Νέα δεδομένα στην αγορά κατοικίας φέρνει ο σχεδιασμός για το «Σπίτι μου 3», το οποίο αναμένεται να ενεργοποιηθεί το 2027, με στόχο να δώσει σε περισσότερα νοικοκυριά τη δυνατότητα να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία.
Το νέο πρόγραμμα έρχεται με υψηλότερο όριο δανειοδότησης, διευρυμένα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, ενώ στο συνολικό σχέδιο για τη στέγαση περιλαμβάνονται ακόμη κοινωνικές κατοικίες, αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων και κίνητρα για τη δημιουργία νέων κατοικιών.
Οι παρεμβάσεις εντάσσονται στην Εθνική Στρατηγική για την Προσιτή Κατοικία 2026-2035, η οποία επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις αυξημένες πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στην αγορά ακινήτων και στα ενοίκια.
Το «Σπίτι μου 3» βρίσκεται στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού και, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, αναμένεται να ξεκινήσει από τον Ιανουάριο του 2027.
Στόχος είναι να διευκολυνθούν περίπου 17.000 έως 20.000 νοικοκυριά στην απόκτηση πρώτης κατοικίας μέσω στεγαστικών δανείων με ευνοϊκούς όρους.
Σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο, τα όρια διευρύνονται, ώστε να μπορούν να ενταχθούν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι.
Τα βασικά όρια που εξετάζονται:
- Ηλικιακό όριο: έως 55 ετών, από 50 στο «Σπίτι μου 2».
- Ανώτατη αξία ακινήτου: έως 300.000 ευρώ, από 250.000 ευρώ.
- Χρηματοδότηση: έως 90% της αξίας του ακινήτου.
- Μέγιστο ποσό δανείου: έως 230.000 ευρώ, έναντι 190.000 ευρώ στον προηγούμενο κύκλο.
Με τις αλλαγές αυτές διευρύνεται η περίμετρος των δυνητικών δικαιούχων, ενώ αυξάνεται και το ποσό που μπορεί να χρηματοδοτηθεί για την αγορά κατοικίας.
Ποιοι θα μπορούν να ενταχθούν
Αλλαγές προβλέπονται και στα εισοδηματικά κριτήρια.
Για τους δικαιούχους χωρίς παιδιά, το εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται στις 25.000 ευρώ, ενώ για τους έγγαμους φτάνει στις 35.000 ευρώ, με επιπλέον προσαύξηση 7.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το όριο ανέρχεται στις 39.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται επιπλέον προσαύξηση 7.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.
Η διεύρυνση των κριτηρίων έχει ως στόχο να δώσει πρόσβαση στο πρόγραμμα σε περισσότερα νοικοκυριά που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός των ορίων.
Το νέο πρόγραμμα αποτελεί μόνο ένα κομμάτι ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την κατοικία.
Η Εθνική Στρατηγική για την Προσιτή Κατοικία 2026-2035 περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων που αφορούν τόσο την απόκτηση κατοικίας όσο και την αύξηση των διαθέσιμων ακινήτων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια να αξιοποιηθούν σπίτια και κτίρια που παραμένουν κλειστά ή υποαξιοποιούνται, αλλά και να δημιουργηθούν νέες κατοικίες κοινωνικού και προσιτού χαρακτήρα.
Νέος φορέας για τη στεγαστική πολιτική
Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζεται και η δημιουργία ενός Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος θα αναλάβει τον συντονισμό και την παρακολούθηση των στεγαστικών παρεμβάσεων.
Ο νέος μηχανισμός θα έχει μεταξύ άλλων την ευθύνη για την παρακολούθηση της αγοράς κατοικίας, την αξιολόγηση των στεγαστικών προγραμμάτων και τον σχεδιασμό νέων πολιτικών.
Παράλληλα, προβλέπεται διασύνδεση με το Κτηματολόγιο, ώστε να υπάρχει καλύτερη εικόνα για την κατάσταση των ακινήτων και τις ανάγκες της αγοράς.
Κοινωνικές κατοικίες με κρατική στήριξη
Ένας ακόμη βασικός άξονας του σχεδίου αφορά την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών με τη συμμετοχή και του ιδιωτικού τομέα.
