Βασίλης Γκουζέλος 
Δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο της χώρας στην εποχή των Μνημονίων και οκτώ έτη από την επίσημη λήξη της ενισχυμένης εποπτείας, η καθημερινότητα των εργαζομένων και των απομάχων της εργασίας συνεχίζει να θυμίζει έντονα τις πιο σκοτεινές περιόδους της οικονομικής κρίσης. Παρά τις κυβερνητικές διακηρύξεις για ενισχύσεις και αναπροσαρμογές, η πραγματικότητα αποδεικνύεται αμείλικτη, καθώς η ακρίβεια και οι φορολογικοί μηχανισμοί λειτουργούν ως «σαράκια» που κατατρώνε το διαθέσιμο εισόδημα.
Το βασικό παράδοξο εντοπίζεται στο γεγονός ότι οι όποιες ονομαστικές αυξήσεις δίνονται, όχι μόνο υπολείπονται του πραγματικού κόστους διαβίωσης, αλλά παρασύρουν τους φορολογούμενους σε υψηλότερα κλιμάκια επιβάρυνσης, καθώς η φορολογική κλίμακα παραμένει στάσιμη.
Την ίδια στιγμή, ο λεγόμενος «ειδικός πληθωρισμός» στα τρόφιμα και τα ενοίκια –εκεί δηλαδή όπου κατευθύνεται η πλειονότητα των εσόδων των λαϊκών στρωμάτων– καλπάζει με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από τον γενικό δείκτη, συμπαρασύροντας και τους έμμεσους φόρους που διογκώνονται αυτόματα λόγω της ανόδου των τιμών.
Οι θεσμικές παγίδες και η διάβρωση των συντάξεων
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη αν αναλυθούν οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις που κρατούν καθηλωμένα τα εισοδήματα των συνταξιούχων:
Η διατήρηση της προσωπικής διαφοράς: Χιλιάδες συνταξιούχοι που υπέστησαν ιστορικές μειώσεις έως και 45% τα προηγούμενα χρόνια, παραμένουν εγκλωβισμένοι. Για το 2026 προβλέπεται μια ισχνή αύξηση της τάξης του 1,2%, ενώ η πλήρης αποκατάσταση και εξίσωση μετατίθεται για το 2027.
Η διπλή φορολογική επιβάρυνση: Οι απόμαχοι της εργασίας έρχονται αντιμέτωποι με ένα άδικο καθεστώς, καθώς πληρώνουν ταυτόχρονα και φόρο εισοδήματος και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Αυξήσεις κάτω από τον πληθωρισμό: Ο μαθηματικός τύπος υπολογισμού (μισός πληθωρισμός και τμήμα της ανάπτυξης του ΑΕΠ) οδηγεί σε μαθηματική φτωχοποίηση. Για τη φετινή χρονιά η άνοδος περιορίστηκε στο 2,4%, τη στιγμή που ο πληθωρισμός έκλεισε στο 3% το 2025, έχοντας αγγίξει το 5,4% τον Απρίλιο και το 5% τον Μάιο.
Καθηλωμένες επικουρικές και αναδρομικά: Ενώ οι κύριες συντάξεις είδαν κάποιες αναπροσαρμογές την τελευταία τριετία, οι επικουρικές παραμένουν «παγωμένες», καταγράφοντας απώλειες στην αγοραστική δύναμη που ξεπερνούν το 13%. Επιπλέον, παρά τις σαφείς ετυμηγορίες του Συμβουλίου της Επικρατείας, τα αναδρομικά (για δώρα και επικουρικές της περιόδου Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016) δεν έχουν αποδοθεί στο σύνολο των δικαιούχων.
Αγρότες, ΕΦΚΑ και το φάσμα της φτώχειας
Η κοινωνική ανισότητα αποτυπώνεται έντονα στις πιο ευάλωτες ομάδες, με τον κίνδυνο της φτώχειας να είναι πλέον ορατός για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ελλείψει ενός θεσμοθετημένου κατώτατου ορίου ασφαλείας για αξιοπρεπή διαβίωση.
Το παράδοξο των αγροτικών συντάξεων: Οι ασφαλισμένοι του πρώην ΟΓΑ (κυρίως της περιόδου 2019-2021) λαμβάνουν ποσά που υπολείπονται ακόμη και από το επίδομα των ανασφάλιστων ηλικιωμένων. Ενδεικτικά, αγρότης με 31-32 έτη εισφορών εισπράττει περίπου 416 ευρώ, όταν το επίδομα ανασφάλιστου ανέρχεται στα 418 ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή οι συνταξιούχοι του κλάδου δεν λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη των 446 ευρώ.
Παράλληλα, στο εσωτερικό του ΕΦΚΑ παραμένουν ανοιχτές πληγές. Ο επανυπολογισμός των συντάξεων με βάση τον νόμο 4387/2016 δεν έχει ολοκληρωθεί, αφήνοντας σε εκκρεμότητα αναδρομικά ποσά. Αντίστοιχη καθυστέρηση παρατηρείται και στον υπολογισμό του χρόνου διαδοχικής και παράλληλης ασφάλισης που διανύθηκε πριν από το 2016, παρά το γεγονός ότι οι εισφορές έχουν καταβληθεί κανονικά.
Το κρυφό κόστος της καθημερινότητας και οι οικογενειακές απώλειες
Η καθημερινή επιβίωση δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο από τις αυξημένες κρατήσεις και το κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης:
Αυξημένη εισφορά υγείας: Οι συνταξιούχοι καταβάλλουν πλέον 6% για εισφορά ασθενείας (έναντι 4% προ του 2015), μια επιβάρυνση που επεκτάθηκε και στις μη αναπροσαρμοζόμενες επικουρικές συντάξεις.
Κόστος φαρμάκων: Η ιδιωτική δαπάνη για την υγεία ανεβαίνει διαρκώς λόγω της αυξημένης συμμετοχής των ασφαλισμένων, ειδικά όταν απαιτείται η αγορά πρωτότυπων σκευασμάτων ή ακριβότερων γενοσήμων.
Το δράμα με τις συντάξεις χηρείας: Λόγω καθυστερήσεων του ΕΦΚΑ στην εφαρμογή των μειώσεων μετά την πάροδο της πρώτης τριετίας, πολλοί δικαιούχοι βρέθηκαν ξαφνικά με αναδρομικά χρέη χωρίς δική τους υπαιτιότητα. Επιπλέον, στερούνται πλέον του δικαιώματος να επιλέξουν οι ίδιοι ποια από τις δύο συντάξεις επιθυμούν να μειωθεί.
Τέλος, το φορολογικό και προνοιακό σύστημα φαίνεται να αγνοεί τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες. Η εξαγγελθείσα μείωση του εισαγωγικού φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20% για εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2026, αφήνει εκτός το μεγαλύτερο μέρος των συνταξιούχων λόγω της μη τιμαριθμοποίησης της κλίμακας.
Την ίδια στιγμή, εν μέσω οξείας δημογραφικής κρίσης, οι συνταξιούχοι στερούνται των οικογενειακών επιδομάτων (γάμου και τέκνων). Έτσι, ένας συνταξιούχος π.χ. 62 ετών που καλείται να χρηματοδοτήσει τις σπουδές του παιδιού του έως το 24ο έτος, δεν δικαιούται καμία από τις ελαφρύνσεις ή τις ενισχύσεις που προβλέπονται για τους εν ενεργεία εργαζόμενους, γεγονός που επιτείνει το οικονομικό αδιέξοδο.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Σκάει στην Εκπαίδευση νέα μεγάλη "Βόμβα" για Ιταλικό Πανεπιστήμιο
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
