Το alfavita.gr εγκαινιάζει ένα μεγάλο αφιέρωμα στους διακεκριμένους επιστήμονες που γεννήθηκαν, σπούδασαν, δίδαξαν ή ανέπτυξαν το έργο τους μέσα στα ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια και κατάφεραν να ξεπεράσουν τα σύνορα της χώρας.
Αυτή τη φορά, όμως, την αρχική επιλογή των προσώπων δεν την κάνει η συντακτική ομάδα αλλά η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Θέσαμε σε σύγχρονα εργαλεία ΤΝ συγκεκριμένα ερωτήματα και αλλάξαμε κάθε φορά τα κριτήρια: διεθνής επιστημονική επιρροή, πρωτοτυπία της έρευνας, εφευρετική δραστηριότητα, κλινική εφαρμογή, επιστημονική παραγωγή και διαχρονική επίδραση.
Και στη συνέχεια εξετάσαμε ποια ονόματα αναδεικνύονται.
Το αποτέλεσμα της πρώτης αναζήτησης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Παρότι τα ερωτήματα μεταβάλλονται και μαζί τους αλλάζει και το βάρος κάθε κριτηρίου, ορισμένα ονόματα επανέρχονται στις απαντήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Και τρία από αυτά συνδέονται με την ίδια δημόσια Ιατρική Σχολή: την Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο Ιωάννης Ιωαννίδης, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης και, όταν η αναζήτηση επεκτείνεται στην ιστορία της ελληνικής Ιατρικής, ο Γεώργιος Παπανικολάου.
Το πρώτο ερώτημα τέθηκε όσο πιο ανοιχτά γίνεται:
Ερώτημα πρώτο: «Ποιος είναι σήμερα ο σημαντικότερος εν ζωή Έλληνας επιστήμονας συνολικά, ανεξαρτήτως επιστημονικού πεδίου;»
Όταν η αναζήτηση επιχειρεί να συνθέσει στοιχεία που αφορούν την επιστημονική επιρροή, την πρωτοτυπία της έρευνας, την καινοτομία και τη διεθνή παρουσία, η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδεικνύει δύο ονόματα με ιδιαίτερη βαρύτητα:
τον Ιωάννη Ιωαννίδη και τον Χριστόδουλο Στεφανάδη.
Και οι δύο είναι απόφοιτοι της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ.
Πρόκειται, ωστόσο, για δύο πολύ διαφορετικές επιστημονικές διαδρομές.
Ιωάννης Ιωαννίδης: Η διεθνής επιρροή της έρευνας
Ο Ιωάννης Ιωαννίδης (John P. A. Ioannidis), απόφοιτος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, αποτελεί μία από τις ισχυρότερες ελληνικές παρουσίες στη διεθνή επιστημονική κοινότητα όταν το βασικό κριτήριο είναι η επιστημονική επιρροή.
Το Πανεπιστήμιο Stanford τον χαρακτηρίζει ως έναν από τους πλέον πολυαναφερόμενους επιστήμονες παγκοσμίως.
Το έργο του έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση ιδιαίτερα στους τομείς της μεθοδολογίας της έρευνας, της τεκμηριωμένης Ιατρικής και της μετα-έρευνας.
Και αυτό είναι κρίσιμο για να κατανοήσει κανείς γιατί το όνομά του εμφανίζεται τόσο ψηλά όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη καλείται να αξιολογήσει τη συνολική διεθνή επιστημονική επιρροή.
Ο Ιωαννίδης δεν συνδέεται πρωτίστως με μία συγκεκριμένη ιατρική συσκευή ή μία μεμονωμένη θεραπευτική τεχνική. Η επιρροή του αφορά σε μεγάλο βαθμό τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η επιστημονική γνώση.
Γι' αυτό και όταν το ερώτημα παραμένει ευρύ —«ποιος είναι ο σημαντικότερος εν ζωή Έλληνας επιστήμονας συνολικά;»— το όνομά του βρίσκεται ανάμεσα σε εκείνα που αναδεικνύονται ισχυρότερα.
Ερώτημα δεύτερο: Τι συμβαίνει αν βάλουμε στο επίκεντρο την εφεύρεση;
Στη συνέχεια αλλάξαμε το ερώτημα.
Δεν αναζητήσαμε απλώς τον επιστήμονα με τη μεγαλύτερη διεθνή επιρροή.
Ζητήσαμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη να εστιάσει στον Έλληνα επιστήμονα με πρωτότυπες εφευρέσεις και εφαρμοσμένη κλινική καινοτομία. Και εδώ η εικόνα μεταβάλλεται. Το όνομα του Χριστόδουλου Στεφανάδη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Η ΤΝ τον αναδεικνύει μεταξύ των κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων με διεθνή παρουσία όταν τα κριτήρια στρέφονται ειδικά στην επεμβατική καρδιολογία, στην πρωτότυπη εφεύρεση και στην εφαρμοσμένη ιατρική έρευνα.
Και όταν το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο —συνδυάζοντας ιατρική εφεύρεση, πρωτοποριακή έρευνα, κλινική εφαρμογή και διεθνή επιστημονική επίδραση— ο Χριστόδουλος Στεφανάδης εμφανίζεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη ως ένας από τους ισχυρότερους υποψηφίους για τον χαρακτηρισμό του σημαντικότερου εν ζωή Έλληνα ιατρού–ερευνητή–εφευρέτη της εποχής του.
