Αποτελώντας ένα από τα 22 Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στην Τουρκία, συγκεντρώνει μεγάλο αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον, ενώ οι πρόσφατες ανασκαφές προσθέτουν νέα δεδομένα στην ιστορία της.
Τα εντυπωσιακά μνημεία, τα αρχαία τείχη και τα σημαντικά ευρήματα καθιστούν την περιοχή έναν ιδιαίτερο προορισμό για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία και τον πολιτισμό.
Οι Χετταίοι συγκαταλέγονται στους αρχαιότερους και σημαντικότερους λαούς της Ανατολίας. Μέχρι τα μέσα του 14ου αιώνα π.Χ. είχαν ήδη αναδειχθεί σε ισχυρή αυτοκρατορία, αφήνοντας πίσω τους ένα σπουδαίο πολιτιστικό και πολιτικό αποτύπωμα.
Ο πολιτισμός τους διακρίθηκε για τις καινοτομίες του σε πολλούς τομείς. Οι Χετταίοι κατοικούσαν σε οργανωμένες πόλεις, με μεγαλοπρεπείς ναούς, οχυρώσεις και ανακτορικά συγκροτήματα, ενώ δημιούργησαν ένα από τα μεγαλύτερα αρχεία σφηνοειδούς γραφής της αρχαιότητας.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ιστορικά τεκμήρια που συνδέονται με αυτούς βρίσκεται η Συνθήκη του Καντές, η οποία υπογράφηκε με την Αίγυπτο το 1259 π.Χ. και θεωρείται η αρχαιότερη γνωστή γραπτή συνθήκη ειρήνης στον κόσμο. Σήμερα, αντίγραφο της συνθήκης εκτίθεται στα Αρχαιολογικά Μουσεία της Κωνσταντινούπολης.
Σημαντική ήταν και η συμβολή των Χετταίων στην πολιτική και τη νομοθεσία. Μέσω του θεσμού του Πάνκους, ενός από τους πιο εξελιγμένους συμβουλευτικούς πολιτικούς θεσμούς της Ανατολίας, συνέβαλαν στην ανάπτυξη θεσμών και κανόνων που αφορούσαν το οικογενειακό, το κληρονομικό και το αστικό δίκαιο. Παράλληλα, τα Βασιλικά Χρονικά αποτελούν από τα πρώιμα παραδείγματα συστηματικής καταγραφής ιστορικών γεγονότων.
Η τεχνογνωσία τους αποτυπώθηκε και στα μεγάλα κατασκευαστικά έργα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρώτο γνωστό φράγμα της Ανατολίας, το οποίο κατασκευάστηκε στο Αλατζάχουγιουκ (Alacahöyük) πριν από περίπου 3.200 χρόνια και εξακολουθεί να αξιοποιείται για αρδευτικούς σκοπούς.
Στην καρδιά της αυτοκρατορίας των Χετταίων
Η αρχαία Χαττούσα βρίσκεται στη σημερινή περιοχή Μπογάζκαλε (Boğazkale), στην επαρχία Τσορούμ (Çorum), περίπου 150 χιλιόμετρα ανατολικά της Άγκυρας. Η πόλη οικοδομήθηκε σε μια απόκρημνη πλαγιά, από την οποία υπάρχει θέα προς την εύφορη κοιλάδα του ποταμού Κιζιλιρμάκ (Kızılırmak). Η γεωγραφική της θέση υπήρξε καθοριστική για την ανάδειξή της σε διοικητικό και πολιτικό κέντρο της αυτοκρατορίας.
Η Χαττούσα ήταν γνωστή και ως «Πόλη των Χιλίων Θεών» και χωριζόταν σε δύο βασικές περιοχές, την Κάτω και την Άνω Πόλη.
Στην Κάτω Πόλη βρίσκεται ο Μεγάλος Ναός, ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία της αρχαίας πρωτεύουσας. Η Άνω Πόλη, από την άλλη πλευρά, ξεχωρίζει για τις οχυρώσεις και τις εντυπωσιακές πύλες της. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Πύλη των Λεόντων, η Πύλη του Βασιλιά και η Πύλη της Σφίγγας.
Ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στα αξιοθέατα κατέχει επίσης το ανακτορικό συγκρότημα Μπουγιούκκαλε (Büyükkale), το οποίο αναπτύχθηκε στην περιοχή όπου βρισκόταν ο παλαιότερος οικισμός της πόλης.
Οι νέοι τάφοι αποκαλύπτουν στοιχεία για την ιστορία της πόλης
Οι πρόσφατες αρχαιολογικές εργασίες στην περιοχή έφεραν στο φως νέα ευρήματα, αυξάνοντας στους 17 τον συνολικό αριθμό των γνωστών τάφων. Ανάμεσα στις ανακαλύψεις ξεχωρίζει ένας τάφος που εντυπωσίασε τους αρχαιολόγους λόγω της εξαιρετικής κατάστασης διατήρησής του.
