Νέα δυνατότητα για ασφαλισμένους που βρίσκονται λίγα χρόνια πριν από το όριο της 15ετίας στην επικουρική ασφάλιση εξετάζεται να θεσπιστεί, ανοίγοντας τον δρόμο για τη λήψη μιας σύνταξης που σήμερα χάνεται όταν δεν συμπληρώνονται οι απαιτούμενες 4.500 ημέρες ασφάλισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το πρόσθετο ετήσιο εισόδημα μπορεί να ξεπερνά τα 960 ευρώ, ωστόσο το τελικό οικονομικό όφελος θα εξαρτηθεί από το κόστος εξαγοράς και το ύψος της επικουρικής.
Στο επίκεντρο όσοι έχουν 10 έως 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης
Η παρέμβαση αφορά κυρίως ασφαλισμένους με διακεκομμένη επαγγελματική πορεία, οι οποίοι κατέβαλαν επί σειρά ετών εισφορές επικουρικής ασφάλισης, χωρίς όμως να καταφέρουν να φτάσουν το κατώφλι που απαιτείται για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Σήμερα, για τη χορήγηση επικουρικής σύνταξης γήρατος από τον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ απαιτούνται 15 έτη ή 4.500 ημέρες επικουρικής ασφάλισης, παράλληλα με τη θεμελίωση αντίστοιχου δικαιώματος στην κύρια σύνταξη. Η προϋπόθεση αυτή εφαρμόζεται από τις 20 Δεκεμβρίου 2023, μετά τον ν. 5078/2023.
Το πρόβλημα δημιουργείται κυρίως για ασφαλισμένους που έχουν συγκεντρώσει, για παράδειγμα, 10, 11 ή 12 χρόνια επικούρησης. Ακόμη και αν έχουν πληρώσει σημαντικές εισφορές σε αυτό το διάστημα, δεν μπορούν με το υφιστάμενο γενικό πλαίσιο να αγοράσουν απλώς τον χρόνο που λείπει ώστε να φτάσουν στη 15ετία.
Τι αλλάζει με το σχέδιο για τα πλασματικά έτη
Η κατεύθυνση που έχει τεθεί υπό επεξεργασία προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης του χρόνου που υπολείπεται μέχρι τα 15 χρόνια, με δημοσιευμένα σενάρια να κάνουν λόγο για έως 3-5 πλασματικά έτη. Το συγκεκριμένο μέτρο είχε ήδη παρουσιαστεί από το 2025 ως υπό εξέταση παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας.
Εφόσον η διάταξη περάσει τελικά στη μορφή που εξετάζεται, ασφαλισμένος με:
12 χρόνια επικουρικής θα μπορούσε να αναγνωρίσει έως 3 χρόνια,
11 χρόνια θα χρειαζόταν 4,
10 χρόνια θα μπορούσε να καλύψει κενό έως 5 ετών.
Το ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν θα είναι απλώς η αύξηση του ασφαλιστικού χρόνου. Θα είναι η θεμελίωση δικαιώματος σε επικουρική σύνταξη εκεί όπου σήμερα δεν υπάρχει καθόλου δικαίωμα πληρωμής.
Τι ισχύει σήμερα
| Ασφαλιστικός χρόνος | Δικαίωμα επικουρικής |
|---|---|
| 15 έτη / 4.500 ημέρες | Ναι, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις |
| 12 έτη | Όχι χωρίς συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου |
| 11 έτη | Όχι |
| 10 έτη | Όχι |
| Μελλοντική εξαγορά 3-5 ετών | Υπό εξέταση – δεν αποτελεί ακόμη γενικό ισχύον δικαίωμα |
Ποιοι αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο
Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για ασφαλισμένους των οποίων η επαγγελματική διαδρομή δεν ήταν συνεχώς συνδεδεμένη με επικουρικό φορέα.
