Ειδικό καθεστώς για έξοδο στη σύνταξη προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία για ασφαλισμένους που έχουν στην οικογένειά τους άτομα με αναπηρία (ΑμΕΑ), όπως ανάπηρο τέκνο, σύζυγο ή αδελφό.
Όπως προκύπτει από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, όσοι ασφαλισμένοι διέθεταν τις ελάχιστες προϋποθέσεις –δηλαδή 7.500 ημέρες ασφάλισης και την ύπαρξη ανάπηρου μέλους– έως το 2015, μπορούσαν να βγουν σε συντάξεις σε μικρότερες ηλικίες. Ωστόσο, η σταδιακή προσθήκη επιπλέον χρόνου πέραν του 55ου έτους που είχε οριστεί ως βάση, οδηγεί τους φετινούς δικαιούχους στην έξοδο ακριβώς στο 62ο έτος.
Το κρίσιμο σημείο για τον προσδιορισμό του ορίου ηλικίας είναι το έτος κατά το οποίο συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:
- Η συμπλήρωση της 25ετίας.
- Η πιστοποίηση της αναπηρίας του προστατευόμενου προσώπου.
- Η προβλεπόμενη ηλικία συνταξιοδότησης.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένος με 25 έτη υπηρεσίας και σύζυγο με αναπηρία 80%, η οποία πιστοποιήθηκε από τα ΚΕΠΑ το 2020, θεμελιώνει δικαίωμα εξόδου σε σύνταξη στο 60ό έτος, ανάλογα με το πότε ολοκλήρωσε το σύνολο των προϋποθέσεων.
Αντίστοιχα, γονέας τέκνου με αναπηρία άνω του 67% (πιστοποίηση 2015) που συμπλήρωσε τα 7.500 ένσημα το 2025, οδηγείται στη συνταξιοδότηση στο 62ο έτος.
Τα ποσοστά αναπηρίας και οι προϋποθέσεις ανά κατηγορία
Οι απαιτούμενες προϋποθέσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τη συγγενική σχέση. Για συζύγους απαιτείται ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 80%, καθώς και 10ετής έγγαμος βίος. Αντίθετα, για τέκνα και αδελφούς το ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας ορίζεται στο 67%.
Σε αντίθεση με τις συντάξεις αναπηρίας του ίδιου του ασφαλισμένου –όπου εφαρμόζονται οριζόντιες περικοπές στην εθνική σύνταξη ανάλογα με το ποσοστό (25% ή 50%)–, οι εν λόγω παροχές καταβάλλονται στο ακέραιο, χωρίς καμία μείωση.
Για την έγκριση της παροχής τίθενται αυστηροί κόφτες κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα:
- Για τα τέκνα και τους αδελφούς το προστατευόμενο μέλος πρέπει να είναι άγαμο, να μην εργάζεται και να μην νοσηλεύεται σε ίδρυμα με δαπάνη δημόσιου ή ασφαλιστικού φορέα.
- Για τους γονείς ο έτερος γονέας πρέπει να εργάζεται, έχοντας συμπληρώσει τουλάχιστον 2.400 ημέρες εργασίας (ή 8 έτη πραγματικής ασφάλισης), εκ των οποίων οι 600 ημέρες (ή 2 έτη) να έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία τετραετία σε φορείς κύριας ασφάλισης. Παράλληλα, δεν πρέπει να έχει θεμελιώσει ο ίδιος δικαίωμα σύνταξης. Σε περίπτωση διαζυγίου, το δικαίωμα ασκείται αποκλειστικά από τον γονέα που διαθέτει την επιμέλεια με αμετάκλητη δικαστική απόφαση.
- Για τους αδελφούς απαιτείται ο αιτών να έχει οριστεί δικαστικός συμπαραστάτης με αμετάκλητη δικαστική απόφαση για τουλάχιστον μία πενταετία προ της αίτησης (λόγω ψυχικής, διανοητικής ή σωματικής αναπηρίας) ή να συνοικεί αποδεδειγμένα και να τον βαρύνει. Επιπλέον, οι δύο αδελφοί πρέπει να είναι ορφανοί και από τους δύο γονείς, ή οι εν ζωή γονείς να είναι αναπήροι με ποσοστό 67% και άνω, ή να έχουν συμπληρώσει το 75ο έτος της ηλικίας τους.
Αναλυτικά παραδείγματα
| Κατηγορία δικαιούχου | Προϋποθέσεις / Ένσημα | Ποσοστό αναπηρίας Προστατευόμενου Μέλους | Όριο ηλικίας συνταξιοδότησης |
|---|---|---|---|
| Σύζυγος Ασφαλισμένου | 25 έτη υπηρεσίας + 10ετής έγγαμος βίος | Τουλάχιστον 80% (πιστοποίηση ΚΕΠΑ) | 60ό έτος (ανάλογα με το έτος συμπλήρωσης των προϋποθέσεων) |
| Γονέας Τέκνου ΑμεΑ | 7.500 ημέρες ασφάλισης (25ετία) | Άνω του 67% | 62ο έτος (για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα σήμερα) |
| Αδελφός/ή ΑμεΑ | 25ετία + 5ετής δικαστική συμπαράσταση ή συνοίκηση | 67% και άνω (με ορφάνια ή αναπηρία/ηλικία γονέων) | 62ο έτος (λόγω σταδιακής αύξησης ορίων μετά το 2015) |