Ο τάφος περιβαλλόταν από κυκλικό λίθινο τοίχωμα, διαμέτρου περίπου επτά μέτρων. Στο εσωτερικό του υπήρχε ένα δεύτερο όριο, το οποίο φαίνεται πως είχε σχεδιαστεί για την ταφή ενός μόνο ενήλικα.
Στο εσωτερικό εντοπίστηκε ένας ασύλητος σκελετός, ενώ δίπλα στον δεξιό ώμο του νεκρού βρέθηκε ένα μαχαίρι. Οι ειδικοί εξετάζουν εάν το αντικείμενο είχε τοποθετηθεί εκεί ως ταφικό κτέρισμα ή εάν αποτελούσε προσωπικό αντικείμενο του νεκρού. Η απάντηση ενδέχεται να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τις ταφικές συνήθειες και τις αντιλήψεις των ανθρώπων εκείνης της περιόδου.
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αρκετές πτυχές της μεταγενέστερης ιστορίας της Χαττούσας εξακολουθούν να μην είναι επαρκώς γνωστές. Οι τάφοι που εντοπίστηκαν στις τελευταίες ανασκαφές παρέχουν νέα στοιχεία για τη διαρκή κατοίκηση της περιοχής και τις αλλαγές που γνώρισε ο οικισμός μέσα στους αιώνες.
Μετά την ολοκλήρωση των ανασκαφικών εργασιών και την πλήρη καταγραφή των ευρημάτων, προβλέπεται να ακολουθήσουν εργασίες αποκατάστασης, ώστε οι τάφοι να καταστούν προσβάσιμοι στο κοινό.
Ένα ταξίδι στον πολιτισμό των Χετταίων με στάση στην Άγκυρα
Όσοι θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα την ιστορία και τον πολιτισμό των Χετταίων μπορούν να συνδυάσουν την επίσκεψή τους στη Χαττούσα με μια περιήγηση στην Άγκυρα. Εκεί βρίσκεται το Μουσείο Πολιτισμών της Ανατολίας, το οποίο φιλοξενεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα.
Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει μια επιστολή που στάλθηκε από βασίλισσα της Αιγύπτου σε Χετταίο βασιλιά το 1235 π.Χ., προσφέροντας μια ενδιαφέρουσα εικόνα των διπλωματικών σχέσεων της εποχής.
Η τουρκική πρωτεύουσα διαθέτει, επίσης, πληθώρα ιστορικών και πολιτιστικών αξιοθέατων. Το Κάστρο της Άγκυρας, το Ανίτκαμπιρ, όπου βρίσκεται το μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, η Εθνική Βιβλιοθήκη και τα Ρωμαϊκά Λουτρά αποτελούν μερικά από τα σημεία που αξίζει να επισκεφθεί κανείς.
Η πόλη συνδυάζει την ιστορική της κληρονομιά με τη σύγχρονη αστική ζωή, ενώ διαθέτει και ξεχωριστή γαστρονομική ταυτότητα. Μεταξύ των τοπικών γεύσεων που αξίζει να δοκιμάσουν οι επισκέπτες είναι το περίφημο κουλούρι της Άγκυρας, τα τυλιχτά ντονέρ που σερβίρονται στα παραδοσιακά εστιατόρια Aspava, καθώς και το Μπεϊπαζάρι κουρουσού (Beypazarı kurusu), ένα τραγανό, διπλοφουρνιστό παξιμάδι με βούτυρο.
Χρήσιμες πληροφορίες για την επίσκεψη στη Χαττούσα
Πώς να φτάσετε: Το πλησιέστερο αεροδρόμιο είναι εκείνο του Μερζιφόν, στην Αμάσεια. Από εκεί, η διαδρομή μέχρι το Τσορούμ διαρκεί περίπου μία ώρα με αυτοκίνητο ή λεωφορείο.
Πού να μείνετε: Στο Τσορούμ υπάρχουν αρκετές επιλογές διαμονής, από ξενοδοχεία γνωστών αλυσίδων μέχρι μικρότερους ξενώνες.
Τι να δοκιμάσετε: Η τοπική κουζίνα διαθέτει αρκετές παραδοσιακές σπεσιαλιτέ. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το Ισκιλίπ Ντολμασί (İskilip Dolması) και τα μαντί του Τσορούμ (Çorum mantısı).
Τι να αγοράσετε: Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα της περιοχής είναι τα στραγάλια, γνωστά στην Τουρκία ως leblebi. Διατίθενται σε πολλές εκδοχές, όπως με πιπέρι, με ζάχαρη ή με επικάλυψη σοκολάτας.
