Μετά τις αλλαγές που προωθούνται στις ταυτότητες, στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων βρίσκονται και τα διπλώματα οδήγησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην αναθεώρηση του πλαισίου που διέπει τις άδειες οδήγησης, εισάγοντας νέους κανόνες για τη διάρκεια ισχύος τους, τις ανανεώσεις και την ψηφιακή τους έκδοση.
Οι αλλαγές εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εναρμόνισης των κανόνων μεταξύ των κρατών-μελών, με βασικό επιχείρημα την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας. Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 21 Οκτωβρίου και προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να προσαρμόσουν τη νομοθεσία τους έως το 2028.
Κάθε πότε θα ανανεώνονται τα διπλώματα οδήγησης
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης. Με βάση το νέο πλαίσιο, η ανανέωση θα γίνεται ανά δεκαετία για τους περισσότερους οδηγούς, ενώ για όσους έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους το διάστημα θα περιορίζεται στα πέντε χρόνια.
Η νέα ρύθμιση συνδέεται με την προσπάθεια διασφάλισης της καταλληλότητας των οδηγών και της καλύτερης παρακολούθησης της κατάστασης της υγείας τους. Παράλληλα, προβλέπεται η σταδιακή καθιέρωση της ευρωπαϊκής ψηφιακής άδειας οδήγησης, η οποία θα μπορεί να αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη-μέλη.
Στο δημοσίευμα επισημαίνονται, ωστόσο, και προβληματισμοί για το ενδεχόμενο αύξησης του κόστους που θα επιβαρύνει τους οδηγούς. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα προαιρετικά μαθήματα επανάληψης για άτομα άνω των 65 ετών, τα οποία, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ενδέχεται να έχουν κόστος από 150 έως 200 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται ιατρικές εξετάσεις, παράβολα και λοιπά έξοδα.
Η ψηφιακή άδεια οδήγησης και οι αλλαγές έως το 2030
Σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής μεταρρύθμισης αποτελεί και η ψηφιοποίηση των αδειών οδήγησης. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι έως το 2030 η ψηφιακή μορφή θα έχει καθιερωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιτρέποντας στους οδηγούς να έχουν το δίπλωμά τους διαθέσιμο μέσω του κινητού τηλεφώνου τους.
Η νέα ψηφιακή άδεια προορίζεται να ενταχθεί στο ευρύτερο ευρωπαϊκό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας, συγκεντρώνοντας διαφορετικά προσωπικά και διοικητικά στοιχεία σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζεται ως ένα βήμα προς την απλούστευση των διαδικασιών, ωστόσο εγείρει και ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Οι ανησυχίες αφορούν κυρίως τον τρόπο αποθήκευσης και διαχείρισης των πληροφοριών, αλλά και το εύρος των δεδομένων στα οποία θα μπορεί να υπάρχει πρόσβαση.
Παράλληλα, στο δημοσίευμα διατυπώνονται προβληματισμοί για το ενδεχόμενο μελλοντικής σύνδεσης των ψηφιακών αδειών με περιβαλλοντικά δεδομένα και στοιχεία εκπομπών ρύπων. Γίνεται, μάλιστα, αναφορά στον κίνδυνο πρόσθετων οικονομικών επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες παλαιότερων οχημάτων. Πρόκειται για εκτιμήσεις και ανησυχίες που δεν παρουσιάζονται ως θεσπισμένες υποχρεώσεις της νέας οδηγίας.
Τι ισχύει σήμερα για τα διπλώματα οδήγησης στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, η διάρκεια ισχύος των αδειών οδήγησης διαφοροποιείται ανάλογα με την κατηγορία του διπλώματος και την ηλικία του κατόχου.
Ειδικότερα, για τις κατηγορίες AM, A1, A2, A, B1, B και BE, η άδεια οδήγησης έχει διοικητική ισχύ 15 ετών από την ημερομηνία επιτυχούς εξέτασης ή ανανέωσής της, χωρίς να μπορεί να υπερβαίνει τη συμπλήρωση του 65ου έτους ηλικίας του οδηγού.
Για τις επαγγελματικές κατηγορίες C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D και DE, η διάρκεια ισχύος είναι πέντε χρόνια, επίσης με ανώτατο ηλικιακό όριο τα 65 έτη.
Οι κανόνες διαφοροποιούνται περαιτέρω για τους μεγαλύτερους σε ηλικία οδηγούς:
- Από 65 έως 80 ετών: Η διοικητική ισχύς της άδειας οδήγησης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία χρόνια.
- Από 80 ετών και άνω: Η διάρκεια ισχύος δεν μπορεί να ξεπερνά τα δύο χρόνια.
Επιπλέον, για άδειες που ανανεώνονται πριν από τη συμπλήρωση των 80 ετών, η ημερομηνία λήξης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 82ο έτος της ηλικίας του κατόχου.
Τι ισχύει για τα διπλώματα που έχουν εκδοθεί σε άλλες χώρες της ΕΕ
Οι οδηγοί που διαθέτουν ισχύουσα άδεια οδήγησης από άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να τη χρησιμοποιούν στην Ελλάδα, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι και οι προϋποθέσεις για την αντίστοιχη κατηγορία άδειας.
Το Gov.gr Wallet στην καθημερινότητα των οδηγών
Στην Ελλάδα, σημαντικό βήμα προς την ψηφιοποίηση αποτέλεσε η λειτουργία του Gov.gr Wallet το 2022. Μέσω της εφαρμογής οι πολίτες μπορούν να έχουν στο κινητό τους ψηφιακά έγγραφα, όπως την ταυτότητα και την άδεια οδήγησης.
Η εφαρμογή έχει σταδιακά εμπλουτιστεί με περισσότερες δυνατότητες, επιτρέποντας την πρόσβαση και σε στοιχεία που σχετίζονται με τα οχήματα, όπως η άδεια κυκλοφορίας και πληροφορίες για την ασφάλιση και τα τέλη.
Η ευρωπαϊκή μετάβαση στην ψηφιακή άδεια οδήγησης αναμένεται να επεκτείνει αυτή τη δυνατότητα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαμορφώνοντας ένα νέο πλαίσιο για την κατοχή και την επίδειξη των απαραίτητων εγγράφων από τους οδηγούς.
