Βασίλης Γκουζέλος Το ερώτημα αν η εμπιστοσύνη των Αμερικανών στο καπιταλιστικό σύστημα κλονίζεται επανέρχεται όλο και πιο έντονα στον δημόσιο διάλογο. Ρεπορτάζ του Business Insider καταγράφει μια σταδιακή αλλά σαφή μετατόπιση στάσεων, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, φέρνοντας στο προσκήνιο τον ρόλο της εκπαίδευσης σε μια κοινωνία που παραδοσιακά ταυτίστηκε με την ελεύθερη αγορά.
Στα λύκεια των Ηνωμένων Πολιτειών, η διδασκαλία των οικονομικών γίνεται ολοένα και πιο απαιτητική. Καθηγητές καλούνται να διδάξουν τον καπιταλισμό χωρίς να μετατρέψουν το μάθημα σε πολιτικό βήμα, σε ένα περιβάλλον όπου οι μαθητές φτάνουν ήδη «φορτισμένοι» από πληροφορίες των κοινωνικών δικτύων.
Χαρακτηριστική είναι η στάση εκπαιδευτικών που επιδιώκουν ουδετερότητα και προσήλωση στα γεγονότα, θεωρώντας επιτυχία το να μην αποκαλύπτονται στους μαθητές οι προσωπικές τους πεποιθήσεις. Το ζητούμενο, όπως τονίζεται, δεν είναι η ιδεολογική καθοδήγηση αλλά η κατανόηση των βασικών μηχανισμών της οικονομίας.
Η αυξανόμενη έκθεση των μαθητών σε αλγοριθμικά φιλτραρισμένο περιεχόμενο έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται έννοιες όπως η αγορά, το κράτος και η κοινωνική κινητικότητα.
Αν και αυτή η πραγματικότητα ενισχύει το ενδιαφέρον για τα οικονομικά, ταυτόχρονα δημιουργεί κινδύνους παραπληροφόρησης και απλουστευτικών ερμηνειών.
Για να ανταποκριθούν, πολλοί εκπαιδευτικοί υιοθετούν βιωματικές μεθόδους, όπως προσομοιώσεις επιχειρηματικής δραστηριότητας ή εκπαιδευτικά παιχνίδια, συνδέοντας τη θεωρία με πραγματικές εμπειρίες.
Από το 2022 και μετά, δώδεκα πολιτείες έχουν θεσμοθετήσει την υποχρεωτική διδασκαλία χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού στο λύκειο. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόγραμμα περιλαμβάνει ρητά τις αρχές της ελεύθερης αγοράς, γεγονός που αναδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδεται στον καπιταλισμό ως κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η εκπαιδευτική κοινότητα επισημαίνει ότι ο καπιταλισμός δεν λειτουργεί στην πράξη ως “καθαρό” σύστημα, αλλά συνυπάρχει με κρατικές παρεμβάσεις και ρυθμίσεις.
Τα τελευταία χρόνια, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια σταθερή μείωση της θετικής στάσης απέναντι στον καπιταλισμό. Σύμφωνα με τη Gallup, μόλις το 54% των Αμερικανών δηλώνει σήμερα θετική άποψη, ποσοστό χαμηλότερο από κάθε άλλη καταγραφή της τελευταίας δεκαετίας.
Η πτώση είναι ακόμη εντονότερη στη Γενιά Ζ και στους millennials, όπου λιγότεροι από τέσσερις στους δέκα εκφράζουν υποστήριξη στο υπάρχον οικονομικό σύστημα. Η τάση αυτή συνδέεται με την άνοδο πολιτικών προσώπων που προβάλλουν πιο ριζοσπαστικές ή εναλλακτικές οικονομικές προτάσεις.
Παράλληλες έρευνες καταγράφουν ευρεία αίσθηση αδικίας στις οικονομικές ευκαιρίες, με πολλούς πολίτες να αμφισβητούν ότι η σκληρή δουλειά αρκεί για κοινωνική άνοδο. Η εμπειρία αυτή περνά και στις σχολικές αίθουσες, όπου οι μαθητές συνδέουν ολοένα και περισσότερο το οικογενειακό εισόδημα με τις μελλοντικές τους προοπτικές.
Μπροστά σε αυτή τη σύνθετη πραγματικότητα, πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες στήριξης των εκπαιδευτικών. Εξειδικευμένα ινστιτούτα παρέχουν εργαλεία και επιμόρφωση, ώστε οι καθηγητές να μπορούν να προσεγγίσουν τον καπιταλισμό ιστορικά, συγκριτικά και κριτικά, χωρίς δογματισμούς.
Η ανάλυση σύγχρονων πολιτικών, όπως οι δασμοί ή οι εμπορικές στρατηγικές, μέσα από ιστορικές αναλογίες θεωρείται πιο αποτελεσματική από απλουστευτικές κρίσεις «σωστού» και «λάθους».
Παρά τη φθορά της εικόνας του, ο καπιταλισμός παραμένει το βασικό οικονομικό πλαίσιο των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως επισημαίνεται από πολιτειακούς αξιωματούχους, η εκπαίδευση οφείλει να προετοιμάζει τους νέους να λειτουργούν μέσα στο σύστημα που υπάρχει — ανεξάρτητα από τις προσωπικές τους απόψεις.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
