Νίκος Μακρής Σε μια ιστορική μεταρρύθμιση που αναμένεται να ανακουφίσει χιλιάδες πολίτες, το Υπουργείο Δικαιοσύνης φέρνει στο προσκήνιο το νέο Κληρονομικό Δίκαιο, το οποίο συντάχθηκε υπό την εποπτεία του κορυφαίου ακαδημαϊκού και επίτιμου καθηγητή του ΕΚΠΑ, Απόστολου Γεωργιάδη.
Η κεντρική φιλοσοφία του νομοσχεδίου εστιάζει στη δημιουργία ενός «αναχώματος» που θα προστατεύει τον κληρονόμο από τα βάρη του θανόντος.
Η σημαντικότερη καινοτομία αφορά τον πλήρη διαχωρισμό της περιουσίας του κληρονόμου από την ενδεχομένως βεβαρημένη με χρέη περιουσία του κληρονομουμένου.
Μέχρι σήμερα, ο φόβος της κατάσχεσης προσωπικών περιουσιακών στοιχείων οδηγούσε σε μαζικές αποποιήσεις κληρονομιάς, αφήνοντας ακίνητα και επιχειρήσεις στην τύχη τους.
Με τη νέα διάταξη, ο κληρονόμος θα μπορεί να αποδέχεται την κληρονομιά χωρίς να θέτει σε κίνδυνο όσα έχει αποκτήσει με τον δικό του μόχθο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι φορείς που συναντήθηκαν με τον υφυπουργό Ιωάννη Μπούγα ζήτησαν επίμονα τη θέσπιση μεταβατικής διάταξης, ώστε να καλυφθούν και περιπτώσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, αποτρέποντας την απαξίωση χιλιάδων ακινήτων που παραμένουν στα «αζήτητα» λόγω οφειλών.
Κληρονομικές συμβάσεις: Το ευρωπαϊκό μοντέλο έρχεται στην Ελλάδα
Η δεύτερη μεγάλη τομή αφορά την εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων. Πρόκειται για έναν θεσμό που εφαρμόζεται με επιτυχία στην υπόλοιπη Ευρώπη και επιτρέπει τον εν ζωή σχεδιασμό της διαδοχής. Η ρύθμιση αυτή κρίνεται καθοριστική για:
Την επιβίωση των επιχειρήσεων, διασφαλίζοντας την ομαλή μετάβαση στη διοίκηση χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις.
Την αποφυγή δικαστικών διαμαχών μεταξύ των μελών της οικογένειας, καθώς οι όροι της κληρονομιάς θα είναι συμφωνημένοι εκ των προτέρων.
Τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης, μειώνοντας δραστικά τον όγκο των υποθέσεων που καταλήγουν στα ακροατήρια.
Απόφαση από το Ελεγκτικό Συνέδριο: «Φρένο» σε καταλογισμούς-μαμούθ
Η αναγκαιότητα του νέου νόμου επιβεβαιώνεται από τη σκληρή πραγματικότητα των δικαστικών αιθουσών. Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη απόφαση 1428/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία ακύρωσε καταλογισμό ύψους 700.000 ευρώ (μαζί με τις προσαυξήσεις) σε βάρος πολίτη.
Ο εν λόγω πολίτης βρέθηκε «εγκλωβισμένος» ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος του αδελφού του, με τον οποίο δεν είχε επαφή. Το δικαστήριο έκρινε ότι η προθεσμία για την αποποίηση κληρονομιάς ξεκινά μόνο από τη στιγμή που ο κληρονόμος λαμβάνει πλήρη γνώση της κατάστασης και όχι από τον χρόνο του θανάτου, ειδικά όταν παρεμβάλλονται αποποιήσεις άλλων συγγενών.
Η απόφαση αυτή αποτελεί ισχυρό δεδικασμένο για την προστασία των πολιτών από «κρυφά» χρέη που εμφανίζονται ξαφνικά από τη φορολογική διοίκηση.
