Πίσω από την εικόνα της συνολικής ανόδου των καταθέσεων στις τράπεζες διαφαίνεται μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα για την πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών.
Παρά το γεγονός ότι τα διαθέσιμα κεφάλαια εμφανίζονται αυξημένα, ο τρόπος κατανομής τους αναδεικνύει ένα έντονο χάσμα, καθώς σχεδόν τα μισά χρήματα στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα συγκεντρώνονται σε μόλις το 1% των λογαριασμών.
Στην πράξη, ελάχιστοι είναι εκείνοι που διαθέτουν περισσότερα από 100.000 ευρώ στους λογαριασμούς τους.
Τα δεδομένα από τον απολογισμό του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ) για το 2025 αποκαλύπτουν μια ιδιαίτερα άνιση κατανομή. Ενώ μια μικρή μειοψηφία ελέγχει το μεγαλύτερο κομμάτι της ιδιωτικής ρευστότητας, εκατομμύρια λογαριασμοί πασχίζουν να καλύψουν βασικές μηνιαίες ανάγκες.
Χαμηλότερα επιτόκια στην Ευρωζώνη και «σταθμοί» πληρωμών
Η ενίσχυση των συνολικών μεγεθών δεν συνεπάγεται ανάλογη βελτίωση στις αποταμιεύσεις των πολιτών. Αντίθετα, η ρευστότητα παραμένει εγκλωβισμένη στην κορυφή, την ώρα που οι ελληνικές τράπεζες προσφέρουν τα χαμηλότερα επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.
Η βάση της πυραμίδας λειτουργεί κυρίως ως προσωρινός μηχανισμός για την καταβολή μισθών, συντάξεων και την εξόφληση υποχρεώσεων.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το 70% των λογαριασμών διαθέτει λιγότερα από 1.000 ευρώ, με το μέσο υπόλοιπο στη συγκεκριμένη κατηγορία να μην ξεπερνά τα 250 ευρώ. Τα χρήματα αυτά εξαντλούνται γρήγορα για την κάλυψη ενοικίων, λογαριασμών και τροφίμων, καταρρίπτοντας το αφήγημα μιας γενικευμένης αύξησης του πλούτου.
Σχεδόν τα μισά χρήματα σε ελάχιστα χέρια
Η ενδιάμεση ζώνη καταθετών κινείται σε περιορισμένα επίπεδα, καθώς μόλις το 13% των λογαριασμών διαθέτει από 1.000 έως 5.000 ευρώ.
Αναλυτικότερα, 38,1% της συνολικής ρευστότητας αντιπροσωπεύουν οι λογαριασμοί με υπόλοιπα από 1.000 έως 50.000 ευρώ. Τα ποσά αυτά σπάνια επαρκούν για την αντιμετώπιση μιας σοβαρής έκτακτης ανάγκης ενώ παράλληλα, ο πληθωρισμός και τα χαμηλά πραγματικά επιτόκια διαβρώνουν διαρκώς την αξία των αποταμιεύσεων.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίζεται στην κορυφή, όπου μόλις το 0,9% των λογαριασμών εμφανίζει υπόλοιπο άνω των 100.000 ευρώ. Στη συγκεκριμένη ομάδα αντιστοιχεί το 45,7% του συνολικού όγκου των καταθέσεων, με τα κεφάλαια να ξεπερνούν τα 75 δισ. ευρώ.
Σημειώνεται ότι τα συνολικά 31,7 εκατ. καταθέτες που καταγράφει το ΤΕΚΕ δεν αντιστοιχούν σε ισάριθμους μοναδικούς πολίτες. Ο αριθμός αυτός προκύπτει επειδή κάθε καταθέτης υπολογίζεται ξεχωριστά ανά τράπεζα, στους κοινούς λογαριασμούς προσμετρώνται όλοι οι συνδικαιούχοι, ενώ περιλαμβάνονται και νομικά πρόσωπα. Παρόλα αυτά, η γενική εικόνα της τεράστιας συγκέντρωσης πλούτου επιβεβαιώνεται πλήρως και από τις παλαιότερες αναλύσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.
Το όφελος για τις τράπεζες
Αυτή η υπερβάλλουσα ρευστότητα παρέχει ισχυρό πλεονέκτημα στα συ πιστωτικά ιδρύματα, επιτρέποντάς τους να διατηρούν χαμηλό το κόστος άντλησης κεφαλαίων.
Χωρίς φόβο μαζικών εκροών και με συγκρατημένα επιτόκια, τα περιθώρια κέρδους των τραπεζών θωρακίζονται, χωρίς ωστόσο η εικόνα αυτή να μεταφράζεται σε αυτόματη οικονομική ασφάλεια για τα νοικοκυριά.
