Τι εξέτασε η μελέτη NHS-Galleri
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Αγγλία και περιέλαβε 142.250 άτομα ηλικίας από 50 έως 77 ετών, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες κλινικές μελέτες για την αξιολόγηση εξετάσεων αίματος που αναζητούν πολλαπλές μορφές καρκίνου.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Στην πρώτη πραγματοποιήθηκε η εξέταση Galleri, παράλληλα με τους καθιερωμένους ελέγχους για τον καρκίνο, ενώ η δεύτερη ακολούθησε τη συνήθη διαδικασία προσυμπτωματικού ελέγχου. Συνολικά έγιναν τρεις ετήσιες αιμοληψίες.
Κύριος σκοπός των ερευνητών ήταν να διαπιστώσουν εάν η προσθήκη της συγκεκριμένης εξέτασης μπορούσε να περιορίσει τις διαγνώσεις καρκίνου σε προχωρημένα στάδια, δηλαδή στο στάδιο ΙΙΙ ή IV. Η αξιολόγηση επικεντρώθηκε σε 12 προκαθορισμένες κατηγορίες κακοηθειών, στις οποίες περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ο καρκίνος του πνεύμονα, του παγκρέατος, των ωοθηκών και του παχέος εντέρου.
Πώς λειτουργεί η εξέταση αίματος Galleri
Η συγκεκριμένη μέθοδος βασίζεται στην ανάλυση του ελεύθερου κυκλοφορούντος DNA (cell-free DNA – cfDNA), δηλαδή γενετικού υλικού που εντοπίζεται στο αίμα.
Μέσω της εξέτασης αναζητούνται συγκεκριμένα μοτίβα μεθυλίωσης, τα οποία μπορεί να σχετίζονται με την παρουσία καρκινικών κυττάρων. Εφόσον εντοπιστεί ένα πιθανό καρκινικό σήμα, η τεχνολογία επιχειρεί να προσδιορίσει και το όργανο από το οποίο ενδέχεται να προέρχεται.
Με αυτόν τον τρόπο, το αποτέλεσμα μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να κατευθύνουν τον ασθενή σε πιο στοχευμένες εξετάσεις, προκειμένου να επιβεβαιωθεί ή να αποκλειστεί η ύπαρξη κακοήθειας.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα της έρευνας
Τα ευρήματα δεν κατέδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά ως προς τον βασικό στόχο της μελέτης, δηλαδή τη μείωση των συνολικών διαγνώσεων καρκίνου σταδίου ΙΙΙ ή IV.
Ειδικότερα, στην ομάδα που υποβλήθηκε στην εξέταση Galleri καταγράφηκαν 706 περιστατικά καρκίνου σε αυτά τα προχωρημένα στάδια, ενώ στην ομάδα ελέγχου εντοπίστηκαν 688.
Παρά το συγκεκριμένο αποτέλεσμα, οι ερευνητές παρατήρησαν ορισμένες διαφοροποιήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Στην ομάδα της εξέτασης καταγράφηκαν λιγότερες περιπτώσεις καρκίνου σταδίου IV, με τη σχετική συχνότητα να εμφανίζεται μειωμένη κατά 14%.
Επιπλέον, στην ίδια ομάδα εντοπίστηκαν περισσότερα περιστατικά σε πρώιμα στάδια, δηλαδή στο στάδιο Ι ή ΙΙ. Παράλληλα, οι διαγνώσεις καρκίνου που πραγματοποιήθηκαν έπειτα από επείγουσα προσέλευση σε νοσοκομείο ήταν μειωμένες κατά 21,3%.
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο εύρημα αφορά την ακρίβεια της εξέτασης. Από τους συμμετέχοντες που έλαβαν θετικό αποτέλεσμα, περίπου το 52% διαγνώστηκε τελικά με καρκίνο. Στις περιπτώσεις αυτές, η μέθοδος προσδιόρισε σωστά το πιθανότερο όργανο προέλευσης της νόσου στο 87% των περιπτώσεων.
Μπορεί μια αιματολογική εξέταση να οδηγήσει σε έγκαιρη διάγνωση;
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ανίχνευση χαρακτηριστικών του κυκλοφορούντος DNA ενδέχεται να συμβάλει στον εντοπισμό ορισμένων καρκίνων σε πιο πρώιμο στάδιο. Ειδικότερα, η συγκεκριμένη προσέγγιση θα μπορούσε να περιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η νόσος ανακαλύπτεται αφού έχει ήδη εξαπλωθεί σε άλλα όργανα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση. Η μείωση των περιστατικών καρκίνου σταδίου IV αποτελεί δευτερεύον αποτέλεσμα της μελέτης και δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει ότι η εξέταση προσφέρει οριστικό όφελος στους ασθενείς.
Ένας ακόμη περιορισμός είναι η σχετικά μικρή διάρκεια παρακολούθησης για μια έρευνα που αφορά τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Η συνέχιση της παρακολούθησης των συμμετεχόντων θεωρείται απαραίτητη, ώστε να διαπιστωθεί εάν η πιθανή μετατόπιση των διαγνώσεων προς τα πρώιμα στάδια οδηγεί τελικά σε λιγότερους θανάτους από καρκίνο.
Πότε μπορεί να αξιοποιηθεί ευρύτερα η νέα τεχνολογία
Η αποτελεσματικότητα μιας εξέτασης για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου δεν κρίνεται αποκλειστικά από το πόσα περιστατικά μπορεί να εντοπίσει. Το σημαντικότερο είναι εάν συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των διαγνώσεων σε προχωρημένο στάδιο και, κυρίως, εάν περιορίζει τη θνησιμότητα από τη νόσο.
Η μελέτη NHS-Galleri αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην έρευνα για τις εξετάσεις αίματος που μπορούν να ανιχνεύουν πολλαπλές μορφές καρκίνου. Παράλληλα, αναδεικνύει τις δυνατότητες της μοριακής ανάλυσης, χωρίς όμως να επιβεβαιώνει ακόμη ότι η συγκεκριμένη μέθοδος είναι έτοιμη να ενταχθεί ευρέως στα προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου.
Απαιτούνται, επομένως, περισσότερα επιστημονικά δεδομένα και μακροχρόνια παρακολούθηση, προκειμένου να αξιολογηθεί με ασφάλεια η πραγματική κλινική της αξία.
