Επιστήμονες στη Νότια Κορέα ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν να αναπαράγουν ένα από τα πιο σπάνια και ιστορικά υλικά της αρχαιότητας, το αποκαλούμενο «θαλάσσιο μετάξι», ένα ύφασμα που για αιώνες συνδέθηκε με την πολυτέλεια, την ισχύ και την υψηλή κοινωνική θέση.
Στην αρχαιότητα, το συγκεκριμένο υλικό ξεχώριζε για τη χαρακτηριστική χρυσαφένια λάμψη του και χρησιμοποιούνταν κυρίως από αυτοκράτορες, ιερείς και επιφανείς προσωπικότητες. Η εξαιρετική σπανιότητά του το είχε καταστήσει σχεδόν μυθικό, ενώ η παραγωγή του σταδιακά χάθηκε με την πάροδο των αιώνων.
Από το μεσογειακό όστρακο στη σύγχρονη έρευνα
Το αυθεντικό θαλάσσιο μετάξι προερχόταν από ίνες που παράγει το μεσογειακό όστρακο Pinna nobilis, οι οποίες χρησιμοποιούνται φυσικά από το μαλάκιο για την πρόσφυσή του σε βράχους. Ωστόσο, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και η ρύπανση οδήγησαν το είδος σε δραματική μείωση, με αποτέλεσμα σήμερα η συλλογή του να απαγορεύεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το υλικό να θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο.
Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου POSTECH στράφηκε σε ένα συγγενές είδος οστράκου, το Atrina pectinata, το οποίο ήδη καλλιεργείται στις κορεατικές ακτές για διατροφικούς σκοπούς.
Η αναπαραγωγή του «χαμένου» υφάσματος
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι ίνες του συγκεκριμένου οργανισμού παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με εκείνες του μεσογειακού είδους, τόσο στη δομή όσο και στη χημική τους σύσταση. Μέσα από στοχευμένη επεξεργασία κατάφεραν να παραγάγουν ένα υλικό που προσεγγίζει εντυπωσιακά την υφή και την όψη του ιστορικού θαλάσσιου μεταξιού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η χαρακτηριστική χρυσή λάμψη του υφάσματος δεν προκύπτει από χρωστικές ή βαφές. Αντίθετα, όπως διαπιστώθηκε, οφείλεται σε μικροσκοπικές πρωτεϊνικές δομές που αλληλεπιδρούν με το φως.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως δομικός χρωματισμός, παρατηρείται και στη φύση — από τις φτερούγες πεταλούδων έως τις αντανακλάσεις σε σαπουνόφουσκες — και έχει το πλεονέκτημα ότι δεν ξεθωριάζει με τον χρόνο, καθώς δεν βασίζεται σε χημικές χρωστικές.
Προοπτικές για υλικά νέας γενιάς
Πέρα από την ιστορική και αρχαιολογική του σημασία, το εύρημα ανοίγει και πρακτικές προοπτικές. Οι ίνες του Atrina pectinata, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν δευτερεύον υποπροϊόν, μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη ανθεκτικών, βιώσιμων υφασμάτων χωρίς χρήση χημικών βαφών ή βαρέων μετάλλων.
Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων υλικών για τη βιώσιμη βιομηχανία ένδυσης και να επηρεάσει ευρύτερα τον σχεδιασμό προηγμένων βιοϋλικών στο μέλλον.
