Ένας ψηφιακός φάκελος που θα μπορεί να συνοδεύει τον μαθητή σε ολόκληρη τη σχολική του διαδρομή, χωρίς όμως –τουλάχιστον σύμφωνα με τον σημερινό σχεδιασμό– να μετατρέπεται σε ένα ανεξέλεγκτο «ολικό προφίλ» του παιδιού, βρίσκεται στο τραπέζι των αλλαγών για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.
Το προτεινόμενο Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Αρχείο Μαθητή δεν σχεδιάζεται ως μία ενιαία βάση όπου θα στοιβάζονται βαθμοί, απουσίες, συμπεριφορές, ιατρικά ή υποστηρικτικά δεδομένα και εξωσχολικές δραστηριότητες, αλλά ως ένα πολυεπίπεδο σύστημα, στο οποίο κάθε κατηγορία πληροφορίας θα έχει διαφορετικό σκοπό, διαφορετικούς χρήστες και διαφορετικούς κανόνες πρόσβασης.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το σημαντικότερο σημείο: άλλο θα είναι το επίσημο ακαδημαϊκό αρχείο, άλλο το portfolio και άλλο τα προστατευμένα δεδομένα υποστήριξης του μαθητή.
Το MySchool θα αποτελεί τον βασικό πυρήνα
Στο κέντρο του νέου συστήματος προτείνεται να παραμείνει το MySchool, ως το επίσημο διοικητικό και ακαδημαϊκό αρχείο.
Εκεί θα καταγράφονται τα στοιχεία ταυτοποίησης του μαθητή, η σχολική μονάδα στην οποία φοιτά, η τάξη, τα μαθήματα, οι βαθμολογίες, οι απουσίες, η προαγωγή, τα αποτελέσματα και συνολικά το σχολικό του ιστορικό.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη θεσμική «ραχοκοκαλιά» του φακέλου, δηλαδή τα δεδομένα που μπορούν να πιστοποιηθούν επίσημα και να χρησιμοποιηθούν για την εκπαιδευτική πορεία του μαθητή.
Ένα δεύτερο επίπεδο θα δείχνει την εκπαιδευτική διαδρομή
Το νέο αρχείο φιλοδοξεί όμως να κάνει κάτι περισσότερο από το να αποθηκεύει βαθμούς.
Ένα ξεχωριστό επίπεδο θα μπορούσε να αποτυπώνει τι έχει ολοκληρώσει ένας μαθητής, ποιες απαιτήσεις του απομένουν, ποιες ισοδυναμίες αναγνωρίζονται, ποιες «γέφυρες» υπάρχουν και ποιες είναι οι επόμενες εκπαιδευτικές επιλογές του.
Η λογική είναι να μπορεί ο μαθητής να βλέπει έναν ψηφιακό «χάρτη» της πορείας του, χωρίς ένα πληροφοριακό σύστημα ή ένας αλγόριθμος να αποφασίζει για το μέλλον του.
Το portfolio: από τις γλώσσες έως τον αθλητισμό
Σε τρίτο, διακριτό επίπεδο προτείνεται να βρίσκεται το portfolio.
Εκεί θα μπορούν να καταγράφονται επαληθεύσιμες πιστοποιήσεις και ευρύτερα στοιχεία της εκπαιδευτικής ανάπτυξης: γλωσσομάθεια, ψηφιακές δεξιότητες, projects, τέχνες, αθλητισμός, εθελοντισμός, κοινωνική συμμετοχή, πρακτικές δεξιότητες και δημόσιες βεβαιώσεις.
Η Ενδιάμεση Έκθεση του Εθνικού Διαλόγου θέτει όμως ένα σαφές όριο: το γενικό αυτό portfolio προτείνεται να παραμείνει μαθητοκεντρικό, συμπληρωματικό και μη βαθμολογούμενο, ώστε να υπηρετεί κυρίως τη συμβουλευτική, την αυτογνωσία και τον επαγγελματικό προσανατολισμό και να μην εξελιχθεί σε έναν δεύτερο αγώνα συλλογής «προσόντων».
Κυρίως, δεν προκρίνεται η γενική αξιοποίησή του ως κριτηρίου εισαγωγής στα πανεπιστήμια.
