Πρόκειται για μία από τις πιο συνηθισμένες γλωσσικές απορίες που επανέρχονται συχνά στις συζητήσεις γύρω από την ελληνική γλώσσα. Πολλοί χρησιμοποιούν τη φράση «ίδωμεν» με τη σημασία του «θα δούμε», ενώ άλλοι επιμένουν ότι ο σωστός τύπος είναι «οψόμεθα». Τι ισχύει τελικά;
Η αλήθεια είναι ότι και οι δύο τύποι έχουν τη θέση τους στην ελληνική γλώσσα, αλλά δεν σημαίνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα.
Τι σημαίνει το «οψόμεθα»
Το ρήμα «οράω» ή «ορώ» στην αρχαία ελληνική σχηματίζει μέλλοντα με τον τύπο «όψομαι». Στον πληθυντικό πρόσωπο έχουμε τον τύπο «οψόμεθα».
Επομένως, από καθαρά γραμματική άποψη, όταν θέλουμε να αποδώσουμε τη σημασία «θα δούμε», ο σωστός αρχαιοπρεπής μέλλοντας είναι πράγματι το «οψόμεθα».
Για παράδειγμα:
«Οψόμεθα τα αποτελέσματα των αποφάσεων αυτών στο μέλλον.»
Δηλαδή: «Θα δούμε τα αποτελέσματα αυτών των αποφάσεων.»
Τι σημαίνει το «ίδωμεν»
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη παρεξήγηση.
Το «ίδωμεν» δεν είναι μέλλοντας. Πρόκειται για τύπο της υποτακτικής αορίστου του ρήματος «οράω».
Η σημασία του δεν είναι «θα δούμε», αλλά:
- να δούμε
- ας δούμε
- ας περιμένουμε να δούμε
Όταν λοιπόν κάποιος λέει:
στην πραγματικότητα εννοεί:
«Ας περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί.»
«Να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα.»
Με αυτή τη σημασία η χρήση του είναι απολύτως σωστή.
Η σύγχυση με το «είδομεν»
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω ενός τρίτου τύπου: του «είδομεν».
Το «είδομεν» είναι οριστική αορίστου β΄ και σημαίνει:
Για παράδειγμα:
«Είδομεν πολλά αξιοθαύμαστα πράγματα κατά το ταξίδι.»
«Είδαμε πολλά αξιοθαύμαστα πράγματα κατά το ταξίδι.»
Η ομοιότητα των τριών τύπων προκαλεί συχνά σύγχυση ακόμη και σε ανθρώπους που αγαπούν ιδιαίτερα τη γλώσσα.
Ποιον τύπο να χρησιμοποιούμε σήμερα;
Στη σύγχρονη χρήση, το «ίδωμεν» έχει αποκτήσει σχεδόν ιδιωματικό χαρακτήρα και χρησιμοποιείται ευρύτατα με τη σημασία:
«ας δούμε» ή «θα φανεί στην πορεία».
Έτσι, όταν κάποιος απαντά λακωνικά «ίδωμεν», δεν κάνει γλωσσικό λάθος. Χρησιμοποιεί έναν παλαιό τύπο με την αυθεντική του σημασία: «να δούμε», «ας περιμένουμε να δούμε».
Αντίθετα, ο τύπος «οψόμεθα» είναι ο γραμματικά ακριβής μέλλοντας, αλλά εμφανίζεται κυρίως σε πιο λόγιο ή χιουμοριστικό ύφος.
Επομένως, την επόμενη φορά που θα ακούσετε κάποιον να λέει «ίδωμεν», να θυμάστε ότι δεν πρόκειται για λάθος. Απλώς δεν σημαίνει ακριβώς «θα δούμε», αλλά κάτι πιο κοντά στο «ας περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει».
