Κάθε πρωί επαναλαμβάνεται το ίδιο σκηνικό στους δρόμους των μεγάλων πόλεων: χιλιάδες οδηγοί ξεκινούν σχεδόν ταυτόχρονα για τη δουλειά, ενώ ένα σημαντικό μέρος τους προηγείται μιας ακόμη διαδρομής, αυτή προς το σχολείο.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Σε συγκεκριμένες ώρες, το οδικό δίκτυο δέχεται απότομα πολύ μεγαλύτερο όγκο οχημάτων και η κίνηση επιβαρύνεται μέσα σε λίγα λεπτά.
Μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου εξετάζει μια απλή, αλλά ενδιαφέρουσα λύση: να μην χτυπά το κουδούνι σε όλα τα σχολεία την ίδια ώρα.
Η λογική είναι ότι ακόμη και μικρές διαφοροποιήσεις στο ωράριο μπορούν να απλώσουν χρονικά τις μετακινήσεις και να αποτρέψουν τη συγκέντρωση χιλιάδων οχημάτων στο ίδιο χρονικό παράθυρο.
Το πρόβλημα ξεκινά πριν από το σχολείο
Για πολλούς γονείς, η πρωινή διαδρομή έχει δύο στάδια. Πρώτα η μεταφορά των παιδιών στο σχολείο και στη συνέχεια η μετάβαση στον χώρο εργασίας.
Όταν όλα τα σχολεία ξεκινούν περίπου την ίδια ώρα, οι δύο αυτές μετακινήσεις συμπίπτουν με την ώρα αιχμής των εργαζομένων.
Έτσι, ένας γονέας που θα μπορούσε να μετακινήσει την ώρα αναχώρησής του δεν έχει ουσιαστικά αυτή τη δυνατότητα, καθώς πρέπει να προσαρμοστεί στο σχολικό ωράριο.
Η ταυτόχρονη έναρξη των μαθημάτων λειτουργεί επομένως σαν ένας επιπλέον παράγοντας που συμπιέζει ακόμη περισσότερο την κυκλοφορία σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Οι Αντώνιος Γεωργαντάς, Στέλιος Τιμόθεου και Χρίστος Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου, δημιούργησαν ένα μοντέλο προσομοίωσης μιας πόλης με 50 σχολεία, κατανεμημένα στο κέντρο και την περιφέρεια.
Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν η αλλαγή στις ώρες έναρξης μπορούσε να επηρεάσει τον συνολικό χρόνο που περνούν τα οχήματα στους δρόμους.
Το μοντέλο έδειξε ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η δυνατότητα διαφοροποίησης των σχολικών ωραρίων, τόσο περισσότερο μπορούσε να περιοριστεί η συσσώρευση της κυκλοφορίας.
Σε ένα από τα σενάρια, η συνολική μεταβολή των ωρών έναρξης για τα 50 σχολεία έφτασε τα 600 λεπτά. Αυτό αντιστοιχεί σε μέση αλλαγή περίπου 12 λεπτών ανά σχολείο.
Με αυτή την κατανομή, το μοντέλο κατέγραψε 17,2% μικρότερο συνολικό χρόνο παραμονής των οχημάτων στο οδικό δίκτυο σε σύγκριση με το σενάριο όπου όλα τα σχολεία διατηρούσαν το ίδιο ωράριο.
Το ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι ότι η λύση δεν βασίζεται σε μία ενιαία αλλαγή για όλα τα σχολεία.
Στην προσομοίωση, ορισμένες σχολικές μονάδες ξεκινούσαν νωρίτερα, άλλες αργότερα, ενώ κάποιες διατηρούσαν την υπάρχουσα ώρα έναρξης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι μετακινήσεις κατανέμονταν σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μειώνοντας την απότομη αύξηση του αριθμού των οχημάτων στους δρόμους.
Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο στον σχεδιασμό της κυκλοφορίας, ιδιαίτερα σε πόλεις όπου η πρωινή συμφόρηση προκαλείται από τη συνύπαρξη πολλών διαφορετικών ροών μετακίνησης.
Το 17,2% δεν αφορά κάθε πόλη
Οι ίδιοι οι ερευνητές, πάντως, διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματα της προσομοίωσης δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια σε οποιαδήποτε πραγματική πόλη.
Το 17,2% προέκυψε από ένα συγκεκριμένο μοντέλο, με συγκεκριμένες παραμέτρους και ένα συνθετικό οδικό δίκτυο. Δεν σημαίνει, επομένως, ότι μια πραγματική πόλη θα δει υποχρεωτικά την ίδια ακριβώς μείωση της κυκλοφοριακής επιβάρυνσης αν μετακινήσει τα σχολικά ωράρια κατά 12 λεπτά.
Η αξία της έρευνας βρίσκεται περισσότερο στην ανάδειξη μιας διαφορετικής παραμέτρου: η ώρα που ανοίγουν τα σχολεία μπορεί να αποτελεί μέρος της κυκλοφοριακής πολιτικής μιας πόλης.
Η ιδέα μπορεί να φαίνεται απλή, όμως στην πράξη θα απαιτούσε συντονισμό μεταξύ σχολείων, γονέων, εκπαιδευτικών και αρμόδιων φορέων.
Παράλληλα, θα έπρεπε να εξεταστούν ζητήματα όπως οι μετακινήσεις των μαθητών, τα ωράρια εργασίας των γονέων, οι δημόσιες συγκοινωνίες και οι ανάγκες κάθε περιοχής.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι δεν χρειάζονται απαραίτητα μεγάλες παρεμβάσεις για να αλλάξει η εικόνα μιας πόλης. Ακόμη και λίγα λεπτά διαφορά στην ώρα έναρξης μπορούν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να μεταφέρουν μέρος της κυκλοφορίας εκτός της πιο φορτωμένης ζώνης.
Και ίσως, σε μια πόλη που κάθε πρωί ασφυκτιά από την κίνηση, το πρώτο βήμα για λιγότερο μποτιλιάρισμα να μην βρίσκεται μόνο στους δρόμους, αλλά και στο ρολόι του σχολείου.
