Σε βαθιά πολιτική και δημοσιονομική κρίση περιέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει των διαπραγματεύσεων για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Με κοινή επιστολή-τελεσίγραφο προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έξι κράτη-μέλη με επικεφαλής τη Γερμανία απειλούν να καταψηφίσουν το προτεινόμενο πλαίσιο, εάν δεν υπάρξουν δραστικές περικοπές δαπανών που θα αγγίζουν «εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ».
Την πρωτοβουλία συνυπογράφουν ο Φρίντριχ Μερτς και οι ηγέτες της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας. Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το συγκεκριμένο μπλοκ χωρών συνεισφέρει περίπου το 40% των συνολικών εσόδων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
«Ναι» σε άμυνα και την τεχνολογία, «όχι» σε γεωργία και περιφέρειες
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τοποθετεί τον συνολικό προϋπολογισμό κοντά στο ορόσημο των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, οι έξι χώρες υποστηρίζουν ότι η δομή των δαπανών απαιτεί ριζική αναμόρφωση προκειμένου η ΕΕ να ανταποκριθεί στον διεθνή ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Οι βασικές διεκδικήσεις των έξι κρατών εστιάζουν στους εξής άξονες:
- Ενίσχυση της Άμυνας: Άμεση διοχέτευση πόρων προς την αμυντική βιομηχανία και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
- Στήριξη καινοτομίας: Χρηματοδότηση τεχνολογικών και βιομηχανικών τομέων αιχμής.
- Περικοπές σε παραδοσιακούς τομείς: Δραστική μείωση των κονδυλίων για τη γεωργία και τη συνοχή των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, δύο τομείς που απορροφούν ιστορικά τα δύο τρίτα των συνολικών δαπανών.
Το θεσμικό αδιέξοδο και ο ρόλος της Ιρλανδικής Προεδρίας
Η έγκριση του επταετούς δημοσιονομικού πλαισίου απαιτεί απόλυτη ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών, γεγονός που καθιστά την απειλή του βέτο καθοριστικό μοχλό πίεσης.
Στον αντίποδα, η πλειονότητα των κρατών-μελών -συμπεριλαμβανομένων των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου- επιμένει στη διατήρηση των αγροτικών επιδοτήσεων και των περιφερειακών ενισχύσεων.
Τον ρόλο του διαμεσολαβητή έχει αναλάβει η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής Προεδρία της ΕΕ. Η ιρλανδική πλευρά εργάζεται για τη διαμόρφωση μίας συμβιβαστικής πρότασης έως τα μέσα Οκτωβρίου, με στόχο τη γεφύρωση των αγεφύρωτων, μέχρι στιγμής, θέσεων μεταξύ των καθαρών συνεισφορέων και των δικαιούχων των ευρωπαϊκών ταμείων.
