Υπάρχουν πάνω από 100 διαφορετικές αυτοάνοσες παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η πολλαπλή σκλήρυνση και ο διαβήτης τύπου 1. Σχεδόν το 25% των ασθενών αναπτύσσει και δεύτερο αυτοάνοσο νόσημα, ενώ το 80% των περιπτώσεων αφορά γυναίκες, συσχετιζόμενες με το χρωμόσωμα Χ και τα γονίδια που ελέγχουν την ανοσολογική απόκριση.
Ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, οφθαλμίατρος και καθηγητής Οφθαλμολογίας, εξηγεί ότι τα αυτοάνοσα συχνά πλήττουν το οφθαλμολογικό σύστημα, αφού τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα. Οι οφθαλμολογικές εκδηλώσεις μπορεί να εμφανιστούν πριν από άλλα συμπτώματα και περιλαμβάνουν ξηροφθαλμία (σύνδρομο Sjörgen), ραγοειδίτιδα (αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα), σκληρίτιδα, επισκληρίτιδα και κερατίτιδα (ρευματοειδής αρθρίτιδα).
Η ραγοειδίτιδα, που αφορά φλεγμονή στο μέσο τμήμα του ματιού, μπορεί να προκαλέσουν και άλλες παθήσεις, όπως η πολλαπλή σκλήρυνση ή η νόσος Behcet, και να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια όρασης. Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η κοκκιωμάτωση με πολυαγγειΐτιδα μπορούν να προκαλέσουν αγγειΐτιδα στον αμφιβληστροειδή, ενώ η νόσος Graves συχνά σχετίζεται με οφθαλμοπάθεια και προεξοχή του οφθαλμικού βολβού.
Οι οφθαλμικές εκδηλώσεις ποικίλλουν ανάλογα με το νόσημα και μπορεί να περιλαμβάνουν κοκκίνισμα, πόνο, φωτοφοβία, θόλωση όρασης, αίσθηση αιωρούμενων σωματιδίων, διαταραχές στην όραση ενός ή και των δύο ματιών, κάψιμο, έντονη ξηρότητα, αλλαγές στην έγχρωμη όραση, παραμορφοψία, διπλωπία ή απώλεια της κεντρικής όρασης.
Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου μεγάλο ποσοστό γυναικών έχει θυρεοειδοπάθεια, η εμφάνιση διπλωπίας σε ηλικίες 20-60 ετών πρέπει να εξετάζεται ως πιθανή εκδήλωση θυρεοειδικής διαταραχής, ακόμα και αν οι αιματολογικές εξετάσεις είναι αρνητικές.
Η έγκαιρη διάγνωση μέσω σύγχρονων μεθόδων, όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), η OCT αγγειογραφία και οι βιοδείκτες στο αίμα, μπορεί να προλάβει μόνιμες βλάβες στα μάτια. Η θεραπεία εξαρτάται από την υποκείμενη πάθηση και κυμαίνεται από σταγόνες και ειδικά γυαλιά έως χειρουργικές επεμβάσεις.
Συμβουλή του δρ Κανελλόπουλου: όσοι πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα καλό είναι να επισκέπτονται τακτικά τον οφθαλμίατρό τους για προληπτικό έλεγχο, ώστε να αντιμετωπιστούν άμεσα τυχόν ύποπτα συμπτώματα και να προστατευθεί η όραση.
