Αύξηση στην παραγωγή, αλλά με γεωγραφική συγκέντρωση
Η καταγεγραμμένη παραγωγή αποσταγμάτων ακολουθεί ανοδική τροχιά τα τελευταία χρόνια, αγγίζοντας το 2024 τα 56 εκατ. λίτρα τελικού προϊόντος, σημειώνοντας άνοδο 4,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική κατανομή, καθώς περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής συγκεντρώνονται σε τρεις περιφέρειες: Θεσσαλία, Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μακεδονία & Θράκη.
Οι κατηγορίες που κερδίζουν και όσες υποχωρούν
Στο σύνολο των πωλήσεων περιλαμβάνονται το ούζο, το τσίπουρο/τσικουδιά και τα λοιπά αποστάγματα (όπως ουίσκι, βότκα και τζιν). Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ενιαία.
Το 2024 η κατανάλωση των λοιπών αποσταγμάτων διαμορφώθηκε σε 3,9 εκατ. κιβώτια των 9 λίτρων, με οριακή άνοδο 1,7%. Αντίθετα, το ούζο υπέστη σημαντική κάμψη, με πτώση 20,5% και όγκο 652 χιλ. κιβωτίων. Στον αντίποδα, το εμφιαλωμένο τσίπουρο κατέγραψε άνοδο 7,1%, φτάνοντας τα 586 χιλ. κιβώτια.
Η διαφοροποίηση αυτή υποδηλώνει μετατόπιση προτιμήσεων, με το τσίπουρο να ενισχύει τη θέση του σταθερά από το 2013 και μετά, καταγράφοντας σήμερα πωλήσεις κατά 75% υψηλότερες σε σύγκριση με το 2009.
Η βαριά σκιά της φορολογίας
Η περίοδος 2010-2012 άφησε βαθύ αποτύπωμα στον κλάδο, εξαιτίας της απότομης αύξησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ, σε συνδυασμό με τη μείωση των εισοδημάτων. Η αγορά δεν κατάφερε να επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα: το 2024 οι πωλήσεις αντιστοιχούν μόλις στο 64% εκείνων του 2009, όταν το ΑΕΠ της χώρας έχει ανακτήσει το 89% της προ κρίσης δυναμικής.
Η εικόνα της αγοράς το 2024
Τη χρονιά που πέρασε, εκτός από το ούζο, σημαντική πτώση καταγράφηκε και στο κρασί (-15,9%). Μικρή άνοδο παρουσίασαν τα λοιπά αποστάγματα, ενώ η μπύρα κινήθηκε ανοδικά κατά 5%. Το τσίπουρο σημείωσε τη μεγαλύτερη αύξηση, περίπου 7%.
Η μεταπανδημική ανάκαμψη, που είχε στηριχθεί στις αυξημένες τουριστικές ροές και στη διοχέτευση συσσωρευμένων αποταμιεύσεων, δείχνει πλέον να εξασθενεί, με εξαίρεση το τσίπουρο που διατηρεί τη δυναμική του.
Μερίδια αγοράς: η μπύρα κυριαρχεί
Σε επίπεδο συνολικής αγοράς αλκοολούχων ποτών, η μπύρα κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο με 58,7%, αυξημένο σε σχέση με το 2009. Το κρασί ακολουθεί με 34,6%, παρουσιάζοντας ελαφρά υποχώρηση. Τα λοιπά αποστάγματα περιορίζονται στο 5,1% της αγοράς, έναντι 7,1% πριν από δεκαπέντε χρόνια.
Παραγωγή: πρωταγωνιστής το ούζο
Παρά τη μείωση της κατανάλωσης, το ούζο εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα της εγχώριας παραγωγής, με 34 εκατ. λίτρα το 2024, που αντιστοιχούν στο 61,4% του συνόλου. Ακολουθούν τα υπόλοιπα αποστάγματα με 12 εκατ. λίτρα.
Το εμφιαλωμένο τσίπουρο ενισχύει σταδιακά το μερίδιό του, φτάνοντας το 9,6% της παραγωγής, ενώ τα λικέρ ανέρχονται σε 4 εκατ. λίτρα, καταλαμβάνοντας ποσοστό 7,8%.
Έμφαση στις εξαγωγές
Σχεδόν τα δύο τρίτα της παραγωγής κατευθύνονται στο εξωτερικό. Το ούζο κυριαρχεί και εδώ, με το 80% της παραγωγής του να εξάγεται. Αντίθετα, το τσίπουρο διατηρεί έντονα εγχώριο χαρακτήρα, καθώς μόλις το 4,3% διοχετεύεται σε ξένες αγορές. Στα λικέρ, οι εξαγωγές αντιστοιχούν στο 58% της παραγωγής.
Οι άμβυκες και η γεωγραφία τους
Το 2024 καταγράφηκαν 514 άμβυκες σε όλη τη χώρα. Το Βόρειο Αιγαίο διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό, ενώ ακολουθούν Θεσσαλία και Πελοπόννησος. Η μέση παραγωγή ανά άμβυκα διαφέρει σημαντικά: στην Αττική είναι ιδιαίτερα υψηλή, λόγω μεγαλύτερων μονάδων, ενώ ο εθνικός μέσος όρος διαμορφώνεται στα 42 χιλ. λίτρα άνυδρης αλκοόλης ανά άμβυκα.
Κατανάλωση και προοπτικές
Οι συνολικές πωλήσεις αποσταγμάτων το 2024 διαμορφώθηκαν σε 5,1 εκατ. κιβώτια των 9 λίτρων, ελαφρώς μειωμένες σε σχέση με το 2023 και αισθητά χαμηλότερες από τα 7,9 εκατ. του 2009. Οι εκτιμήσεις για το 2025 κάνουν λόγο για οριακή περαιτέρω κάμψη.
Το πρόβλημα της μη καταγεγραμμένης κατανάλωσης
Η παραοικονομία παραμένει σημαντική πρόκληση. Σύμφωνα με την OLAF, σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατασχέθηκαν 14,7 εκατ. λίτρα παράνομων ποσοτήτων αλκοολούχων ποτών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Η υψηλή φορολογία θεωρείται βασικός παράγοντας ενίσχυσης του φαινομένου.
Η χώρα κατατάσσεται πέμπτη στην ΕΕ ως προς τη μη καταγεγραμμένη κατανάλωση αλκοόλ, με ποσοστό 11,8%. Σε ετήσια βάση, η αδήλωτη κατανάλωση αντιστοιχεί σε περίπου 0,9 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης ανά άτομο, στοιχείο που αναδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
