Alfavita Newsroom Οι διαμάχες για τις κληρονομιές αποτελούν συχνά αιτία βαθιών ρήξεων μέσα στις οικογένειες, οδηγώντας συγγενείς στα δικαστήρια για χρόνια. Αδέλφια, παιδιά ή σύντροφοι βρίσκονται αντιμέτωποι στις αίθουσες των δικαστηρίων διεκδικώντας μεγαλύτερο μερίδιο από μια περιουσία ή αμφισβητώντας τη γνησιότητα και το περιεχόμενο μιας διαθήκης. Στην πράξη, τέτοιες υποθέσεις μπορεί να διαρκέσουν ακόμη και μία δεκαετία ή περισσότερο, με σημαντικό οικονομικό και ψυχολογικό κόστος για όλους τους εμπλεκόμενους.
Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο σχέδιο για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου επιχειρεί να περιορίσει τις πολυετείς δικαστικές συγκρούσεις και να εκσυγχρονίσει το ισχύον πλαίσιο. Η μεταρρύθμιση, που επεξεργάστηκε ειδική επιτροπή αποτελούμενη από δικαστικούς λειτουργούς, πανεπιστημιακούς, συμβολαιογράφους και δικηγόρους υπό τον ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ Απόστολο Γεωργιάδη, φιλοδοξεί να προσαρμόσει τη νομοθεσία στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες και να διαμορφώσει σαφέστερους κανόνες για τη μεταβίβαση περιουσίας μετά θάνατον.
Κεντρικός στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η πρόληψη των οικογενειακών συγκρούσεων πριν αυτές φτάσουν στις δικαστικές αίθουσες. Για τον σκοπό αυτόν εισάγονται πέντε βασικά θεσμικά εργαλεία, τα οποία αναμένεται να συμβάλουν στη μείωση των ενδοοικογενειακών διενέξεων που συχνά συνοδεύουν τις κληρονομικές υποθέσεις.
Πρώτον, θεσπίζονται για πρώτη φορά οι κληρονομικές συμβάσεις. Με τη νέα αυτή δυνατότητα, ο κληρονομούμενος μπορεί εν ζωή, μέσω συμβολαιογραφικής πράξης, να συμφωνεί με πρόσωπα της επιλογής του για τη μελλοντική κατανομή της περιουσίας του. Η ρύθμιση αυτή ενισχύει τη σαφήνεια και την προβλεψιμότητα, περιορίζοντας φαινόμενα αμφισβήτησης διαθηκών και μεταθανάτιες συγκρούσεις μεταξύ συγγενών.
Δεύτερον, το νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές στη δομή της σύγχρονης οικογένειας. Πέρα από τον σύζυγο ή τον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, αναγνωρίζεται πλέον υπό προϋποθέσεις και ο σύντροφος σε ελεύθερη ένωση, εφόσον η κοινή συμβίωση έχει διαρκέσει τουλάχιστον τρία χρόνια. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στο να αποσαφηνίσει τα δικαιώματα των συντρόφων και να αποτρέψει μακροχρόνιες δικαστικές αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν παιδιά από προηγούμενους γάμους.
Τρίτο βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της νόμιμης μοίρας. Η νόμιμη μερίδα μετατρέπεται από εμπράγματο δικαίωμα σε χρηματική αξίωση, ώστε να αποφεύγεται ο τεμαχισμός ακινήτων σε μικρά ποσοστά συνιδιοκτησίας. Με τον τρόπο αυτόν περιορίζονται οι λεγόμενες εξ αδιαιρέτου κληρονομιές, που συχνά οδηγούν σε πολυετείς διαμάχες μεταξύ συγγενών για τη διαχείριση ή την πώληση της περιουσίας.
Παράλληλα, εισάγεται σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην κληρονομική και την ατομική περιουσία του κληρονόμου. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην προστασία των κληρονόμων από οικονομικές εμπλοκές, καθώς αποτρέπει την αυτόματη εμπλοκή της προσωπικής τους περιουσίας σε χρέη που συνδέονται με την κληρονομιά.
Τέλος, σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η ψηφιακή πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών, η οποία λειτουργεί ήδη από την 1η Νοεμβρίου 2025. Μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας οι πολίτες μπορούν να αναζητούν την ύπαρξη διαθήκης, να λαμβάνουν τα απαραίτητα πιστοποιητικά και να ολοκληρώνουν διαδικασίες που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν μακρά αναμονή στα δικαστήρια. Πλέον, τα σχετικά έγγραφα μπορούν να εκδίδονται μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ το Μητρώο Αδημοσίευτων Διαθηκών στοχεύει στον περιορισμό φαινομένων πλαστών διαθηκών.
Με τις προτεινόμενες αλλαγές, το νέο κληρονομικό δίκαιο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο σαφές και λειτουργικό πλαίσιο για τη διαχείριση των κληρονομικών υποθέσεων, περιορίζοντας τις συγκρούσεις που συχνά διχάζουν οικογένειες για πολλά χρόνια.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Market Pass 2026: Πώς θα πάρετε το επίδομα για σούπερ μάρκετ