Στο τραπέζι βρίσκονται κρατικές εγγυήσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία που θα μπορούσαν να περιορίσουν τον κίνδυνο για όσους συμμετέχουν σε προγράμματα κοινωνικής στέγασης.
Παράλληλα εξετάζονται χαμηλότοκα δάνεια, επιδοτήσεις και άλλες μορφές χρηματοδότησης, με στόχο να δημιουργηθούν περισσότερες κατοικίες που θα διατίθενται με προσιτούς όρους.
Πολεοδομικά κίνητρα για να «ξεκλειδώσουν» νέα σπίτια
Σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό αναμένεται να έχουν και τα πολεοδομικά κίνητρα.
Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι η παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στη δόμηση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, με την προϋπόθεση ότι μέρος των νέων κατοικιών θα κατευθύνεται στην προσιτή στέγαση.
Παράλληλα, στόχος είναι να αξιοποιηθούν μεγαλύτερα ανενεργά ή υποαξιοποιημένα ακίνητα, ώστε να αυξηθεί το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα.
Στο επίκεντρο και οι εργαζόμενοι στα νησιά
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις περιοχές όπου η έλλειψη κατοικιών έχει γίνει έντονο πρόβλημα για τους εργαζομένους.
Ειδικά στα νησιά, όπου οι τιμές των ακινήτων και των ενοικίων είναι συχνά ιδιαίτερα υψηλές, εξετάζεται η παραχώρηση δημόσιας γης για την κατασκευή κατοικιών εργαζομένων.
Οι κατοικίες θα μπορούσαν να απευθύνονται σε επαγγελματίες που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών, όπως γιατροί, νοσηλευτές, εκπαιδευτικοί, αστυνομικοί, πυροσβέστες, λιμενικοί και εργαζόμενοι σε δημόσιες υπηρεσίες.
Τα διαθέσιμα στοιχεία για την περίοδο 2024-2025 δείχνουν το μέγεθος της ανάγκης: είχαν καταγραφεί 3.086 ανάγκες στέγασης εργαζομένων, από τις οποίες είχαν καλυφθεί μόλις 233, ποσοστό περίπου 8%.
Κίνητρα και στις εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη κίνητρα για εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων που θα δημιουργήσουν κατοικίες κοινωνικού ή προσιτού χαρακτήρα σε περιοχές με αυξημένες στεγαστικές ανάγκες.
Τα εργαλεία που εξετάζονται περιλαμβάνουν εγγυήσεις, χαμηλότοκα δάνεια, επιδοτήσεις και άλλα χρηματοδοτικά σχήματα, με στόχο να γίνει οικονομικά πιο ελκυστική η κατασκευή τέτοιων κατοικιών.
Παράλληλα, μέρος της χρηματοδότησης θα μπορούσε να προέλθει από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.
Έρχεται και εθνικός δείκτης τιμών ακινήτων
Στο συνολικό σχέδιο προβλέπεται επίσης η δημιουργία ενός εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων, ο οποίος θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις εξελίξεις στην αγορά.
Ο δείκτης θα αξιοποιεί δεδομένα από διαφορετικές πηγές, όπως στοιχεία για αγοραπωλησίες, ενοίκια, τραπεζικά δεδομένα και φορολογικές πληροφορίες.
Έτσι, θα υπάρχει πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς μεταβάλλονται οι τιμές κατοικίας και τα ενοίκια, αλλά και για το πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις.
Ορίζοντας το 2035
Το «Σπίτι μου 3» αποτελεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μία από τις βασικές άμεσες παρεμβάσεις, όμως η συνολική στρατηγική εκτείνεται έως το 2035.
Το σχέδιο συνδυάζει τη στήριξη όσων θέλουν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία με πολιτικές για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, την αξιοποίηση κλειστών ακινήτων και τη δημιουργία κοινωνικής και προσιτής στέγασης.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου είναι, επομένως, διπλό: να μπορούν περισσότερα νοικοκυριά να αποκτήσουν ένα σπίτι, αλλά και να αυξηθούν τα σπίτια που είναι πραγματικά διαθέσιμα στην αγορά.