Σε διαβούλευση τον Φεβρουάριο το νομοσχέδιο
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ξεκινήσει έναν ευρύ κύκλο επαφών με θεσμικούς φορείς, όπως η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων, η Πομίδα, η ΓΣΕΕ, η Συντονιστική Επιτροπή Συμβολαιογράφων και οργανώσεις όπως η Ομοσπονδία Τριτέκνων.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός του Φεβρουαρίου για διάστημα ενός μηνός, ενώ ο στόχος της πολιτικής ηγεσίας είναι να ψηφιστεί από τη Βουλή εντός του πρώτου τετραμήνου του 2026. Οι συμβολαιογράφοι αναμένεται να αναλάβουν κεντρικό ρόλο στη νέα εποχή, καθώς πολλές διαδικασίες θα απλουστευθούν, καθιστώντας τις μεταβιβάσεις περιουσιών ταχύτερες και ασφαλέστερες.
Ειδικότερα, το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο της χώρας έκρινε ότι:
α) για την έναρξη της προθεσμίας αποποίησης της κληρονομιάς απαιτείται η γνώση από τον κληρονόμο της επαγωγής και του λόγου αυτής, στη δε περίπτωση αποποίησης της κληρονομίας από προηγούμενο κληρονόμο η προθεσμία αυτή αρχίζει από τη γνώση της αποποίησης του τελευταίου,
β) από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι ο ανακόπτων είχε λάβει γνώση της επαγωγής και του λόγου της επαγωγής της κληρονομίας του αποβιώσαντος αδελφού του σε αυτόν, ήτοι την προηγούμενη αποποίηση κληρονομίας της συζύγου και των θυγατέρων εκείνου, οι οποίες ήταν οι πλησιέστεροι συγγενείς που αυτός κατέλιπε κατά τον θάνατό του, αφού δεν είχε επαφές με αυτόν ή την οικογένειά του, και πληροφορήθηκε την αποποίηση της κληρονομίας από τους καλούμενους κληρονόμους προηγούμενης (πρώτης) τάξης το πρώτον μετά την αποστολή σε αυτόν της ατομικής ειδοποίησης καταβολής ληξιπρόθεσμων οφειλών του προϊσταμένου της ΔΟΥ, όπως έγινε δεκτό και
γ) από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει οποιαδήποτε ανάμειξή του στην κληρονομία του αποβιώσαντος, ενώ η συγγενική του σχέση τόσο με τον αποβιώσαντα όσο και με τους αποποιηθέντες κληρονόμους προηγούμενης τάξης δεν επαρκεί καθ’ εαυτή για την ενημέρωσή του ως προς τη συνδρομή των πραγματικών προϋποθέσεων της επαγωγής της κληρονομίας.
Το συμπέρασμα
Και στο διά ταύτα της απόφασής τους οι ανώτατοι δικαστές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο αδελφός του θανόντος δεν κατέστη κληρονόμος του αποβιώσαντος οφειλέτη του Δημοσίου, εις βάρος του οποίου είχε εκδοθεί η προσβαλλόμενη ταμειακή βεβαίωση του προϊσταμένου της ΔΟΥ και δεν ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας αυτού.
Συνεπώς, μη νομίμως εκδόθηκε εις βάρος του η προσβαλλόμενη ατομική ειδοποίηση καταβολής – υπερημερίας, η οποία πρέπει να ακυρωθεί, λόγω έλλειψης στο πρόσωπο του ανακόπτοντος της ιδιότητας του εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αποβιώσαντος αδελφού του, και συνακόλουθα λόγω έλλειψης στο πρόσωπο αυτού της ιδιότητας του οφειλέτη του Ελληνικού Δημοσίου, που βαρύνεται με την υποχρέωση καταβολής των χρεών του αποβιώσαντος, απορριπτομένων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών του Ελληνικού Δημοσίου.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ιδιωτικά σχολεία: Γείτονας, Ιόνιος και Εράσμειος σε επαφές με μεγάλα funds
Έρχονται πρόστιμα μέχρι και 1.000 ευρώ σε χιλιάδες κατόχους οχημάτων
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
