σε πλάγια γραμμή), εφόσον ο θάνατος επήλθε εντός του μήνα που προηγείται των εξετάσεων ή μέχρι τη λήξη τους.
Μια κρίσιμη λεπτομέρεια της διαδικασίας είναι ότι οι υποψήφιοι εξετάζονται υποχρεωτικά στο σύνολο των μαθημάτων που είχαν δηλώσει στην αρχική τους αίτηση (Ομάδες Προσανατολισμού, Γενική Παιδεία, Ειδικά ή Μουσικά Μαθήματα, πρακτικές δοκιμασίες) και όχι μόνο σε εκείνα στα οποία απουσίασαν. Με την οριστική υποβολή της αίτησης για τον Σεπτέμβριο, ακυρώνεται αυτόματα οποιαδήποτε βαθμολογία ή επίδοση είχε καταγραφεί στην τακτική περίοδο, με τον μαθητή να λογίζεται νομικά ως μη εξετασθείς για το τρέχον έτος.
Η γραφειοκρατική διαδικασία απαιτεί άμεσα αντανακλαστικά. Οι ενδιαφερόμενοι (ή οι κηδεμόνες τους αν είναι ανήλικοι) πρέπει να καταθέσουν αίτηση στην αρμόδια ΕΕΔΔΕ της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης εντός δύο ημερών από τη λήξη του γενικού προγράμματος των Πανελλαδικών (ή εντός δύο ημερών από την ημέρα εξέτασης του εκάστοτε Ειδικού/Μουσικού Μαθήματος ή της πρακτικής δοκιμασίας). Τα έγγραφα μπορούν να αποσταλούν και μέσω courier, με την ημερομηνία αποστολής να κατοχυρώνει την εμπρόθεσμη κατάθεση.
Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά πρέπει να είναι πλήρως τεκμηριωμένα, καθώς αποκλείονται οι απλές βεβαιώσεις ιδιωτών ιατρών ή οι υπεύθυνες δηλώσεις γονέων. Γίνονται δεκτές μόνο:
- Γνωματεύσεις Δημοσίων Νοσοκομείων, με σφραγίδα Διευθυντή Κλινικής ΕΣΥ, Εργαστηρίου, Πανεπιστημιακού Τμήματος ή Κέντρου Υγείας.
- Γνωματεύσεις Ιδιωτικών Κλινικών, με συνυπογραφή του θεράποντος ιατρού και του Διοικητικού Διευθυντή της κλινικής. Στις περιπτώσεις καταγμάτων, πρέπει να αναφέρεται ρητά η αδυναμία γραφής και το διάστημα ισχύος.
- Πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης και ληξιαρχικές πράξεις θανάτου για τις περιπτώσεις πένθους.
Σε περίπτωση που ένας υποψήφιος ασθενήσει απότομα μέσα στην αίθουσα, η Λυκειακή Επιτροπή συντάσσει πρακτικό και κρατά το γραπτό. Εάν ο μαθητής καταθέσει στη συνέχεια τα δικαιολογητικά για τον Σεπτέμβριο, το γραπτό της τακτικής περιόδου μένει αβαθμολόγητο. Αν, αντίθετα, υποβάλει υπεύθυνη δήλωση ότι επιθυμεί την ολοκλήρωση της εξέτασης, το δοκίμιο αποστέλλεται κανονικά για βαθμολόγηση.
Οι επαναληπτικές εξετάσεις διενεργούνται σε κοινά θέματα που επιλέγουν οι Κεντρικές Επιτροπές, ενώ οι υποψήφιοι των εσπερινών λυκείων εξετάζονται μαζί με εκείνους των ημερησίων, διεκδικώντας τις ίδιες ακριβώς θέσεις. Ως εξεταστικά κέντρα ορίζονται κατά βάση σχολικά συγκροτήματα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ενώ η λειτουργία κέντρων στην επαρχία εξαρτάται από τον τελικό όγκο των αιτήσεων και ρυθμίζεται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας.
Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την υποβολή του Μηχανογραφικού Δελτίου, η οποία πραγματοποιείται αμέσως μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων του Σεπτεμβρίου. Οι συγκεκριμένοι υποψήφιοι εισάγονται στα ανώτατα ιδρύματα της χώρας σε ειδικό ποσοστό θέσεων, επιπλέον του αριθμού των εισακτέων που καθορίστηκε για την τακτική εξεταστική περίοδο.
