Μια ενδιαφέρουσα εικόνα για το ποιοι διεκδικούν πλέον μια θέση στη δημόσια εκπαίδευση προκύπτει από τους φετινούς πίνακες του ΑΣΕΠ. Συνολικά 2.611 υποψήφιοι εκπαιδευτικοί διαθέτουν διδακτορικό τίτλο, σε σύνολο 87.971 αιτήσεων.
Πρόκειται για περίπου 3% του συνόλου, ένα ποσοστό που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι το διδακτορικό θεωρείται παραδοσιακά το πρώτο μεγάλο βήμα προς την πανεπιστημιακή και ερευνητική σταδιοδρομία.
Κι όμως, εκατοντάδες επιστήμονες που αφιέρωσαν πολλά χρόνια στην έρευνα επιλέγουν πλέον τη σχολική τάξη.
Η διάρθρωση των υποψηφίων με διδακτορικό ανά ειδικότητα
| # | Ειδικότητα | Υποψήφιοι με διδακτορικό | Σύνολο υποψηφίων | Ποσοστό |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Βιολόγοι | 324 | 1.786 | 18,14% |
| 2 | Χημικών Μηχανικών | 40 | 309 | 12,94% |
| 3 | Χημικοί | 216 | 1.966 | 10,99% |
| 4 | Ιατρικής | 27 | 259 | 10,42% |
| 5 | Φυσικοί | 373 | 3.740 | 9,97% |
| 6 | Ραδιολογίας - Ακτινολογίας | 2 | 26 | 7,69% |
| 7 | Γεωλόγοι | 50 | 796 | 6,28% |
| 8 | Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης | 5 | 109 | 4,59% |
| 9 | Ιατρικών Εργαστηρίων | 9 | 204 | 4,41% |
| 10 | Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης | 6 | 168 | 3,57% |
| 11 | Ιταλικής Φιλολογίας | 12 | 352 | 3,41% |
| 12 | Ισπανικής Φιλολογίας | 7 | 251 | 2,79% |
| 13 | Πολιτικών Μηχανικών – Αρχιτεκτόνων | 31 | 1.128 | 2,75% |
| 14 | Κοινωνικών Επιστημών | 72 | 2.641 | 2,73% |
| 15 | Πληροφορικής | 126 | 5.018 | 2,51% |
| 16 | Μαθηματικοί | 161 | 6.931 | 2,32% |
| 17 | Φιλόλογοι | 613 | 28.497 | 2,15% |
| 18 | Θεολόγοι | 68 | 3.194 | 2,13% |
| 19 | Οικονομίας | 124 | 5.874 | 2,11% |
| 20 | Νοσηλευτικής | 65 | 3.230 | 2,01% |
| 21 | Μηχανολόγων | 20 | 1.006 | 1,99% |
| 22 | Φυσικής Αγωγής | 137 | 8.470 | 1,62% |
| 23 | Ηλεκτρονικών | 5 | 364 | 1,37% |
| 24 | Γαλλικής | 24 | 1.923 | 1,25% |
| 25 | Καλλιτεχνικών | 16 | 1.371 | 1,17% |
| 26 | Γερμανικής | 18 | 1.665 | 1,08% |
| 27 | Αγγλικής | 54 | 5.538 | 0,98% |
| 28 | Αισθητικής | 2 | 335 | 0,60% |
| 29 | Κοινωνικής Εργασίας | 4 | 794 | 0,50% |
| 30 | Οδοντοτεχνικής | 0 | 26 | 0% |
Βιολόγοι: Σχεδόν ένας στους πέντε έχει διδακτορικό
Εντυπωσιακές είναι οι διαφορές ανά ειδικότητα.
Στους βιολόγους, το 18,14% των υποψηφίων διαθέτει διδακτορικό τίτλο. Δηλαδή σχεδόν δύο στους δέκα.
Ακολουθούν:
- οι χημικοί μηχανικοί με 12,94%,
- οι χημικοί με 10,99%,
- οι υποψήφιοι με διδακτορικό στην Ιατρική με 10,42%,
- και οι φυσικοί με 9,97%.
Σε απόλυτους αριθμούς, ωστόσο, την πρώτη θέση καταλαμβάνουν οι φιλόλογοι, με 613 κατόχους διδακτορικού. Ακολουθούν οι φυσικοί με 373, οι βιολόγοι με 324, οι χημικοί με 216 και οι μαθηματικοί με 161.
Το ερώτημα είναι προφανές: γιατί ένας επιστήμονας που ολοκλήρωσε μια πολυετή και απαιτητική διδακτορική διατριβή επιλέγει τελικά τη δημόσια εκπαίδευση;
Η ακαδημαϊκή καριέρα δεν είναι εύκολη διαδρομή
Μία βασική απάντηση βρίσκεται στις περιορισμένες επαγγελματικές δυνατότητες στον χώρο της έρευνας.
