Η εξαγορά πλασματικών ετών εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για ασφαλισμένους που θέλουν να οργανώσουν νωρίτερα την έξοδό τους στη σύνταξη. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αναγνώριση πρόσθετου χρόνου μπορεί να βοηθήσει στη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών ασφάλισης και να ανοίξει τον δρόμο για συνταξιοδότηση στα 62 με 40 έτη ασφάλισης.
Παράλληλα, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να επηρεάσει και το τελικό ποσό της σύνταξης, γεγονός που κάνει την επιλογή ιδιαίτερα σημαντική για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.
Ποιοι μπορούν να φύγουν στα 62
Το βασικό σενάριο αφορά ασφαλισμένους που έχουν ήδη περίπου 33-34 χρόνια πραγματικής ασφάλισης. Με την προσθήκη πλασματικών ετών μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 χρόνια και να εξετάσουν την έξοδο στα 62.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναγνώριση χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του απαιτούμενου ηλικιακού ορίου, ακόμη και κατά αρκετά χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα για τους παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993, καθώς οι αναγνωρίσεις μπορεί να επηρεάσουν το πότε θεμελιώνεται το συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται για τη διαδικασία, οι ασφαλισμένοι εξαγοράζουν κατά μέσο όρο περίπου τρία έως τέσσερα πλασματικά έτη, ενώ το μηνιαίο κόστος διαφοροποιείται ανάλογα με τις αποδοχές.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Η εξαγορά δεν είναι δωρεάν και το κόστος αποτελεί βασικό παράγοντα πριν από οποιαδήποτε απόφαση.
Κατά κανόνα, το ποσό υπολογίζεται στο 20% των μεικτών αποδοχών του μήνα πριν από την υποβολή της αίτησης.
Μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ από την 1η Απριλίου 2026, αυξήθηκε και η ελάχιστη βάση υπολογισμού.
Έτσι, για όσους υπάγονται στην ελάχιστη βάση, το κόστος διαμορφώνεται σε:
- 184 ευρώ τον μήνα
- 2.208 ευρώ για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.
Το τελικό ποσό, ωστόσο, εξαρτάται από τις αποδοχές και την κατηγορία στην οποία ανήκει ο ασφαλισμένος.
Η εξαγορά πλασματικών ετών δεν σημαίνει αυτόματα ότι συμφέρει σε κάθε περίπτωση. Το βασικό είναι να εξεταστεί εάν ο χρόνος που αναγνωρίζεται οδηγεί πράγματι σε θεμελίωση δικαιώματος ή σε συνταξιοδότηση νωρίτερα. Για τον λόγο αυτό, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συστήνουν να προηγείται αναλυτικός υπολογισμός και να υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα χρόνια λείπουν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η απόφαση λαμβάνεται όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται σχετικά κοντά στη συνταξιοδότηση, ώστε να γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τι χρειάζεται να αναγνωρίσει.
Τι ισχύει με τις 3.600 ημέρες ασφάλισης
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι διευκρινίσεις του ΕΦΚΑ για την προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.
Η συγκεκριμένη προϋπόθεση δεν εφαρμόζεται οριζόντια σε όλους τους ασφαλισμένους που θέλουν να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση ή είχαν στο παρελθόν αίτηση που απορρίφθηκε αποκλειστικά λόγω μη συμπλήρωσης των 3.600 ημερών.
Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της νομοθεσίας, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητήσουν επανεξέταση της περίπτωσής τους από τον ΕΦΚΑ.
Σε κάθε περίπτωση, καθοριστικό ρόλο παίζει το ασφαλιστικό ιστορικό κάθε προσώπου αλλά και η ειδική συνταξιοδοτική διάταξη που εφαρμόζεται.
Ποιοι έχουν δικαίωμα αναγνώρισης
Η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου αφορά αρκετές κατηγορίες ασφαλισμένων.
Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται:
- Γονείς ανηλίκων και τρίτεκνοι στο Δημόσιο
- Μητέρες ανηλίκων στο πρώην ΙΚΑ, σε ΔΕΚΟ και τράπεζες
- Δημόσιοι υπάλληλοι που επιδιώκουν τη συμπλήρωση 35ετίας, 36ετίας ή 37ετίας
- Ασφαλισμένοι των πρώην ΕΤΑΑ και ΟΑΕΕ
- Εργαζόμενοι σε βαρέα επαγγέλματα
- Ασφαλισμένοι διαφόρων Ταμείων που χρειάζονται πρόσθετο χρόνο για να συμπληρώσουν 40 έτη και να εξετάσουν συνταξιοδότηση στα 62.
Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές διαφορές ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, τόσο ως προς τις κατηγορίες πλασματικού χρόνου όσο και ως προς τα ανώτατα όρια αναγνώρισης.
Γι' αυτό και δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να εφαρμόζεται σε όλους.
Νέα δεδομένα και για τις επικουρικές συντάξεις
Στο μεταξύ, στο υπουργείο Εργασίας εξετάζεται πιθανή παρέμβαση και στην επικουρική ασφάλιση.
Το σενάριο που βρίσκεται υπό εξέταση αφορά ασφαλισμένους οι οποίοι δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν την απαιτούμενη 15ετία ή 4.500 ημέρες επικουρικής ασφάλισης.
Η προτεινόμενη ρύθμιση θα μπορούσε να δίνει τη δυνατότητα αναγνώρισης περίπου τριών έως πέντε πλασματικών ετών.
Έτσι, ασφαλισμένοι που έχουν για παράδειγμα 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης θα μπορούσαν, εφόσον τελικά θεσπιστεί η ρύθμιση και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να καλύψουν το απαιτούμενο όριο των 15 ετών.
Σήμερα τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει.
Ποιοι θα μπορούσαν να επηρεαστούν
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να αφορά κυρίως ανθρώπους με διακεκομμένη ασφαλιστική πορεία ή περιόδους εργασίας κατά τις οποίες δεν καταβάλλονταν εισφορές επικουρικής ασφάλισης.
Στην κατηγορία αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται:
- πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες που στη συνέχεια έγιναν μισθωτοί,
- γιατροί που διορίστηκαν στο ΕΣΥ,
- εκπαιδευτικοί που ξεκίνησαν την επαγγελματική τους πορεία ως ελεύθεροι επαγγελματίες,
- εργαζόμενοι με μορφές απασχόλησης που δεν συνοδεύονταν από επικουρική ασφάλιση.
Εφόσον η σχετική ρύθμιση προχωρήσει, το κόστος της αναγνώρισης αναμένεται να συνδεθεί με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία ανέρχεται σήμερα σε 6% των αποδοχών, με 3% να καταβάλλεται από τον εργαζόμενο και 3% από τον εργοδότη.
Το «κλειδί» είναι ο σωστός υπολογισμός
Τα πλασματικά έτη μπορούν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να λειτουργήσουν ως σημαντικό εργαλείο για την επιτάχυνση της συνταξιοδότησης. Δεν αποτελούν, όμως, μια λύση που εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Το ασφαλιστικό ιστορικό, η ηλικία, τα πραγματικά έτη ασφάλισης, η κατηγορία του ασφαλισμένου και η διάταξη με την οποία συνταξιοδοτείται είναι τα στοιχεία που καθορίζουν εάν και πόσο μπορεί να τον βοηθήσει η αναγνώριση.
Γι' αυτό, πριν από οποιαδήποτε αίτηση εξαγοράς, χρειάζεται να έχει υπολογιστεί με ακρίβεια πόσος χρόνος λείπει, τι κόστος θα έχει η αναγνώριση και κυρίως τι συνταξιοδοτικό όφελος θα προκύψει.
Γιατί στα πλασματικά έτη, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αγοράσει κανείς χρόνο. Είναι να αγοράσει τον σωστό χρόνο, τη σωστή στιγμή.