Τότε γιατί δημιουργείται «πορτοφόλιο» διακρίσεων για τις Πανελλαδικές;
Εδώ χρειάζεται μια ουσιαστική διάκριση.
Το υπουργείο Παιδείας επεξεργάζεται παράλληλα τη δημιουργία ειδικού ατομικού αρχείου για μαθητές που συμμετέχουν σε αθλητικές διοργανώσεις και μαθητικούς διαγωνισμούς.
Σε αυτό θα καταγράφονται από την πρώτη συμμετοχή οι αγώνες, οι διαγωνισμοί και οι ατομικές ή ομαδικές διακρίσεις, ώστε να δημιουργείται ένα επαληθεύσιμο ιστορικό της δραστηριότητας του μαθητή. Το σχέδιο συνδέεται με την αναμόρφωση του υφιστάμενου πλαισίου πριμοδότησης συγκεκριμένων διακρίσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ.
Επομένως, δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για ανατροπή της αρχής ότι το γενικό portfolio δεν θα κρίνει την πρόσβαση στα πανεπιστήμια.
Η διαφορά είναι λεπτή αλλά κρίσιμη: άλλο να βαθμολογείται συνολικά ένας μαθητής επειδή έκανε εθελοντισμό, συμμετείχε σε ένα project ή ασχολήθηκε με τις τέχνες και άλλο να καταγράφεται μια θεσμικά αναγνωρισμένη και πιστοποιημένη διάκριση, για την οποία ο νόμος προβλέπει ειδικό καθεστώς.
Αλλάζει και η μοριοδότηση των αθλητών
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι το καθεστώς μοριοδότησης των διακριθέντων αθλητών βρίσκεται υπό συνολική επανεξέταση.
Στον νέο σχεδιασμό αναμένεται να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα όχι μόνο σε μια μεμονωμένη διάκριση αλλά στη διάρκεια της ενασχόλησης με το άθλημα, στη συχνότητα και στην πραγματική συμμετοχή στους αγώνες, ενώ προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις ώστε να μη μεταβληθούν αιφνιδιαστικά οι κανόνες για τους σημερινούς υποψηφίους. Η ολοκληρωμένη πρόταση αναμένεται εντός Νοεμβρίου.
Τα ευαίσθητα δεδομένα σε άλλο «δωμάτιο»
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το τι δεν θα πρέπει να βρίσκεται στο ορατό ακαδημαϊκό αρχείο.
Πληροφορίες για μαθησιακές προσαρμογές, παρεμβάσεις, υποστήριξη ή άλλες ευαίσθητες ανάγκες προτείνεται να αποθηκεύονται σε ξεχωριστό, προστατευμένο επίπεδο, με αυστηρά δικαιώματα πρόσβασης και συγκεκριμένο χρόνο διατήρησης.
Η αρχή είναι απλή αλλά καθοριστική: το σχολείο πρέπει να γνωρίζει τι χρειάζεται να κάνει για να υποστηρίξει ένα παιδί, χωρίς μια προσωρινή δυσκολία ή ανάγκη να μετατραπεί σε μόνιμη ψηφιακή ταυτότητα που θα το ακολουθεί για χρόνια.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι τεχνολογικό
Το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Αρχείο μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο: να καταργήσει χαρτιά και αποσπασματικά αρχεία, να πιστοποιεί διαδρομές και προσόντα, να διευκολύνει τις μεταβάσεις και να προσφέρει καλύτερη συμβουλευτική.
Μπορεί όμως να γίνει και κάτι εντελώς διαφορετικό: ένας τεράστιος ψηφιακός φάκελος ενός παιδιού από τα πρώτα σχολικά του χρόνια μέχρι την ενηλικίωση.
Γι’ αυτό το πιο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσα δεδομένα μπορεί τεχνικά να αποθηκεύσει το σύστημα.
Είναι ποια δεδομένα δικαιούται να κρατά, ποιος θα τα βλέπει, για ποιον σκοπό, ποια θα μπορούν να επηρεάσουν το εκπαιδευτικό μέλλον ενός μαθητή και –ίσως το σημαντικότερο– ποια κάποια στιγμή πρέπει να διαγράφονται.
