Ένα ιστορικό ορόσημο για την εγχώρια επιστημονική και τεχνολογική πορεία της χώρας παρουσιάστηκε επίσημα κατά την εκδήλωση «Greece in Orbit - Η Ελλάδα στο Διάστημα: Η Επόμενη Ημέρα». Στο πλαίσιο αυτό, αναλύθηκε η στρατηγική επιλογή της ελληνικής κυβέρνησης να επενδύσει δυναμικά στις διαστημικές εφαρμογές, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ψηφιακή καινοτομία, ως βασικούς πυλώνες για την οικονομική ανάπτυξη, τη θωράκιση της εθνικής ασφάλειας και την παροχή νέων προοπτικών στη νέα γενιά.
Η πλέον εμβληματική είδηση της εκδήλωσης αφορά την επικείμενη αποστολή του εκπαιδευόμενου αστροναύτη και γιατρού διαστημικών αποστολών, Ανδριανού Γολέμη, ο οποίος ξεκίνησε επίσημα την προετοιμασία του υπό την καθοδήγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Όπως έγινε γνωστό, η ιστορική πρώτη πτήση Έλληνα αστροναύτη προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ΔΔΣ) σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί εντός των επόμενων δύο ετών, με την αποστολή να έχει διάρκεια έως τρεις εβδομάδες.
Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία εντάσσεται στην ευρύτερη Εθνική Στρατηγική Διαστήματος με ορίζοντα το 2035, χαρακτηρίστηκε από την κυβέρνηση ως μια κίνηση με βαθύ συμβολικό αλλά και ουσιαστικό χαρακτήρα. Η σύμπραξη με την ESA περιγράφηκε ως μια απόλυτα αποδοτική επένδυση κεφαλαίων. Παράλληλα, εκφράστηκε η επιθυμία, μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του, ο κ. Γολέμης να αναλάβει έναν ενεργό κοινωνικό ρόλο, επισκεπτόμενος σχολικές μονάδες για να μεταλαμπαδεύσει στους μαθητές την έμπνευση και τη σημασία της διαστημικής επιστήμης σε ένα διεθνώς απαιτητικό περιβάλλον.
Κατά την ανάλυση του οικονομικού και τεχνολογικού πλάνου, επισημάνθηκε ότι, παρά το βαρύ φορτίο της περασμένης οικονομικής κρίσης, η χώρα καταφέρνει πλέον να αξιοποιεί τις τεχνολογίες αιχμής για να πραγματοποιήσει ένα σημαντικό άλμα, καλύπτοντας το χαμένο έδαφος απέναντι σε κράτη που προηγούνταν. Υπογραμμίστηκε ότι η παρουσία ελληνικών δορυφόρων σε τροχιά και η ανάπτυξη ενός ζωντανού οικοσυστήματος εφαρμογών, κάτι που φάνταζε απίθανο το 2019, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κρατική χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Αυτές οι τεχνολογίες δεν περιορίζονται στην εσωτερική κατανάλωση, αλλά έχουν σαφή εξαγωγικό προσανατολισμό με υψηλή προστιθέμενη αξία. Η ανάπτυξη εφαρμογών που σχετίζονται με τη διαχείριση μεγάλων δεδομένων (big data), όπως για παράδειγμα τα συστήματα αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και πλημμυρών, μπορούν να αποτελέσουν ανταγωνιστικά προϊόντα προς διάθεση στη διεθνή αγορά.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη χρησιμότητα των τεχνολογιών διπλής χρήσης (dual use), οι οποίες διαδραματίζουν πλέον κομβικό ρόλο στην εθνική ασφάλεια. Λόγω του έντονου νησιωτικού χαρακτήρα της χώρας και της ανάγκης ελέγχου ενός τεράστιου θαλάσσιου χώρου, τα δορυφορικά συστήματα προσφέρουν πλέον τη δυνατότητα πλήρους και ζωντανής παρακολούθησης των ελληνικών θαλασσών, επιτρέποντας τον άμεσο εντοπισμό και την ταυτοποίηση της προέλευσης οποιασδήποτε δραστηριότητας.
Σε ειδική σύσκεψη που έλαβε χώρα στο Μέγαρο Μαξίμου με τη συμμετοχή του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου, και του Γενικού Γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, Κωνσταντίνου Καράντζαλου, εξετάστηκαν τα άμεσα οφέλη της αποστολής για την εγχώρια επιστημονική κοινότητα.
Κατά την παραμονή του στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο Έλληνας αστροναύτης θα πραγματοποιήσει μια σειρά από πειράματα και τεχνολογικές δοκιμές, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί και προταθεί από δεκάδες ελληνικά πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εταιρείες. Η διαδικασία αυτή θα επιτρέψει τη συλλογή κρίσιμων δεδομένων, την ανάδειξη ελληνικών καινοτομιών σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας και τη σύναψη ισχυρών διεθνών συνεργασιών.
Τέλος, το πρόγραμμα περιλαμβάνει στοχευμένες δράσεις για τη σύνδεση του διαστημικού προγράμματος με τη σχολική κοινότητα. Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζονται:
- Η διενέργεια μαθητικού διαγωνισμού για τη δημιουργία δορυφόρου.
- Η προώθηση στοχευμένων διαγωνισμών STEM στα σχολεία.
- Η καθιέρωση διαδικασίας όπου μαθητές θα μπορούν να αποστέλλουν απευθείας τα ερωτήματά τους προς το πλήρωμα που υπηρετεί στον ΔΔΣ.
