Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται το νέο θεσμικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της οξείας στεγαστικής κρίσης, μετά την έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 από την Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής και τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το συνολικό σχέδιο περιλαμβάνει 50 μέτρα με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από το σύνολο των μέτρων, τα 14 αφορούν νέες παρεμβάσεις (10 άμεσης προτεραιότητας και 4 μακροπρόθεσμες). Η ουσιαστική τομή του εγχειρήματος εστιάζει στη δομική αλλαγή φιλοσοφίας: το κράτος μετατοπίζει το ενδιαφέρον του από την επιδότηση της ζήτησης προς την ενεργή ενίσχυση της προσφοράς, τη δημιουργία νέων κατοικιών, την αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων και τη συγκρότηση μόνιμου αποθέματος κοινωνικής και προσιτής στέγης.
Οι στόχοι της επαναπροσέγγισης
Η επανατοποθέτηση της πολιτικής επιχειρεί να θεραπεύσει μια διαπιστωμένη αδυναμία των προηγούμενων ετών. Παρότι τα επιδόματα (όπως το Φοιτητικό Στεγαστικό Επίδομα, το οποίο κυμαίνεται από 1.500 έως 2.500 ευρώ και κάλυψε 46.277 εγκεκριμένες αιτήσεις το 2024) ανακουφίζουν προσωρινά τα νοικοκυριά, δεν αυξάνουν το διαθέσιμο απόθεμα. Σε συνθήκες οξείας έλλειψης στέγης, η τακτική αυτή οδηγεί συχνά σε τροφοδότηση των τιμών.
Η νέα προσέγγιση εισάγει εργαλεία όπως η κοινωνική αντιπαροχή και η αξιοποίηση της δημόσιας γης. Μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής, ιδιώτες ανάδοχοι θα αξιοποιούν δημόσια ακίνητα για την ανέγερση ή ανακαίνιση κτιρίων. Βάσει του σχεδιασμού, τουλάχιστον το 30% του νέου αποθέματος θα παραμένει στην κυριότητα του Δημοσίου και θα διατίθεται για κοινωνική μίσθωση.
Όσον αφορά τους βασικούς άξονες παρέμβασης:
Στο πεδίο της αύξησης προσφοράς, αξιοποιούνται βασικά εργαλεία και μέτρα όπως η κοινωνική αντιπαροχή, η παραχώρηση δημόσιας γης και η αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων. Το αναμενόμενο αποτύπωμα στην αγορά περιλαμβάνει τη δημιουργία μόνιμου αποθέματος φθηνής στέγης και τη συγκράτηση των αυξήσεων στα μισθώματα.
Παράλληλα, στον τομέα χρηματοδότησης Developers, επιστρατεύονται μέτρα όπως χαμηλότοκα δάνεια, επιδοτήσεις επιτοκίων και κρατικές εγγυήσεις. Στόχος είναι η μείωση του κόστους ανάπτυξης έργων έναντι δεσμεύσεων για διάθεση ακινήτων με χαμηλότερα ενοίκια.
Τέλος, όσον αφορά τις ειδικές κατηγορίες, περιλαμβάνονται παρεμβάσεις όπως η παραχώρηση εκτάσεων σε νησιά και η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας συγκατοίκησης φοιτητών. Το αναμενόμενο αποτύπωμα εστιάζει στην κάλυψη αναγκών για 3.000+ δημοσίους υπαλλήλους σε 31 νησιωτικούς δήμους, καθώς και στην αποσυμφόρηση των μικρών διαμερισμάτων.
Τα χρηματοδοτικά κίνητρα και οι προβληματισμοί για τον ανταγωνισμό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία προς τις εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων (developers), τα οποία περιλαμβάνουν χαμηλότοκα δάνεια, επιδοτήσεις επιτοκίων και κρατικές εγγυήσεις, με αντάλλαγμα τη διάθεση τμήματος των ακινήτων με μειωμένο ενοίκιο.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στον κλάδο:
- Διαφοροποίηση κόστους κεφαλαίου: Μια εταιρεία που εξασφαλίζει επιδοτούμενη χρηματοδότηση (π.χ. με πραγματικό κόστος 2% έναντι εμπορικού 5%) αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα στο συνολικό κόστος ανάπτυξης.
- Πρόσβαση σε δημόσια γη: Η δωρεάν ή ευνοϊκή παραχώρηση εκτάσεων –ειδικά σε 31 νησιωτικούς δήμους όπου καταγράφηκαν ανάγκες στέγασης για 3.086 εργαζόμενους σε κρίσιμες υπηρεσίες– μεταβάλλει τη δομή κόστους των έργων.
- Κίνδυνος συγκέντρωσης: Λόγω των απαιτήσεων για ισχυρούς ισολογισμούς και τεχνική εμπειρία στα σύνθετα αυτά σχήματα, ελλοχεύει ο κίνδυνος αποκλεισμού των μικρότερων developers και συγκέντρωσης των αναθέσεων σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.
Ψηφιακές λύσεις για τη φοιτητική στέγη
Στο πεδίο της φοιτητικής κατοικίας, το πρόγραμμα προβλέπει τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας συγκατοίκησης, η οποία θα συνοδεύεται από κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες ακινήτων.
Στόχος της παρέμβασης είναι η βελτιστοποίηση της χρήσης του υφιστάμενου αποθέματος, ενθαρρύνοντας τη μίσθωση μεγαλύτερων διαμερισμάτων από περισσότερους του ενός φοιτητές, εξέλιξη που εκτιμάται ότι θα αποσυμφορήσει τη ζήτηση για γκαρσονιέρες και μικρά διαμερίσματα.
Η εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής 2026-2035 αναδεικνύει μια λεπτή ισορροπία. Ενώ η αύξηση της προσφοράς επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια της στεγαστικής κρίσης, η εκτεταμένη κρατική παρουσία μέσω επιδοτήσεων, εγγυήσεων και δημόσιας γης καθιστά επιβεβλημένη τη διασφάλιση διαφανών κριτηρίων και ισότιμων όρων ανταγωνισμού για το σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου.
