Ένα νέο πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την πρόταση «EU KIDS Act», η οποία επιχειρεί να θέσει αυστηρότερους κανόνες για τις διαδικτυακές πλατφόρμες και τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούν ανήλικοι.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και η χρήση πλατφορμών βίντεο, διαδικτυακών παιχνιδιών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Με βάση την πρόταση, τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η δημιουργία προσωπικού λογαριασμού θα επιτρέπεται από την ηλικία των 15 ετών.
Για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών προβλέπεται η δημιουργία ειδικών «μίνι λογαριασμών», οι οποίοι θα λειτουργούν υπό γονική επίβλεψη και θα διαθέτουν πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται να υπάρχουν περιορισμοί στις κοινωνικές επαφές και στη διάρκεια χρήσης, η οποία θα μπορεί να φτάνει έως και μία ώρα ημερησίως.
Για τα μικρότερα παιδιά προβλέπεται επίσης η δυνατότητα πρόσβασης σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, μέσω λογαριασμών που θα διαχειρίζονται γονείς ή κηδεμόνες.
Στο στόχαστρο οι εθιστικές λειτουργίες
Το προτεινόμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στην ηλικία πρόσβασης. Βασική αρχή του είναι η «ασφάλεια από τον σχεδιασμό», δηλαδή οι ψηφιακές υπηρεσίες που απευθύνονται σε ανηλίκους να ενσωματώνουν εξαρχής μηχανισμούς προστασίας.
Οι νέοι κανόνες θα αφορούν, μεταξύ άλλων, social media, πλατφόρμες βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και chatbots.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε λειτουργίες που μπορούν να ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται να περιοριστούν ή να απαγορευτούν πρακτικές όπως η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, οι μηχανισμοί που ωθούν τον χρήστη να παραμένει συνεχώς στην πλατφόρμα και οι ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου.
Παράλληλα, οι λογαριασμοί των ανηλίκων θα είναι ιδιωτικοί από προεπιλογή, ενώ η πρόσβαση σε λειτουργίες όπως η τοποθεσία, η κάμερα και το μικρόφωνο θα είναι απενεργοποιημένη, εκτός εάν υπάρξει σχετική επιλογή ή ανάγκη.
Τι προβλέπεται για την τεχνητή νοημοσύνη
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνονται και οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, με ειδικές προβλέψεις για τα λεγόμενα AI companions και τα chatbots.
Η πρόταση προβλέπει ότι τέτοιες λειτουργίες θα πρέπει αρχικά να είναι απενεργοποιημένες για ανήλικους. Παράλληλα, οι υπηρεσίες δεν θα επιτρέπεται να σχεδιάζονται με τρόπο που ενθαρρύνει την ανάπτυξη συναισθηματικής εξάρτησης από τον χρήστη.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους κινδύνους από το περιεχόμενο που βλέπουν τα παιδιά, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες οι ψηφιακές υπηρεσίες είναι σχεδιασμένες να αλληλεπιδρούν μαζί τους.
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της πρότασης αφορά την επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών.
Οι διαδικτυακές πλατφόρμες και τα καταστήματα εφαρμογών θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς που θα μπορούν να επιβεβαιώνουν την ηλικία ενός χρήστη, χωρίς όμως να απαιτείται η αποθήκευση ιδιαίτερα ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.
Στόχος είναι να μπορούν να χρησιμοποιούνται τεχνολογίες επαλήθευσης ηλικίας χωρίς να διατηρούνται στοιχεία όπως έγγραφα ταυτοποίησης ή βιομετρικά δεδομένα.
Οι πλατφόρμες αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη
Με το EU KIDS Act αλλάζει επίσης η προσέγγιση ως προς την ευθύνη των παρόχων.
Το βάρος της απόδειξης ότι μια διαδικτυακή υπηρεσία είναι κατάλληλη και ασφαλής για ανηλίκους μεταφέρεται στις ίδιες τις εταιρείες που παρέχουν τις υπηρεσίες.
Οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες θα καλούνται να παρουσιάζουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδια συμμόρφωσης, ενώ προβλέπεται και η διενέργεια ανεξάρτητων ελέγχων.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιχειρεί έτσι να δημιουργήσει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, με έμφαση τόσο στην ηλικία πρόσβασης όσο και στον τρόπο λειτουργίας των ίδιων των ψηφιακών υπηρεσιών.
