Οι γυναίκες έχουν πλέον σαφές προβάδισμα στην ανώτατη εκπαίδευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως οι επιλογές σπουδών εξακολουθούν να παρουσιάζουν έντονες διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα.
Τα στοιχεία για το 2024 δείχνουν ότι από τα περίπου 4,5 εκατομμύρια πτυχία που απονεμήθηκαν στην ΕΕ, τα 2,6 εκατομμύρια αφορούσαν γυναίκες και τα 1,9 εκατομμύρια άνδρες. Με άλλα λόγια, σχεδόν έξι στα δέκα πτυχία κατέληξαν σε γυναίκες.
Η ίδια τάση καταγράφεται και στην Ελλάδα, όπου οι γυναίκες αντιστοιχούν περίπου στο 60% των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Η γυναικεία υπεροχή, ωστόσο, δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις επιστημονικές κατευθύνσεις. Αντίθετα, σε ορισμένους κλάδους το χάσμα παραμένει ιδιαίτερα μεγάλο.
Τέσσερις γυναίκες για κάθε άνδρα στην Εκπαίδευση
Ο μεγαλύτερος συσχετισμός υπέρ των γυναικών καταγράφεται στον χώρο της Εκπαίδευσης. Για κάθε άνδρα που ολοκλήρωσε σπουδές στον συγκεκριμένο τομέα το 2024, αντιστοιχούσαν περίπου τέσσερις γυναίκες.
Ισχυρή είναι επίσης η παρουσία των γυναικών στους κλάδους Υγείας και Πρόνοιας. Μάλιστα, οι συγκεκριμένοι τομείς συγκεντρώνουν σημαντικό μέρος των γυναικών αποφοίτων στην Ευρώπη, επιβεβαιώνοντας την έντονη γυναικεία παρουσία σε επαγγέλματα που συνδέονται με τη φροντίδα και την υγεία.
Στην άλλη πλευρά της εικόνας βρίσκονται οι τεχνολογικές σπουδές.
Η Πληροφορική παραμένει ανδροκρατούμενη
Στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών, η αναλογία αντιστρέφεται θεαματικά. Οι άνδρες απόφοιτοι ήταν 3,7 φορές περισσότεροι από τις γυναίκες το 2024.
Το χάσμα γίνεται ακόμη πιο εμφανές όσο ανεβαίνει το επίπεδο σπουδών. Στα μεταπτυχιακά προγράμματα που αφορούν την Πληροφορική, οι γυναίκες αντιπροσώπευαν μόλις το 26,2% των αποφοίτων, ενώ στα διδακτορικά το ποσοστό τους περιοριζόταν στο 22,6%.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στους κλάδους της Μηχανικής, της Μεταποίησης και των Κατασκευών, όπου η συμμετοχή των γυναικών εξακολουθεί να είναι αισθητά χαμηλότερη.
Τα στοιχεία δείχνουν έτσι ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην ανώτατη εκπαίδευση δεν σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι παραδοσιακές διαφορές στις επιλογές σπουδών.
Ποιοι κλάδοι προσελκύουν τους περισσότερους φοιτητές
Ανεξάρτητα από το φύλο, οι σπουδές που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις, τη διοίκηση και τη νομική βρίσκονται στην κορυφή των προτιμήσεων των Ευρωπαίων φοιτητών.
Το 2024 περίπου 19,1 εκατομμύρια άνθρωποι φοιτούσαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην ΕΕ. Από αυτούς, το 22% είχε επιλέξει κάποιο πρόγραμμα στους συγκεκριμένους κλάδους.
Οι σπουδές Εκπαίδευσης, Υγείας και Πρόνοιας, Μηχανικής και Κατασκευών, καθώς και οι Τέχνες και Ανθρωπιστικές Επιστήμες συγκαταλέγονται επίσης στα δημοφιλέστερα πεδία.
Σε ό,τι αφορά το επίπεδο σπουδών, το 59% των φοιτητών βρισκόταν σε προπτυχιακό επίπεδο, το 29,4% σε μεταπτυχιακό και το 3,8% σε διδακτορικές σπουδές.
Η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλή συγκέντρωση στα δύο πρώτα επίπεδα, καθώς το 96,1% των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης βρίσκεται σε προπτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές.
Το μορφωτικό προβάδισμα των γυναικών μεγαλώνει
Η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν αποτυπώνεται μόνο στον αριθμό των πτυχίων που απονέμονται κάθε χρόνο. Φαίνεται και στο συνολικό επίπεδο εκπαίδευσης των νεότερων ηλικιών.
Το 2025, περισσότερες από τις μισές γυναίκες ηλικίας 25 έως 34 ετών στην ΕΕ είχαν ολοκληρώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση. Συγκεκριμένα, το ποσοστό έφτασε το 50,6%, έναντι 39,3% στους άνδρες.
Η διαφορά των 11,3 ποσοστιαίων μονάδων αποτυπώνει ένα σταθερό μορφωτικό προβάδισμα των γυναικών, το οποίο μάλιστα είναι ελαφρώς μεγαλύτερο σε σχέση με μία δεκαετία νωρίτερα.
Περισσότερα πτυχία δεν σημαίνουν απαραίτητα καλύτερη θέση στην αγορά εργασίας
Η υψηλότερη συμμετοχή των γυναικών στην ανώτατη εκπαίδευση δεν μεταφράζεται, ωστόσο, αυτόματα σε αντίστοιχη υπεροχή στην αγορά εργασίας.
Ένα από τα ζητήματα που αναδεικνύονται αφορά την υπερεκπαίδευση, δηλαδή την περίπτωση εργαζομένων που διαθέτουν υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης από αυτό που απαιτεί η θέση εργασίας τους.
Το 2024 οι γυναίκες με ανώτατη εκπαίδευση στην ΕΕ εμφάνιζαν ελαφρώς μεγαλύτερη πιθανότητα να εργάζονται σε θέσεις για τις οποίες θεωρούνται υπερεκπαιδευμένες.
Στην Ελλάδα το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο. Το ποσοστό υπερεκπαίδευσης των πτυχιούχων έφτασε το 33%, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη υψηλότερη θέση στην ΕΕ, πίσω μόνο από την Ισπανία.
Τα δεδομένα σκιαγραφούν μια Ευρώπη όπου οι γυναίκες έχουν πλέον αποκτήσει σαφές προβάδισμα στην ανώτατη εκπαίδευση. Ωστόσο, πίσω από τον συνολικό αριθμό των πτυχίων κρύβονται σημαντικές ανισορροπίες.
Οι γυναίκες εξακολουθούν να κατευθύνονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό προς την Εκπαίδευση, την Υγεία και άλλους κοινωνικούς κλάδους, ενώ οι άνδρες διατηρούν ισχυρή παρουσία στην Πληροφορική, τη Μηχανική και τις τεχνολογικές επιστήμες.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το ποιος αποκτά περισσότερα πτυχία, αλλά και το σε ποιους τομείς σπουδάζουν άνδρες και γυναίκες και κατά πόσο το μορφωτικό τους επίπεδο μετατρέπεται σε αντίστοιχες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας.