Σε προηγούμενη επεξεργασία του μέτρου είχαν ενταχθεί μεταξύ άλλων πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες που αργότερα έγιναν μισθωτοί, γιατροί που εντάχθηκαν σε καθεστώς επικουρικής ασφάλισης μετά τον διορισμό τους, εκπαιδευτικοί με διαφορετικές μορφές απασχόλησης, συμβασιούχοι αλλά και εργαζόμενοι με ασφαλιστικά διαστήματα στο εξωτερικό.
Χρειάζεται, πάντως, προσοχή στους αριθμούς των δυνητικών δικαιούχων. Παλαιότερες δημοσιεύσεις είχαν κάνει λόγο ακόμη και για έως 25.000 αυτοαπασχολουμένους και ελεύθερους επαγγελματίες, όχι 250.000. Συνεπώς, μέχρι να υπάρξει επίσημη νομοθετική διάταξη ή ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας, ένας αριθμός όπως οι «250.000 δικαιούχοι» δεν θα πρέπει να παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένο δεδομένο.
Άλλο τα πλασματικά έτη της κύριας και άλλο της επικουρικής
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες λεπτομέρειες της υπόθεσης.
Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει ήδη πλαίσιο αναγνώρισης πλασματικών χρόνων για την κύρια ασφάλιση. Μεταξύ των συνηθέστερων περιπτώσεων αναφέρονται η στρατιωτική υπηρεσία, οι σπουδές, τα τέκνα, η γονική ή εκπαιδευτική άδεια και ο κενός χρόνος ασφάλισης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας χρόνος που αναγνωρίζεται για την κύρια σύνταξη προσμετράται αυτομάτως και στην επικουρική.
Η σχεδιαζόμενη αλλαγή επιδιώκει ακριβώς να καλύψει αυτό το κενό, δημιουργώντας ειδικό μηχανισμό ώστε η έλλειψη λίγων ετών επικούρησης να μην οδηγεί στην οριστική απώλεια της παροχής.
Πόσο μπορεί να κοστίσει η εξαγορά
Το κρίσιμο σημείο για τους ασφαλισμένους θα είναι το τίμημα.
Ένα από τα σενάρια που έχει δημοσιοποιηθεί συνδέει την εξαγορά με συνολική εισφορά 6% επί των αποδοχών για κάθε μήνα αναγνώρισης. Στο παράδειγμα μισθωτού με αποδοχές 1.500 ευρώ, το ποσό αντιστοιχεί σε:
1.500 ευρώ × 6% = 90 ευρώ τον μήνα.
Εάν χρειάζονται τρία χρόνια:
90 × 36 μήνες = 3.240 ευρώ.
Το ίδιο μοντέλο είχε παρουσιαστεί στο πλαίσιο της επεξεργασίας της ρύθμισης το 2025.
Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτικό σενάριο και όχι για οριστικά θεσπισμένο τιμολόγιο εξαγοράς.
Η τελική διάταξη θα πρέπει να ξεκαθαρίζει:
- τη βάση πάνω στην οποία θα υπολογίζεται η εισφορά,
- πόσα χρόνια θα μπορούν να αναγνωριστούν,
- αν θα υπάρχει ελάχιστος απαιτούμενος πραγματικός χρόνος,
- αν το ποσό θα πληρώνεται εφάπαξ ή σε δόσεις,
- ποιες κατηγορίες ασφαλισμένων θα ενταχθούν.
Από πού προκύπτει το όφελος των 960 ευρώ τον χρόνο
Η αναφορά σε επιπλέον 960 ευρώ ετησίως αντιστοιχεί σε επικουρική σύνταξη περίπου:
960 / 12 = 80 ευρώ τον μήνα.
Το ποσό μπορεί να είναι υψηλότερο αναλόγως αποδοχών, εισφορών, ηλικίας και ασφαλιστικού χρόνου.
Ενδεικτικά, σε υπολογισμούς που είχαν δημοσιοποιηθεί κατά την αρχική επεξεργασία της αλλαγής, ασφαλισμένος με 15 χρόνια και συντάξιμες αποδοχές περίπου 1.700 ευρώ εμφανιζόταν να δικαιούται επικουρική περίπου 114 ευρώ τον μήνα, ενώ στα 1.900 ευρώ συντάξιμων αποδοχών το αντίστοιχο ποσό υπολογιζόταν περίπου στα 125 ευρώ.