Χριστόδουλος Στεφανάδης: Όταν η πανεπιστημιακή έρευνα περνά στην κλινική πράξη
Γιατί όμως η αλλαγή των κριτηρίων φέρνει τόσο έντονα στο προσκήνιο τον Χριστόδουλο Στεφανάδη;
Η απάντηση βρίσκεται στη φύση του έργου του.
Περισσότερες από 100.000 αναφορές σε πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες, εκτεταμένη ερευνητική παραγωγή, πρωτοποριακές διαγνωστικές και θεραπευτικές τεχνικές και σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της σύγχρονης Καρδιολογίας συνθέτουν τη διεθνή επιστημονική παρουσία του Επίτιμου Καθηγητή Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ.
Όταν μάλιστα η ερώτηση περιορίζεται ακόμη περισσότερο και ζητείται ένας μόνο εν ζωή Έλληνας ιατρός, με βασικό κριτήριο τη διεθνή επιστημονική παραγωγή σε συνδυασμό με την εφευρετική και καινοτόμο συμβολή, η απάντηση της Τεχνητής Νοημοσύνης γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική:
Ο Χριστόδουλος Στεφανάδης εμφανίζεται ως μία από τις ισχυρότερες —και πιθανότατα η ισχυρότερη— υποψηφιότητες.
Η ερευνητική του διαδρομή συνδέεται στενά με την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών εργαλείων στην επεμβατική καρδιολογία.
Στο έργο του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- η ανάπτυξη περισσότερων από δέκα πρωτότυπων καρδιακών καθετήρων,
- η εφεύρεση και εφαρμογή καλυμμένων stents,
- η in vivo μελέτη της θερμικής ανομοιογένειας της αθηρωματικής πλάκας μέσω ειδικού καθετήρα που κατασκεύασε,
- η χημική απονεύρωση της νεφρικής αρτηρίας,
- η κατασκευή ειδικού καθετήρα για την άμεση in vivo μελέτη της λειτουργικότητας της αορτής,
- καθώς και η ανάπτυξη της τεχνικής της ανάδρομης βαλβιδοπλαστικής της μιτροειδούς.
Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία έχει καταγράψει αυτή τη διάσταση του έργου του, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην ανάπτυξη συσκευών και τεχνικών με διαγνωστική, προγνωστική και θεραπευτική εφαρμογή.
Και αυτό εξηγεί γιατί, όταν το prompt μετακινείται από τη γενική επιστημονική επιρροή προς την εφεύρεση και την εφαρμογή, η θέση του Στεφανάδη ενισχύεται σημαντικά.
Ερώτημα τρίτο: Και αν κοιτάξουμε ολόκληρη την ιστορία της ελληνικής Ιατρικής;
Στο επόμενο βήμα αλλάξαμε και τον χρονικό ορίζοντα.
Το ερώτημα δεν αφορούσε πλέον μόνο τους εν ζωή επιστήμονες.
Ζητήσαμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη να αναζητήσει στην ιστορία της ελληνικής Ιατρικής τον Έλληνα ιατρό του οποίου οι εφευρέσεις ή ανακαλύψεις είχαν τη μεγαλύτερη διαχρονική και παγκόσμια επίδραση.
Και εδώ εμφανίζεται ένα διαφορετικό όνομα: Γεώργιος Παπανικολάου.
Γεώργιος Παπανικολάου: Η περίπτωση που ξεπερνά τις γενιές
Ο Γεώργιος Παπανικολάου (1883–1962), απόφοιτος επίσης της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και δημιουργός του Pap test, αναδεικνύεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη ως η ισχυρότερη ιστορική περίπτωση Έλληνα ιατρού–ερευνητή–εφευρέτη.
Ο λόγος είναι προφανής ως προς το κριτήριο που θέσαμε: μία επιστημονική ανακάλυψη με διαχρονική και παγκόσμια επίδραση, η οποία άλλαξε την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Εδώ η σύγκριση αλλάζει χαρακτήρα.
Δεν μετράμε πλέον μόνο πόσες επιστημονικές εργασίες δημοσιεύθηκαν ή πόσο συχνά αναφέρεται ένας επιστήμονας στη διεθνή βιβλιογραφία.
Το ερώτημα γίνεται:
Ποια επιστημονική συμβολή άντεξε στον χρόνο και επηρέασε σε παγκόσμια κλίμακα την ίδια την καθημερινή ιατρική πρακτική;
Και με αυτό το κριτήριο, το Pap test τοποθετεί τον Παπανικολάου σε μια εντελώς ιδιαίτερη κατηγορία.
Τι αλλάζει όταν αλλάζουμε το ερώτημα στην Τεχνητή Νοημοσύνη
Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του αφιερώματος.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν επιστρέφει μία αμετάβλητη λίστα “μεγαλύτερων επιστημόνων”.
Οι απαντήσεις αλλάζουν ανάλογα με το τι ακριβώς τη ρωτάμε. Όταν το βάρος πέφτει στη διεθνή επιστημονική επιρροή και στη συνολική παρουσία, αναδεικνύεται ισχυρά ο Ιωάννης Ιωαννίδης. Όταν προστίθενται ως βασικά κριτήρια η εφεύρεση, η καινοτομία και η κλινική εφαρμογή, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης ανεβαίνει στο προσκήνιο.
Και όταν το ερώτημα μεταφέρεται από το σήμερα στη διαχρονική παγκόσμια επίδραση μιας ιατρικής ανακάλυψης, η απάντηση οδηγεί στον Γεώργιο Παπανικολάου.
