Στις 3 Οκτωβρίου 1993 έφυγε από τη ζωή η Κατερίνα Γώγου, σε ηλικία 53 ετών. Μια γυναίκα που πέρασε από τον ελληνικό κινηματογράφο, αλλά τελικά έγινε περισσότερο γνωστή μέσα από την ποίησή της και τη συμμετοχή της στα πολιτικά και κοινωνικά κινήματα της εποχής. Η ζωή της δεν ήταν εύκολη ούτε μπορεί να χωρέσει σε έναν απλό χαρακτηρισμό. Ήταν μια προσωπικότητα με έντονες αντιφάσεις, πολιτική δράση, καλλιτεχνική δημιουργία, σχέσεις, εξαρτήσεις και μια βαθιά προσωπική δυσκολία που τη συνόδευσε μέχρι το τέλος.
Από τον κινηματογράφο στην ποίηση
Η Κατερίνα Γώγου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1940 και ξεκίνησε από πολύ μικρή να ασχολείται με το θέατρο. Αργότερα έγινε γνωστή μέσα από τις συμμετοχές της σε ελληνικές ταινίες, κυρίως σε δεύτερους ρόλους, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ελληνικός κινηματογράφος γνώριζε μεγάλη άνθηση.
Η εικόνα της ηθοποιού, όμως, δεν ήταν αυτή που τελικά καθόρισε την πορεία της. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 άρχισε να ξεχωρίζει για την ποίησή της, με πρώτο σημαντικό σταθμό τη συλλογή «Τρία κλικ αριστερά», που κυκλοφόρησε το 1978. Ακολούθησαν το «Ιδιώνυμο» και το «Ξύλινο Παλτό».
Η γραφή της ήταν άμεση, σκληρή και χωρίς ιδιαίτερη διάθεση να ακολουθήσει τους κανόνες της εποχής. Μιλούσε για την καταπίεση, την κοινωνική αδικία, την ανεργία, τη μοναξιά, την πολιτική και τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο περιθώριο. Αυτός ο τρόπος γραφής την έφερε κοντά στον κόσμο των Εξαρχείων και στην αντισυμβατική σκηνή της Αθήνας.
Μετά τον θάνατό της, ποιήματα της Γώγου πέρασαν και στη μουσική. Ανάμεσά τους το «Εμένα οι φίλοι μου είναι», ένα από τα πιο γνωστά κείμενά της, που μελοποιήθηκε και έφερε τους στίχους της σε ακόμη μεγαλύτερο κοινό.
Μια ζωή έντονα πολιτικοποιημένη
Η Γώγου δεν περιορίστηκε στη συγγραφή. Είχε ενεργή παρουσία σε κινητοποιήσεις, πορείες, καταλήψεις και δράσεις του αντιεξουσιαστικού χώρου. Συμμετείχε σε πρωτοβουλίες κατά της κρατικής καταστολής και βρέθηκε στο πλευρό ανθρώπων που αντιμετώπιζαν δικαστικές περιπέτειες.
Η πολιτική της δράση είχε συνέπειες και στην προσωπική της ζωή. Συνελήφθη και ανακρίθηκε αρκετές φορές, ενώ το 1991 βρέθηκε ακόμη και αντιμέτωπη με κατηγορία για συμμετοχή σε υπόθεση δολοφονίας, χωρίς τελικά να προκύψει κάτι που να οδηγήσει στην καταδίκη της.
Τα Εξάρχεια έγιναν σημαντικό κομμάτι της ζωής της, αλλά και της εικόνας που δημιουργήθηκε γύρω από το πρόσωπό της. Με τα χρόνια, η Γώγου συνδέθηκε τόσο έντονα με τη συγκεκριμένη περιοχή και την εποχή της, ώστε μετά τον θάνατό της να δημιουργηθεί ένας ολόκληρος μύθος γύρω από το όνομά της.
Οι δυσκολίες και οι εξαρτήσεις
Πίσω όμως από τη δημόσια εικόνα της υπήρχε ένας άνθρωπος που αντιμετώπιζε σοβαρές προσωπικές δυσκολίες. Το αλκοόλ αποτέλεσε σημαντικό κομμάτι της ζωής της, ενώ τα τελευταία χρόνια αντιμετώπισε και προβλήματα με ουσίες. Παράλληλα, η σχέση της με την κόρη της, Μυρτώ, και η προσπάθειά της να τη βοηθήσει να ξεφύγει από την ηρωίνη την επηρέασαν βαθιά.
Άνθρωποι που τη γνώρισαν προσωπικά έχουν μιλήσει για μια γυναίκα δύσκολη, απρόβλεπτη και έντονη, αλλά ταυτόχρονα ευαίσθητη, γενναιόδωρη και με χιούμορ.
Η ζωή της Γώγου τελείωσε στις 3 Οκτωβρίου 1993. Βρέθηκε νεκρή την επόμενη ημέρα στο σπίτι της στον Κεραμεικό, μετά τη λήψη ενός συνδυασμού ψυχοφαρμάκων και αλκοόλ. Ήταν 53 ετών.
Ο θάνατός της ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον μύθο που είχε ήδη δημιουργηθεί γύρω από την ίδια, ιδιαίτερα επειδή είχε προηγηθεί ο θάνατος του Νικόλα Άσιμου και του Παύλου Σιδηρόπουλου, δύο ακόμη προσώπων που συνδέθηκαν έντονα με τα Εξάρχεια και την αντισυμβατική καλλιτεχνική σκηνή.
Η ποίηση που δεν σιώπησε
Μετά τον θάνατό της, η ποίηση της Γώγου άρχισε να αποκτά ακόμη μεγαλύτερη απήχηση. Ποιήματά της μελοποιήθηκαν, έγιναν τραγούδια και έφτασαν σε ένα κοινό που δεν είχε γνωρίσει το έργο της όσο εκείνη ζούσε.
Η Κατερίνα Γώγου ήταν ένας άνθρωπος με ταλέντο, έντονες πολιτικές πεποιθήσεις, αντιφάσεις και προσωπικές δυσκολίες. Η γραφή της αποτύπωσε με τον δικό της τρόπο την εποχή της και μίλησε για θέματα όπως η μοναξιά, η αδικία και η κοινωνική πραγματικότητα.
Τριάντα τρία χρόνια μετά τον θάνατό της, αυτό που παραμένει είναι κυρίως τα ποιήματα και τα κείμενά της. Είναι αυτά που κρατούν ζωντανό το όνομά της και συνεχίζουν να φέρνουν τη δουλειά της σε επαφή με νέους αναγνώστες.