Άρα, σε αυτές τις ενδεικτικές περιπτώσεις, το ετήσιο ποσό θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου μεταξύ 1.368 και 1.500 ευρώ.
Δεν πρόκειται όμως για οριζόντια «αύξηση συντάξεων». Ουσιαστικά πρόκειται για νέα σύνταξη για ασφαλισμένους που, χωρίς την αναγνώριση του πρόσθετου χρόνου, ενδέχεται να μην έπαιρναν καθόλου επικουρική.
Πότε γίνεται απόσβεση της εξαγοράς
Το ερώτημα που ενδιαφέρει περισσότερο έναν ασφαλισμένο είναι εάν η αγορά του χρόνου τον συμφέρει οικονομικά.
Στο παράδειγμα κόστους 3.240 ευρώ, εάν η επικουρική διαμορφωθεί στα 80 ευρώ τον μήνα:
3.240 / 80 = 40,5 μήνες.
Η θεωρητική απόσβεση έρχεται δηλαδή σε περίπου 3 χρόνια και 5 μήνες, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη πιθανές κρατήσεις ή άλλες μεταβολές.
Με επικουρική 114 ευρώ:
3.240 / 114 ≈ 28,4 μήνες, δηλαδή περίπου 2 χρόνια και 4 μήνες.
Αυτό δείχνει γιατί η απόφαση για εξαγορά δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με έναν ενιαίο κανόνα. Το ύψος της μελλοντικής παροχής είναι καθοριστικό για το αν η αγορά του χρόνου είναι οικονομικά συμφέρουσα.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ασφαλισμένοι
1. Η 15ετία είναι ήδη νόμος.
Για επικουρική γήρατος στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης e-ΕΦΚΑ απαιτούνται 15 χρόνια ή 4.500 ημέρες.
2. Η γενική εξαγορά 3-5 ετών για να καλυφθεί το κενό δεν πρέπει ακόμη να θεωρείται δεδομένη.
Έχει παρουσιαστεί ως σχεδιαζόμενη νομοθετική αλλαγή.
3. Τα πλασματικά της κύριας σύνταξης δεν μεταφέρονται αυτόματα στην επικουρική.
4. Τα 3.240 ευρώ είναι παράδειγμα, όχι επίσημο κόστος για όλους.
5. Πριν από οποιαδήποτε εξαγορά χρειάζεται σύγκριση του κόστους με το αναμενόμενο ποσό επικουρικής.
Γιατί η αλλαγή έχει ευρύτερη σημασία
Το θέμα ξεπερνά μια τεχνική αλλαγή στη συνταξιοδοτική νομοθεσία.
Η αγορά εργασίας των τελευταίων δεκαετιών χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από αλλαγές επαγγέλματος, διαστήματα ανεργίας, αυτοαπασχόληση, μισθωτή εργασία και απασχόληση στο εξωτερικό. Ένας ασφαλισμένος μπορεί επομένως να έχει δεκαετίες συνολικής ασφάλισης για την κύρια σύνταξη, αλλά πολύ μικρότερο χρόνο σε καθεστώς επικουρικής ασφάλισης.
Η ενοποίηση των προϋποθέσεων μέσω του ν. 5078/2023 αντιμετώπισε μέρος των διαφορών του προηγούμενου συστήματος. Η επίσημη ενημέρωση του υπουργείου Εργασίας επιβεβαιώνει πλέον ως κοινό βασικό όριο τα 15 έτη ή τις 4.500 ημέρες για την επικουρική γήρατος του e-ΕΦΚΑ.
Το επόμενο βήμα, εφόσον νομοθετηθεί, θα είναι να δοθεί διέξοδος σε εκείνους που βρίσκονται λίγο κάτω από αυτό το όριο.
