Η υγεία του εντέρου φαίνεται πως συνδέεται πολύ πιο στενά με την κατάσταση του δέρματος απ’ όσο γνωρίζουμε. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο διαπίστωσαν ότι η φλεγμονή στο έντερο μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική λειτουργία του δέρματος, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμη και απέναντι σε βακτήρια που υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι ακίνδυνα.
Το κλειδί, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports, βρίσκεται στο μικροβίωμα του εντέρου και στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί με το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στην ελκώδη κολίτιδα, μια χρόνια φλεγμονώδη νόσο του παχέος εντέρου, εξετάζοντας πώς μπορεί να προκαλέσει επίμονες και επώδυνες δερματικές παθήσεις. Μάλιστα, οι συγκεκριμένες αντιδράσεις μπορεί να μοιάζουν με δερματικές λοιμώξεις, χωρίς όμως να οφείλονται στην παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών στο δέρμα.
Όπως εξήγησε η δερματολόγος Tiffany Scharschmidt, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, η φλεγμονή του εντέρου μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το δέρμα αντιδρά στα μικρόβια που ήδη υπάρχουν φυσιολογικά στην επιφάνειά του. Το αξιοσημείωτο είναι ότι δεν αλλάζει απαραίτητα η σύνθεση των βακτηρίων, αλλά η ανοσολογική αντίδραση απέναντί τους.
Πώς συνδέονται το έντερο και το δέρμα
Η σύνδεση ανάμεσα στο εντερικό μικροβίωμα και το ανοσοποιητικό σύστημα αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος. Οι αλλαγές στη σύνθεση των μικροοργανισμών του εντέρου έχουν συσχετιστεί με διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων το άσθμα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η πολλαπλή σκλήρυνση.
Στην περίπτωση των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα, η διαταραχή αυτή μπορεί να επηρεάσει και την άμυνα του οργανισμού σε άλλα όργανα, συμπεριλαμβανομένου του δέρματος.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια
Για να κατανοήσουν καλύτερα τον μηχανισμό, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα σε ποντίκια με ελκώδη κολίτιδα. Παρατήρησαν ότι στο δέρμα τους συγκεντρώθηκαν ουδετερόφιλα, ένας τύπος ανοσοκυττάρων που συμμετέχει στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Η διαδικασία αυτή συνδέθηκε με τη δράση της ιντερλευκίνης 1 (IL-1), μιας πρωτεΐνης που συμβάλλει στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η εντερική φλεγμονή επηρεάζει την ανοχή του οργανισμού απέναντι σε συγκεκριμένα βακτήρια του δέρματος. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ελκώδης κολίτιδα μπορεί να διαταράξει αυτή την ισορροπία, οδηγώντας το ανοσοποιητικό σύστημα σε φλεγμονώδη αντίδραση ακόμη και απέναντι σε αβλαβείς μικροοργανισμούς.
Συγκεκριμένα, μελέτησαν το βακτήριο Staphylococcus epidermidis, το οποίο αποτελεί μέρος της φυσιολογικής μικροχλωρίδας του δέρματος.
Ο ρόλος των Τ-κυττάρων στη φλεγμονή
Οι επιστήμονες εξέτασαν επίσης τη συμπεριφορά δύο κατηγοριών ανοσοκυττάρων: των Τ-ρυθμιστικών κυττάρων, που συμβάλλουν στον έλεγχο της ανοσολογικής αντίδρασης, και των Τ-εκτελεστικών κυττάρων, τα οποία συμμετέχουν στην άμυνα απέναντι στους μικροοργανισμούς.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα Τ-ρυθμιστικά κύτταρα βοηθούν να διατηρείται η ισορροπία, εμποδίζοντας το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτίθεται σε αβλαβή βακτήρια.
Ωστόσο, στα ποντίκια με ελκώδη κολίτιδα παρατηρήθηκε μείωση της αναλογίας των ρυθμιστικών κυττάρων σε σχέση με τα εκτελεστικά. Αυτή η μεταβολή συνδέθηκε με την εμφάνιση φλεγμονής στο δέρμα.
Σε ένα επιπλέον πείραμα, οι ερευνητές εξέτασαν ποντίκια των οποίων τα Τ-κύτταρα δεν ανταποκρίνονταν στην ιντερλευκίνη 1. Σε αυτά δεν παρατηρήθηκε η ίδια συσσώρευση ουδετερόφιλων στο δέρμα, ούτε η αντίστοιχη διαταραχή στην ισορροπία των Τ-κυττάρων. Το εύρημα ενίσχυσε την εκτίμηση ότι η IL-1 παίζει σημαντικό ρόλο στη συγκεκριμένη διαδικασία.
Νέα δεδομένα για πιθανές θεραπείες
Τα αποτελέσματα της έρευνας ανοίγουν νέους δρόμους για τη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου και τις δερματικές παθήσεις.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι θεραπείες που θα μπορούσαν να αποκαταστήσουν την ισορροπία της ανοσολογικής απόκρισης των Τ-κυττάρων ενδέχεται να αποτελέσουν μια ενδιαφέρουσα κατεύθυνση για μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Τα ευρήματα, πάντως, προέρχονται από πειράματα σε ποντίκια και δεν σημαίνουν ότι κάθε δερματική ενόχληση υποδηλώνει πρόβλημα στο έντερο. Αναδεικνύουν, ωστόσο, έναν σημαντικό μηχανισμό επικοινωνίας ανάμεσα στο εντερικό μικροβίωμα, το ανοσοποιητικό σύστημα και το δέρμα.
