Ο λόγος για την "cosmeticorexia" ή "dermorexia", όρους που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση και την περιποίηση του δέρματος, με στόχο την επίτευξη μιας εικόνας που θεωρείται "τέλεια".
Το φαινόμενο φαίνεται να αφορά πλέον και πολύ μικρές ηλικίες. Παιδιά και νεαροί έφηβοι υιοθετούν καθημερινές ροαυτίνες skincare με αρκετά διαφορετικά προϊόντα, ορισμένα από τα οποία έχουν σχεδιαστεί κυρίως για ενήλικες.
Καθοριστικό ρόλο στη διάδοση αυτής της τάσης φαίνεται να έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πλατφόρμες όπως το TikTok είναι γεμάτες με βίντεο στα οποία influencers παρουσιάζουν βήμα προς βήμα τις προσωπικές τους ρουτίνες περιποίησης. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται η εντύπωση ότι η διατήρηση υγιούς και όμορφης επιδερμίδας προϋποθέτει τη χρήση πολλών προϊόντων σε καθημερινή βάση.
Επιστημονικές αναφορές που έχουν εξετάσει το φαινόμενο επισημαίνουν ότι η σύγχρονη βιομηχανία ομορφιάς έχει συνδέσει σε μεγάλο βαθμό την αισθητική φροντίδα με πρακτικές που παραπέμπουν σε ιατρική ή δερματολογική αντιμετώπιση. Την ίδια στιγμή, η αγορά προϊόντων με δραστικά συστατικά έχει διευρυνθεί σημαντικά.
Τα κοινωνικά δίκτυα ενισχύουν ακόμη περισσότερο αυτή την τάση, καθώς το περιεχόμενο που επικεντρώνεται στην εμφάνιση, την ομορφιά και τις καθημερινές ρουτίνες περιποίησης συγκεντρώνει μεγάλη προβολή, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τους νεότερους χρήστες.
Ακόμη και οκτάχρονα παιδιά χρησιμοποιούν αντιγηραντικά
Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά της cosmeticorexia είναι η ηλικία στην οποία ξεκινά η έντονη ενασχόληση με το skincare.
Σύμφωνα με ειδικούς, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις παιδιών ακόμη και οκτώ ετών που χρησιμοποιούν προϊόντα όπως λοσιόν, ορούς, ενυδατικές κρέμες, αλλά και σκευάσματα με αντιγηραντική δράση.
Οι ρουτίνες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν αρκετά διαδοχικά βήματα και συχνά αποτελούν αντιγραφή όσων βλέπουν τα παιδιά σε δημοφιλή βίντεο στα social media.
Το πρόβλημα είναι ότι το δέρμα των παιδιών και των εφήβων δεν έχει τις ίδιες ανάγκες με την επιδερμίδα ενός ενήλικα. Η χρήση ακατάλληλων ή ιδιαίτερα δραστικών προϊόντων μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς, αλλεργικές αντιδράσεις και δερματίτιδα εξ επαφής.
Έτσι, μια πρακτική που ξεκινά ως παιχνίδι ή ως προσπάθεια μίμησης των αγαπημένων influencers μπορεί να καταλήξει να δημιουργεί πραγματικά δερματολογικά προβλήματα.
Δεν αφορά μόνο το δέρμα
Οι ανησυχίες των ειδικών δεν περιορίζονται στις πιθανές βλάβες που μπορεί να προκαλέσουν τα προϊόντα στην επιδερμίδα.
Η συνεχής ενασχόληση με την εμφάνιση μπορεί να επηρεάσει και την ψυχολογία των παιδιών. Η διαρκής παρακολούθηση του προσώπου στον καθρέφτη, η αναζήτηση ατελειών και η ανάγκη για ολοένα περισσότερα προϊόντα ενδέχεται να οδηγήσουν σε υπερβολικές ή καταναγκαστικές συμπεριφορές περιποίησης.
Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε εικόνες "τέλειων" προσώπων στα social media μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και την εμφάνισή του.
Η πίεση για καθαρό, λείο και αψεγάδιαστο δέρμα μπορεί να ενισχύσει την ανασφάλεια και το άγχος, ιδιαίτερα σε μια ηλικία κατά την οποία η αυτοεικόνα και η αυτοπεποίθηση βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση.
Το φαινόμενο απασχολεί και τις Αρχές
Η εξάπλωση του skincare στις μικρές ηλικίες έχει αρχίσει να προκαλεί προβληματισμό και σε επίπεδο ρυθμιστικών Αρχών.
Στην Ιταλία, για παράδειγμα, η Αρχή Ανταγωνισμού έχει εξετάσει κατά πόσο εταιρείες καλλυντικών και influencers μπορεί να προωθούν, άμεσα ή έμμεσα, προϊόντα σε ανήλικους καταναλωτές που δεν προορίζονται απαραίτητα για τη δική τους ηλικιακή ομάδα.
Το ζήτημα δεν αφορά επομένως μόνο το αν ένα προϊόν είναι ασφαλές. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο τρόπος με τον οποίο οι εταιρείες καλλυντικών και οι δημιουργοί περιεχομένου απευθύνονται σε ένα κοινό που γίνεται όλο και νεότερο.
Τι γνωρίζουμε για την "cosmeticorexia"
Παρά την αυξανόμενη χρήση των όρων "cosmeticorexia" και "dermorexia", η cosmeticorexia δεν αποτελεί επίσημα αναγνωρισμένη ψυχική διαταραχή στα σύγχρονα διαγνωστικά συστήματα.
Ωστόσο, το γεγονός ότι η έντονη ενασχόληση με την εμφάνιση και την περιποίηση της επιδερμίδας εμφανίζεται ολοένα συχνότερα στις μικρές ηλικίες έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στην ανάγκη για περισσότερη έρευνα.
Η βασική ανησυχία δεν αφορά την ίδια την περιποίηση του δέρματος. Μια απλή και κατάλληλη ρουτίνα μπορεί να αποτελεί απολύτως φυσιολογική συνήθεια. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η φροντίδα μετατρέπεται σε εμμονή, όταν χρησιμοποιούνται ακατάλληλα προϊόντα ή όταν η αυτοπεποίθηση ενός παιδιού αρχίζει να εξαρτάται από το πόσο "τέλεια" δείχνει η επιδερμίδα του.
Σε μια εποχή όπου τα social media διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τα πρότυπα ομορφιάς, οι ειδικοί θεωρούν σημαντικό να υπάρχει ενημέρωση τόσο των παιδιών όσο και των γονέων, ώστε η φροντίδα της επιδερμίδας να παραμένει μια απλή συνήθεια και να μην εξελίσσεται σε πηγή πίεσης και ανασφάλειας.
