Ένα καθημερινό διατροφικό πρότυπο, με βαθιές ρίζες στην ελληνική κουζίνα, φαίνεται να κρύβει σημαντικά οφέλη για τον εγκέφαλο και την καρδιά. Η μεσογειακή διατροφή, με βασικά συστατικά το ελαιόλαδο, τα ψάρια, τα όσπρια, τα φρούτα και τα λαχανικά, βρίσκεται στο επίκεντρο νέας έρευνας που εξετάζει πώς οι διατροφικές μας επιλογές ενδέχεται να επηρεάζουν τη γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο.
Ερευνητές από τη Σχολή Γεροντολογίας Leonard Davis του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) διαπίστωσαν ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι που ακολουθούσαν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα δύο μικροπρωτεϊνών των μιτοχονδρίων, της humanin και της SHMOOSE.
Οι συγκεκριμένες πρωτεΐνες μελετώνται για τον πιθανό ρόλο τους στην προστασία των κυττάρων από τη φθορά, ενώ προηγούμενα επιστημονικά ευρήματα τις έχουν συνδέσει με μηχανισμούς που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία και τη νευροεκφύλιση.
Πώς συνδέεται η διατροφή με την κυτταρική γήρανση
Τα μιτοχόνδρια αποτελούν βασικά συστατικά των κυττάρων, καθώς παράγουν την ενέργεια που χρειάζεται ο οργανισμός για να λειτουργεί. Παράλληλα, συμμετέχουν στον μεταβολισμό και στις διαδικασίες που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες και τη γήρανση.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Roberto Vicinanza, οι μικροπρωτεΐνες αυτές ενδέχεται να λειτουργούν ως ένα είδος «μοριακών αγγελιοφόρων», μέσω των οποίων οι διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν τη λειτουργία των κυττάρων.
Η έρευνα έδειξε, μάλιστα, ότι συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων συνδέονταν με διαφορετικά επίπεδα των δύο πρωτεϊνών, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για τη σχέση ανάμεσα στη διατροφή και τους βιολογικούς μηχανισμούς της γήρανσης.
Ελαιόλαδο, ψάρια και όσπρια στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη κατανάλωση ελαιολάδου, ψαριών και οσπρίων συσχετίστηκε με υψηλότερα επίπεδα της humanin. Αντίστοιχα, η κατανάλωση ελαιολάδου και ο περιορισμός των επεξεργασμένων υδατανθράκων συνδέθηκαν με υψηλότερα επίπεδα της SHMOOSE.
Στην κατηγορία των επεξεργασμένων υδατανθράκων περιλαμβάνονται τρόφιμα όπως το λευκό ψωμί, τα γλυκά και προϊόντα που περιέχουν επεξεργασμένα άλευρα και σάκχαρα.
Επιπλέον, οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν πιο συστηματικά το μεσογειακό διατροφικό πρότυπο παρουσίαζαν χαμηλότερους δείκτες οξειδωτικού στρες. Πρόκειται για μια διαδικασία που μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές βλάβες και έχει συνδεθεί με τη γήρανση και την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων.
Το ενδιαφέρον για τη νόσο Αλτσχάιμερ
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη SHMOOSE, καθώς ορισμένα προηγούμενα ευρήματα έχουν συνδέσει γενετική παραλλαγή της με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Αντίθετα, η φυσιολογική μορφή της φαίνεται να συμμετέχει σε μηχανισμούς προστασίας των νευρώνων από βλάβες που σχετίζονται με το αμυλοειδές, μια πρωτεΐνη που έχει μελετηθεί εκτενώς στο πλαίσιο της συγκεκριμένης νευροεκφυλιστικής νόσου.
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι η μεσογειακή διατροφή προλαμβάνει ή θεραπεύει το Αλτσχάιμερ. Αναδεικνύουν, ωστόσο, ένα πεδίο έρευνας που ενδέχεται να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τους μηχανισμούς που συνδέουν τη διατροφή με την υγεία του εγκεφάλου.
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι μικρή και παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις, χωρίς να αποδεικνύει πως η μεσογειακή διατροφή προκαλεί άμεσα την αύξηση των συγκεκριμένων μικροπρωτεϊνών.
Το επόμενο βήμα είναι να διερευνηθεί εάν η συστηματική υιοθέτηση αυτού του διατροφικού προτύπου μπορεί πράγματι να μεταβάλει τα επίπεδα των πρωτεϊνών και εάν αυτές οι αλλαγές μεταφράζονται σε μετρήσιμα οφέλη για τον εγκέφαλο και την καρδιά.
Μέχρι τότε, η μεσογειακή διατροφή παραμένει ένα διατροφικό πρότυπο που αξίζει να μελετάται για τη συνολική του επίδραση στην υγεία, χωρίς να θεωρείται από μόνη της εγγύηση για την αποτροπή της γήρανσης ή των νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