Η απόκτηση διδακτορικού δεν συνεπάγεται αυτόματα και μια θέση σε πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο. Αντίθετα, πολλοί νέοι επιστήμονες περνούν για χρόνια από ερευνητικά προγράμματα περιορισμένης διάρκειας, συμβάσεις έργου και διαδοχικές προσωρινές θέσεις.
Η επαγγελματική αβεβαιότητα μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η ολοκλήρωση ενός διδακτορικού απαιτεί συνήθως πολλά χρόνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το 18,7% των διδακτόρων ολοκληρώνει τη διατριβή σε τέσσερα χρόνια, το 20,2% σε πέντε και το 14% σε έξι χρόνια, ενώ ένα σημαντικό 12,2% χρειάζεται πάνω από εννέα χρόνια.
Έτσι, όταν ολοκληρώνεται αυτή η διαδρομή, πολλοί βρίσκονται ήδη μετά τα 30 και αναζητούν κάτι που η ερευνητική αγορά δεν μπορεί πάντοτε να τους προσφέρει: επαγγελματική σταθερότητα.
Το σχολείο ως επαγγελματική διέξοδος
Για έναν κάτοχο διδακτορικού που δεν επιθυμεί να φύγει στο εξωτερικό, η εκπαίδευση μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις λίγες σταθερές επαγγελματικές επιλογές.
Ένας νέος επιστήμονας μπορεί για χρόνια να συνδυάζει εργασία σε ερευνητικά προγράμματα με φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα ή άλλες προσωρινές απασχολήσεις.
Η προοπτική μιας μόνιμης θέσης στο δημόσιο σχολείο, ακόμη και με χαμηλότερες απολαβές από εκείνες που θεωρητικά θα μπορούσε να προσφέρει μια ακαδημαϊκή καριέρα, αποκτά επομένως διαφορετική αξία.
Βεβαίως, ούτε η πορεία προς τη δημόσια εκπαίδευση είναι εύκολη. Οι νέοι εκπαιδευτικοί συχνά χρειάζεται να εργαστούν για χρόνια ως αναπληρωτές, να μετακινούνται σε διαφορετικές περιοχές και να περιμένουν μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να βρεθούν κοντά στον τόπο μόνιμης κατοικίας τους.
Το διδακτορικό δίνει σημαντικό προβάδισμα στους πίνακες
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη πολύ πρακτικός λόγος.
Το διδακτορικό αποτελεί ισχυρό προσόν στη διαδικασία κατάταξης των υποψηφίων εκπαιδευτικών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του άρθρου, ο διδακτορικός τίτλος προσφέρει 400 μόρια, έναντι 180 για μεταπτυχιακό τίτλο και 90 για integrated master.
Έτσι, οι ακαδημαϊκοί τίτλοι μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη θέση ενός υποψηφίου στους πίνακες.
Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια ένα ιδιότυπο «κυνήγι προσόντων», με τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς να συγκεντρώνουν μεταπτυχιακούς τίτλους, διδακτορικά και πρόσθετες πιστοποιήσεις προκειμένου να ενισχύσουν τη θέση τους.
Τι αποκαλύπτουν οι 2.611 διδάκτορες
Η παρουσία τόσων κατόχων διδακτορικού στους πίνακες της εκπαίδευσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλοι εγκατέλειψαν ένα όνειρο ακαδημαϊκής καριέρας.
Άλλωστε, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, για το 57,1% των νέων διδακτόρων βασικό κίνητρο για την εκπόνηση διατριβής ήταν το προσωπικό ενδιαφέρον για την έρευνα. Η ακαδημαϊκή σταδιοδρομία ήταν ο κύριος στόχος για το 21,6%, ενώ το 19,1% επιδίωκε καλύτερες επαγγελματικές ευκαιρίες.
Οι αριθμοί, όμως, αποκαλύπτουν και κάτι μεγαλύτερο.
Στη σημερινή αγορά εργασίας, ακόμη και ένας άνθρωπος με το υψηλότερο επίπεδο ακαδημαϊκής κατάρτισης δεν έχει εξασφαλισμένη επαγγελματική διαδρομή.
Και έτσι το δημόσιο σχολείο υποδέχεται πλέον όχι μόνο πτυχιούχους και κατόχους μεταπτυχιακών τίτλων, αλλά και εκατοντάδες επιστήμονες που έχουν περάσει χρόνια σε εργαστήρια, βιβλιοθήκες και ερευνητικά προγράμματα.
Το πραγματικό ερώτημα ίσως δεν είναι γιατί ένας διδάκτορας επιλέγει να μπει σε μια σχολική τάξη.
Είναι γιατί μια χώρα με τόσο υψηλά καταρτισμένο επιστημονικό δυναμικό δεν διαθέτει αρκετές σταθερές διαδρομές ώστε οι άνθρωποι αυτοί να μπορούν πραγματικά να επιλέξουν ανάμεσα στην έρευνα, το πανεπιστήμιο και το σχολείο.
Με στοιχεία από άρθρο του Απόστολου Λακασά στην Καθημερινή
