Μια εκτεταμένη έρευνα σε περίπου 5.500 γυναίκες ηλικίας από 63 έως 99 ετών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μυϊκή δύναμη και ιδιαίτερα η δύναμη λαβής, αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες επιβίωσης. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open και έρχονται να επανατοποθετήσουν τη σημασία της ενδυνάμωσης στη συζήτηση για την υγιή γήρανση.
Αν και η αερόβια άσκηση θεωρείται διαχρονικά βασικός πυλώνας καλής υγείας, η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ότι η μυϊκή ισχύς μπορεί να επηρεάζει την επιβίωση ανεξάρτητα από την καρδιοαναπνευστική αντοχή.
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Από το 2012 έως το 2014, ερευνητές επισκέφθηκαν τις συμμετέχουσες στα σπίτια τους. Κάθε γυναίκα υποβλήθηκε σε μέτρηση δύναμης λαβής με τη χρήση φορητού δυναμόμετρου, πιέζοντας τη συσκευή δύο φορές όσο πιο δυνατά μπορούσε. Για την ανάλυση αξιοποιήθηκε η υψηλότερη επίδοση.
Παράλληλα, οι γυναίκες κλήθηκαν να εκτελέσουν μια δοκιμασία εναλλαγής από καθιστή σε όρθια θέση πέντε φορές διαδοχικά, χωρίς να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους, μια δοκιμή που αξιολογεί τη δύναμη του κάτω μέρους του σώματος.
Για να καταγραφεί με ακρίβεια η καθημερινή δραστηριότητα, φορούσαν επιταχυνσιόμετρα στους γοφούς επί επτά ημέρες, ώστε να αποτυπωθεί κάθε κίνηση. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία τους για περίπου οκτώ χρόνια, διασταυρώνοντας τα δεδομένα με ιατρικά αρχεία και εθνικές βάσεις. Μέχρι τις αρχές του 2023 είχαν καταγραφεί σχεδόν 2.000 θάνατοι.
Η δύναμη λαβής ως προγνωστικός δείκτης
Ακόμη και μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως ηλικία, χρόνια νοσήματα, σωματικό βάρος, κάπνισμα και γενική κατάσταση υγείας, τα αποτελέσματα παρέμειναν σαφή: οι γυναίκες με τη μεγαλύτερη δύναμη λαβής είχαν περίπου 33% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Το εύρημα ίσχυε ακόμη και για όσες δεν κάλυπταν τη σύσταση για 150 λεπτά μέτριας άσκησης την εβδομάδα ή χρησιμοποιούσαν βοηθήματα βάδισης. Με άλλα λόγια, η μυϊκή ισχύς του άνω σώματος φάνηκε να λειτουργεί ως αυτόνομος δείκτης υγείας.
Η δοκιμασία καθίσματος-όρθιας στάσης σχετίστηκε επίσης με τη θνησιμότητα, αλλά η συσχέτιση ήταν λιγότερο σταθερή σε σύγκριση με τη δύναμη λαβής.
Γιατί η μυϊκή δύναμη μετράει
Οι σκελετικοί μύες δεν εξυπηρετούν μόνο την κίνηση. Συμμετέχουν ενεργά στη ρύθμιση του μεταβολισμού, στην αποθήκευση γλυκόζης και στην επικοινωνία μεταξύ οργάνων μέσω ορμονικών και βιοχημικών σημάτων. Η απώλεια δύναμης μπορεί να αντικατοπτρίζει ευρύτερες διαταραχές στη λειτουργία του οργανισμού, από την παραγωγή πρωτεϊνών έως την κυτταρική ενέργεια.
Οι επιστήμονες διερεύνησαν και τον ρόλο της φλεγμονής. Αν και υψηλά επίπεδα C-αντιδρώσας πρωτεΐνης συσχετίστηκαν με αυξημένη θνησιμότητα, η φλεγμονή δεν εξηγούσε πλήρως τη σχέση μεταξύ δύναμης και επιβίωσης. Αυτό υποδηλώνει ότι η μυϊκή ισχύς επηρεάζει τη μακροζωία μέσω πολλαπλών βιολογικών μηχανισμών.
Μήπως πρέπει να αλλάξουμε οπτική για την άσκηση;
Οι τρέχουσες οδηγίες προτείνουν ασκήσεις ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Ωστόσο, στην πράξη, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες, η μυϊκή άσκηση συχνά παραμελείται. Η έλλειψη εξοπλισμού, καθοδήγησης ή η λανθασμένη αντίληψη ότι αφορά μόνο τους νεότερους αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες.
Στην πραγματικότητα, απλές ασκήσεις με λάστιχα, ελαφρούς αλτήρες ή ακόμη και με το βάρος του σώματος μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη δύναμη. Τα οφέλη είναι εμφανή ακόμη και σε άτομα 80 ή 90 ετών, όταν το πρόγραμμα είναι κατάλληλα προσαρμοσμένο.
Περισσότερο από δείκτης επιβίωσης
Η μυϊκή ισχύς δεν συνδέεται μόνο με τη διάρκεια ζωής, αλλά και με την ποιότητά της. Χαμηλότερη δύναμη έχει συσχετιστεί με αυξημένες νοσηλείες, μεγαλύτερο κίνδυνο αναπηρίας και πιθανότητα εισαγωγής σε δομές φροντίδας. Αντίθετα, η διατήρησή της ενισχύει την αυτονομία και περιορίζει την ανάγκη ιατρικών υπηρεσιών.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μέτρηση της δύναμης λαβής θα μπορούσε να ενταχθεί σε έναν απλό προληπτικό έλεγχο ρουτίνας, όπως η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Η έγκαιρη ανίχνευση αδυναμίας θα επέτρεπε παρεμβάσεις πριν εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η συσχέτιση παρέμεινε σταθερή ανεξαρτήτως ηλικίας, σωματότυπου ή φυλής. Είτε μια γυναίκα ήταν 70 είτε 90 ετών, με φυσιολογικό βάρος ή παχυσαρκία, το μοτίβο ήταν το ίδιο: όσο ισχυρότερη η λαβή, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα επιβίωσης.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
